.JPG)
Người chồng thứ ba của Olga Berggoltz: Georgi Makogonenko
Hồi còn là lưu học sinh, em đã có vinh dự được nghe một số bài giảng của thầy G.Makogonenko, thầy giáo dạy Văn học Xô Viết, ông là người chồng thứ ba của O.Berggoltz. Hồi đó sinh viên chỉ nghe tiếng xì xào sau lưng ông ấy thôi, chứ không ai dám trực tiếp nhắc đến O.B và cuộc hôn nhân ấy trước mặt ông thầy này. Ông ấy là thương binh trong chiến tranh vệ quốc, mất một tay, suốt ngày không bao giờ rời điếu xì ga Cuba to tổ bố, nghe bài giảng của ông ấy rât mệt vì bị ngạt thở vì khói thuốc.
Ông ấy cũng từ chối không đọc leksi về B.O. Khi ông ấy mất lớp em đã đi đưa tang, một đám tang đông không thể tưởng tượng được, dù các đám tang ở Nga khá vắng người.
Trong tác phẩm của Berggolts có những vần thơ bà gửi người chồng thứ hai, Nikolai Molchanov:
Anh tìm được nhà em, em đang sống êm đềm
không ở nhà chúng mình xưa mà trong ngôi nhà khác,
và người chồng mới bên em – thực tại làm anh ngơ ngác,
ôi sao anh chẳng ngờ đến sự hiện diện của người?!
…
Bạn đời của em ơi, - xin tha thứ cho em tiếng nghẹn ngào vô tình không trông đợi,
từ lâu rồi em không biết nữa đâu là thực là mơ… (“Bội bạc”, 1946 - Bản dịch của Thụy Anh)
“Người chồng mới” mà Olga nhắc đến trong bài thơ trên là nhà ngôn ngữ học Georgi Makogonenko (1912-1986), người mà, không hiểu sao, sau này các nhà viết tiểu sử Olga thường tránh nhắc đến tên. Dường như người ta ngầm lên án ông về sự dằn vặt tâm hồn của Olga thể hiện trong các bài thơ viết về tình yêu cuối đời, về sự cô đơn của bà lúc tuổi già. Mà chính Olga cũng chưa bao giờ đề tặng ông bất cứ một bài thơ tình nào, cho dù, vì ông, bà đã từng viết những vần thơ “âm thầm ghen tuông cay đắng”. Thế nhưng, không thể phủ nhận được một điều rằng, tình yêu thứ ba này, tuy không làm mờ đi mối tình âu yếm trong quá khứ với Boris Kornilov, không khiến bà nguôi quên mối tình sâu đậm kéo dài “mãi mãi” với Nikolai Molchanov, thì vẫn từng là bàn tay chìa ra nâng đỡ tinh thần bà trong những giờ khắc hoang mang.
Theo Lev Anninsky, Georgi Makogonenko đã làm mọi cách để Olga bình tâm lại, thậm chí, lấy quyền của một phó Phòng Văn nghệ BBT Đài Phát thanh Leningrad (nơi Olga làm việc suốt thời gian thành Len bị phong tỏa), ông đã “lệnh” cho bà phải viết cho xong thi phẩm “Trường ca tháng Hai” kịp ngày lễ Quân đội 23-2-1942. Bởi ông nhìn rõ, chỉ có công việc mới cứu được Olga khỏi nỗi đau riêng. Bản trường ca ấy đã cứu được Olga, trả lại sự bình tâm cho bà, cũng như cứu được rất nhiều người đàn bà góa khác của Leningrad khỏi chìm đắm trong hồi ức đau thương. Và tình yêu, cho dẫu đầy ắp ghen tuông, day dứt, thì vẫn cứ là “hạnh phúc”.
Hai người chính thức hóa quan hệ vợ chồng vào ngày 20-2-1949 (một sự trùng hợp kỳ lạ: đây cũng chính là ngày mất của Boris Kornilov!) mặc dù trước đó, ngay từ năm 1942, họ đã chung sống dưới một mái nhà. Con trai riêng của Georgi và thân phụ ông cùng sống với họ. Tổ ấm mới của Olga có đầy đủ những gì từ lâu bà thầm mơ ước. Đó là một căn hộ xinh xắn với những tiện nghi thường nhật của một gia đình, với “bàn giải khăn ren họa tiết nhẹ nhàng” (6), với những buổi tối tiếp đón khách thơ đông vui sôi nổi. Và hai vợ chồng cùng viết chung những vở kịch về Leningrad thời chiến; “Họ đã sống ở Leningrad” (1944), “Trên mảnh đất của chúng tôi…” (1947), kịch bản phim “Bản hợp xướng Leningrad” (1945), những trang bút ký đăng tải nhiều kỳ trên tờ “Tin tức” (Izvestia) “Dòng thơ Nga” (13-8-1944), “Phụ nữ Nga” (19-8-1944)…
Theo hồi ký của I. Glikman, nhà nghiên cứu nghệ thuật Nga, thì thời bấy giờ, Georgi thường tham gia làm việc ở xưởng “Lenfimlm”: “Những cô diễn viên trẻ đẹp thường tìm mọi cách làm quen với Iura (tên thân mật của Georgi) Magokonenko. Họ mê không phải là cái sự hoạt động nghệ thuật của ông mà là vẻ bề ngoài của Iura. Ông cao lớn, cân đối, đẹp trai, có đôi mắt xám tuyệt diệu, mái tóc dày tuyệt vời, những ngón tay dài thanh mảnh. Mà ăn mặc thì rất đỏm dáng”.
