Mô tả rõ ràng của Nikolai Medvedev về sự thống trị của bọn trộm cướp trên khu trại là thật tuyệt vời, một phần bởi vì nó tả lại thế giới tội phạm từ phía bên trong – rất nhiều tên urka hoàn toàn mù chữ, khó mà có ai viết lại được hồi ký – nhưng chủ yếu bởi vì nó tỏ ra thông cảm. Hầu hết những nhà chép sử “kinh điển” về Gulag – nhân chứng của những khủng bố, cướp bóc và hãm hiếp mà bọn trộm cướp đã làm đối với các cư dân khác trong trại – đều căm ghét chúng vô cùng tận. “Bọn tội phạm không phải là con người”, Shalamov đã viết thẳng thừng. “Những hành động xấu xa do bọn tội phạm gây ra trong trại thật vô số kể”. (Shalamov, Kolyma Tales, tr. 411) Solzhenitsyn viết rằng “Chính xác là toàn thể thế giới loài người này, thế giới của chúng ta, với những đạo lý, truyền thống, cùng các mối quan hệ qua lại tương hỗ, chính là thứ đáng ghét nhất đối với bọn trộm cướp, là mục tiêu chính yếu để chúng phỉ báng, đối chọi sâu sắc nhất với các kubla, hay các băng đảng phản xã hội, phản cộng đồng của chúng”. (Solzhenitsyn, Quần đảo Gulag, tập II, tr. 445) Zhigulin đã mô tả đầy sinh động về cái ách “trật tự” giả dối của bọn tội phạm đã thực sự hoạt động như thế nào. Một hôm, trong khi đang ngồi giữa căn phòng ăn gần như chẳng có ai, ông nghe thấy hai tù giành giật nhau vì cái thìa. Đột nhiên Dezemiya, “phó” thủ lãnh của tên thủ lãnh bọn cướp đúng luật trong trại, xộc ngay vào cửa:
“Ồn ào gì vậy, sao lại cãi nhau!? Chúng mày không được phép gây rối trong phòng ăn!”
“Hãy xem, nó lấy cái thìa của tôi và thay bằng cái khác. Tôi có cái còn nguyên, nó đưa lại cái bị gãy…”
“Tao sẽ phạt cả hai, mày đồng ý không”, Dezemiya phá ra cười. Và bằng hai động tác chọc gậy nhanh về phía hai kẻ đang tranh cãi; nhanh như chớp hắn chọc thủng mắt cả hai.
(Zhigulin, tr. 136)
|