Trích:
Old Tiger viết
Gành Đá Đĩa - Di tích thắng cảnh cấp Quốc gia nằm cách nhà thờ Mằng Lăng khoảng 12 km về phía biển.
 |
Vâng, gành Đá Đĩa là Một kỳ quan có nguồn gốc núi lửa rất đặc sắc của vùng ven biển Nam Trung Bộ, thuộc thôn Phú Hạnh, xã An Ninh Đông, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Tên gọi gành Đá Đĩa phần nào đã phản ánh được đặc điểm của nó. Đá ở đây được cắt xẻ thành từng cột xếp liền khít nhau, đều tăm tắp. Các cột đá có tiết diện lục giác hoặc gần tròn, lại bị nứt ngang trông tựa các chồng „đĩa“ đựng thức ăn. Đó là xuất nguồn tên gọi gành Đá Đĩa.
Gành Đá Đĩa có chiều rộng 50m và trải dài hơn 2.000m. Phía bắc là gành đá granit, phía nam là một bãi biển cát trắng, sạch hình lưỡi liềm, dài khoảng 2km; cuối bãi cát này là khối núi đá bazan, nằm ở phía bắc cửa đầm Ô Loan, phần ngoài sát biển hình thành những cột trụ thẳng đứng liền khít nhau, đều tăm tắp.
Đá ở đây ánh lên một màu đen huyền bí, có những chỗ in dấu thời gian hằn xuống lốm đốm như tổ ong. Giữa gành là một lõm trũng, nước đọng thành từng vũng. Xung quanh vũng, đá bazan dựng tầng tầng, nửa nổi nửa chìm trong sóng biển.
Đá bazan của gành Đá Đĩa có tuổi Pliocen, thuộc hệ tầng Đại Nga, phân bố ở khu vực gành Đá Đĩa và khối núi phía Bắc cửa đầm Ô Loan.
Theo nghiên cứu bước đầu thì bazan khu vực gành Đá Đĩa, được hình thành trong quá trình hoạt động của núi lửa vùng cao nguyên Vân Hòa (Sơn Hòa) cách khu vực gành Đá Đĩa hiện nay khoảng 30km theo đường chim bay. Núi lửa này hoạt động cách nay khoảng 5,3 – 6,3 triệu năm, nham thạch phun từ miệng núi lửa ra sát biển, bất ngờ gặp nước biển lạnh nên lập tức bị đông cứng lại, đồng thời xảy ra hiện tượng ứng lưu, tạo sự rạn nứt toàn bộ khối thạch khổng lồ. Đá bị nứt theo mạch dọc tạo thành những cột thẳng đứng, đồng thời lại có những đường nứt ngang cắt các cột đá thành nhiều khúc.
Với vẻ đẹp tự nhiên hiếm thấy và duy nhất ở Việt Nam, gành Đá Đĩa đã được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng di tích thắng cảnh cấp quốc gia, năm 1991.