Bà sống những ngày sau với Makogonenko bằng một tình yêu thái quá và bất an. Và cái kết cục bà luôn lo sợ đã đến. Năm 1959, tình yêu cuối cùng trong đời nữ sĩ đã ra đi. Makogonenko bỏ người vợ thi sĩ để đến với một cô gái trẻ “tươi sáng, đáng yêu hơn”. Dù đã linh cảm trước được mất mát bằng trái tim nhạy cảm với khổ đau của mình, thì Olga vẫn rơi vào trạng thái trầm uất.
Những ngày này, trên môi Olga không ngừng ngân lên những bài thơ tình yêu của Martynovski, của Pasternak, của Marina Svetaeva… Dường như, đó là “liệu pháp tinh thần” của bà vậy, để thấy mình không đơn độc chịu đựng nỗi đau chia lìa. Và cuối cùng, đương nhiên, bà tìm quên trong… thuốc lá và rượu. Thực ra, bà bắt đầu uống từ lâu, ngay từ khi bắt đầu chung sống với Georgi Makogonenko và thói quen xấu này đã khiến miệng lưỡi thế gian xúc xiểm bà khá nhiều. Họ thêu dệt đủ điều. Thật đau lòng khi tưởng ra cảnh người phụ nữ phúc hậu dịu dàng này chìm trong cơn mộng của ma men. Nhưng, nhìn lại những gì bà trải qua, chúng ta hoàn toàn hiểu bà. Đôi khi, cơn mê lại đem tới cho tâm hồn những khoảng lặng cứu rỗi vô cùng cần thiết.
(Trích đoạn bài viết của Thụy Anh, bản gốc mời các bạn đọc ở link này:
http://nguyennong.vnweblogs.com/post/2836/46691)
Em xin giới thiệu với các bác một bản dịch bài thơ mà Olga Berggolts viết cho G. Makogonenko
<table><tr><td valign="top">
Я тайно и горько ревную
Я тайно и горько ревную,
угрюмую думу тая:
тебе бы, наверно, иную -
светлей и отрадней, чем я...
За мною такие утраты
и столько любимых могил!
Пред ними я так виновата,
что если б ты знал - не простил.
Я стала так редко смеяться,
так злобно порою шутить,
что люди со мною боятся
о счастье своем говорить.
Недаром во время беседы,
смолкая, глаза отвожу,
как будто по тайному следу
далеко одна ухожу.
Туда, где ни мрака, ни света -
сырая рассветная дрожь...
И ты окликаешь: "Ну, где ты?"
О, знал бы, откуда зовешь!
Еще ты не знаешь, что будут
такие минуты, когда
тебе не откликнусь оттуда,
назад не вернусь никогда.
Я тайно и горько ревную,
но ты погоди - не покинь.
Тебе бы меня, но иную,
не знавшую этих пустынь:
до этого смертного лета,
когда повстречалися мы,
до горестной славы, до этой
полсердца отнявшей зимы.
Подумать - и точно осколок,
горя, шевельнется в груди...
Я стану простой и веселой -
тверди ж мне, что любишь, тверди!
Olga Berggoltz 1947
</td><td valign="top">
Em ghen lặng thầm và cay đắng
Em ghen lặng thầm và cay đắng,
Ý nghĩ sầu bi chôn trong tim:
Anh chắc cần người con gái khác,
Sướng vui và trong sáng hơn em.
Em với sau lưng bao mất mát
Và mồ chôn những cuộc tình qua!
Lỗi lầm trước họ em từng mắc,
Nếu anh biết được, chẳng thể tha.
Em trở nên ít cười biết mấy,
Và cợt đùa đôi lúc quá đắng cay,
Để người đời trước em cũng sợ
Nói về hạnh phúc với men say.
Chẳng hề tình cờ khi trò chuyện,
Nhìn đi chỗ khác, em lặng thinh
Như theo dấu vết nào bí mật
Em đi xa, xa mãi một mình.
Nơi ấy mịt mờ không ánh sáng –
Ẩm ướt bình minh nhập nhoạng lay…
Anh gọi tìm: “Em đâu rồi nhỉ?”
Tự chốn nào, anh ơi có hay!
Anh còn chưa biết sẽ có ngày
Em lặng im trước tiếng gọi đắm say,
Không trả lời anh, và em sẽ
Bên anh không trở lại nữa đây.
Em ghen lặng thầm và cay đắng,
Nhưng anh đừng vội bỏ rơi em.
Em trước kia cần cho anh hơn đấy
Em từ thời chưa biết đến cô đơn.
Trước cái mùa hè định mệnh nào
Khi chúng ta gặp gỡ, thành đôi,
Trước cả niềm vinh quang cay đắng,
Và mùa đông cướp nửa trái tim rồi.
Nghĩ mà xem, nỗi đau như mảnh đạn,
Găm vào lồng ngực chẳng chịu im…
Em hứa sẽ giản đơn và vui vẻ -
Chỉ cần anh nói vẫn yêu em!
Olga Berggolts 1947
</td></tr></table>