Phần lớn nội dung chương trình truyền bá và tái giáo dục đầu những năm 1930 trong thực tế đều nhắm vào bọn cướp đúng luật hơn là vào tù chính trị. Lũ trộm cướp, vốn được xem là “gần gũi với xã hội” (sotsialno-blizkii) – trái ngược với tù chính trị, được xem là “nguy hiểm cho xã hội” (sotsialno-opasnyi) – được cho là có thể cải tạo được. Nhưng đến cuối thập niên 1930, chính quyền cuối cùng đã từ bỏ ý định cải tạo bọn tội phạm chuyên nghiệp. Thay vào đó, họ quyết định sử dụng bọn cướp đúng luật để quản lý và dọa dẫm các tù nhân khác, đặc biệt là đám “phản cách mạng”, những người mà bọn cướp đương nhiên là rất ghét. (Abramkin và Chesnokova, tập I, tr. 7-22)
Đó không phải là một sáng tạo hoàn toàn mới. Một thế kỷ trước đấy, tù tội phạm ở Siberi đã rất ghét tù chính trị rồi. Trong cuốn Ghi chép từ Ngôi nhà chết, hồi ký có chút hư cấu về năm năm trong tù của mình, Dostoevsky đã ghi lại nhận xét của một người bạn tù như sau: “Không, chúng không ưa những tù quý phái, đặc biệt là tù chính trị; chúng không ngần ngại giết chết họ, và chẳng có gì là lạ. Trước hết vì ta là một loại người khác hẳn, không giống như chúng...” (Dostoevsky, tr. 35)
|