Nói cách khác, tội phạm không phải lúc nào cũng là những kẻ phạm một tội ác thực thụ. Thậm chí còn hiếm khi hơn có tù chính trị thực sự phạm một tội chính trị. Tuy nhiên, điều này không ngăn được hệ thống luật pháp Xôviết phân loại họ cực kỳ cẩn thận. Xét theo nhóm, tình trạng phản cách mạng được đặt nguy hiểm hơn tù tội phạm; như tác giả đã viết, họ bị xem là “nguy hiểm cho xã hội”, không phù hợp với xã hội Xôviết bằng đám tội phạm “gần gũi với xã hội”. Nhưng tù chính trị cũng bị phân loại theo mỗi khoản của Điều 58 thuộc Luật Hình sự mà họ bị buộc tội. Evgeniya Ginzburg nhấn mạnh rằng trong số các tù chính trị “tốt” nhất là bị kết án theo Mục 10 của Điều 58 vì tội “Khích động Chống Xô viết” (ASA). Có những “kẻ bép xép”: họ đi kể các chuyện hài không may bài xích Đảng, hoặc lỡ miệng có đôi lời chỉ trích Stalin hay lãnh đạo Đảng địa phương (hoặc bị gã hàng xóm đố kỵ tố cáo là có làm thế). Thậm chí chính quyền trại cũng ngầm hiểu là đám “bép xép” đó chẳng phạm bất cứ tội nào, do đó những ai bị kết tội ASA đôi khi dễ được phân các công việc nhẹ nhàng hơn.
Dưới họ là những người bị kết tội “hoạt động phản cách mạng” (KRD). Dưới nữa là những người bị kết tội “hoạt động khủng bố phản cách mạng” (KRTD). Chữ “T” cộng thêm có nghĩ là, trong một số trại, một tù sẽ thực sự bị cấm phân giao bất cứ việc gì ngoại trừ những “lao động phổ thông” khó khăn nhất – đốn cây, đào mỏ, làm đường – đặc biệt nếu tội KRTD đi kèm một án mười, mười lăm năm hay nhiều hơn. (E. Ginzburg, Ở giữa Miền gió xoáy, tr. 334-335; Razgon, tr. 93)
Và còn có thể bị xuống thấp hơn nữa. Dưới KRTD là một loại nữa: KRTTD, không chỉ là hoạt động khủng bố, mà là “hoạt động khủng bố Trốtkít”. “Tôi biết có những trường hợp”, Lev Razgon viết, “bị thêm chữ T trong hồ sơ một tù trại vì đã cãi vã trong buổi điểm danh chung với tay phân công lao động hay tay trưởng Ban phân công lao động, cả hai đều là tội phạm”. (Razgon, tr. 93) Một thay đổi nhỏ như thế có nghĩa là sự khác biệt giữa sống và chết, bởi không có đốc công nào dám giao cho tù KRTTD bất cứ việc gì ngoài những lao động tay chân nặng nhọc nhất.
|