Những sự phân biệt này tồn tại mù mờ mãi cho tới tận khi Liên Xô sụp đổ tám mươi năm sau. Tuy nhiên, sự tồn tại hai loại tù – “chính trị” và “thường phạm” – có ảnh hưởng sâu sắc lên việc hình thành hệ thống hình luật Xôviết. Trong thập kỷ đầu tiên của thời đại Bolshevik, các trại cải tạo Xôviết thậm chí bị tách làm hai loại dành cho mỗi loại tù nói trên. Việc chia tách phát sinh tự phát như là một phản ứng đối với tình trạng hỗn loạn của hệ thống trại giam hiện hữu. Trong những ngày tháng đầu của Cách mạng, tất cả tù nhân bị giam dưới quyền hạn pháp lý của các bộ hành pháp “truyền thống”, đầu tiên là Dân ủy Tư pháp và về sau là Dân ủy Đối nội, và giam trong hệ thống nhà giam “thông thường”. Có nghĩa là họ bị ném vào hệ thống nhà tù còn sót lại từ thời Sa hoàng, thường là vào những nhà giam bằng đá bẩn thỉu tăm tối nằm ở trung tâm của mỗi thị trấn lớn. Trong những năm Cách mạng từ 1917-1920, các cơ quan này bị xáo trộn hoàn toàn. Đám đông hỗn tạp xông vào phá nhà giam, đám chính ủy tự phong sa thải lính gác, tù nhân được nhận ân xá vô thời hạn hoặc đơn giản là tự bỏ đi (Jakobson, tr. 10-17; Okhotin và Roginsky, tr. 10-24).
Vào thời điểm người Bolshevik nắm quyền, một vài nhà tù còn hoạt động trở nên chật chội và thiếu thốn. Chỉ vài tuần sau Cách mạng, chính Lenin đã yêu cầu “thực hiện các biện pháp tối đa để cải thiện lập tức việc cung cấp thực phẩm cho các nhà tù ở Petrograd” (Dekrety, tập I, tr. 401). Vài tháng sau, một thành viên của Cheka Moscow tới thanh sát nhà tù Taganskaya của thành phố và báo cáo rằng “bẩn thỉu và lạnh kinh khủng”, cũng như đang có dịch sốt chấy rận và thiếu đói. Hầu hết tù nhân không thể thực hiện án lao động cưỡng bức vì họ không có quần áo. Một tờ báo ghi lại rằng nhà tù Butyrka ở Moscow được thiết kế để giam 1.000 tù, nhưng đang chứa 2.500 tù. Một tờ báo khác than phiền rằng Cận vệ Đỏ đang “bắt giữ không có hệ thống hàng trăm người mỗi ngày, và rồi không biết phải làm gì tiếp theo với họ” (Hoover, Melgunov Collection, Box I, Folder 4).
|