[minminixi]

hungmgmi viết

...Kết luận của cuộc điều tra tháng 3/2011 vừa rồi:
# Если раньше наши сограждане были склонны испытывать к этому деятелю неприязнь, то сегодня большинство опрошенных относится к нему равнодушно
# Главным достижением эпохи правления Горбачева считается, в первую очередь, введение демократических свобод, а самой серьезной ошибкой – распад СССР.
...

Tôi rất thích thú với hai câu kết luận này, cám ơn anh Gà đã cấp link!
Những cuộc điều tra thống kê xã hội học, nếu được tiến hành đúng cách và đúng bản chất, ai cũng biết nó rất quý báu đối với lịch sử, vì nó cho thấy cái tiến trình xày ra của câu: "Lịch sử là người phán xét công bằng nhất". Hai mươi năm trước hẳn đã rất nhiều người hận ông Gooc-ba-chốp (tôi thử chọn cách phiên âm này trên báo chí ta thời cải tổ), mười năm trước thì còn lại "неприязнь", ngày nay là "равнодушно", chắc 10-20 năm sau, cái ưu đáng kể bây giờ là "введение демократических свобод" sẽ bắt đầu biến thành cảm tình, và sẽ nhiều người bắt đầu đánh giá khác. Vì sao vậy: là do xã hội lúc đó đa số là những người chỉ biết về CCCP như một giai đoạn lịch sử, được biết nhiều tư liệu chính xác hơn do nền dân chủ mang lại, được tự do trong suy nghĩ nhận thức, chẳng dùng cảm tính cá nhân trong phán xét nữa... Tôi lẩn thẩn nghĩ: nếu như với nước Đức từng có những cuộc điều tra tương tự với nhân vật lãnh đạo nổi tiếng một thời của họ như Hit-le chẳng hạn, hẳn là ta thấy bức tranh ngược lại: những năm 30 chỉ là khen, sau đó bắt đầu có chê khi nước Đức bại trận, rồi sẽ có thờ ơ, rồi chỉ còn đánh giá xấu...Dĩ nhiên đây không phải so sánh hai nhân vật, mà chỉ là ngẫm về bản chất của điều tra xã hội học. Cách thức của điều tra như vậy cũng thay đổi theo thời gian, các tầng lớp người cũng thay đổi theo, tài liệu "mật" cũng dần được giải mật nhiều hơn... Nếu không được biết những sự thật, thì làm sao đánh giá được khách quan và chính xác, thậm chí dù có biết thì cũng còn tùy thuộc vào kiến thức và cảm nhận chủ quan của con người nữa.
Câu chuyện mà bác thanhluyen kể cũng phản ánh một mặt trong đó, tôi nghĩ nó có khả năng rất thực và đánh giá cũng còn tùy từng lớp người. Nhưng theo riêng tôi thì như thế là cuộc "tan rã" đã không có gì ầm ĩ hơn lúc còn chưa tan rã - trong cùng năm - khi đã có xe tăng nã đại bác ầm ầm vào tòa nhà QH. Cuộc thay đổi chính như thế là không tổn hại gì nhiều đến người dân, và đó là điều đáng quý. Việc "đưa tự do dân chủ" vào đời sống CCCP thời ông Gooc-ba-chốp trước đó cũng là điều mang tính bản chất dọn đường sẵn cho những thay đổi lịch sử này. Người ta từng thưởng giải Nôben Hòa bình cho ông Gooc-ba-chốp không phải là không có lý do, dù giải thưởng này nhiều khi trong xã hội phương Tây cũng có tranh cãi tóe lửa. Đây là cuộc tan rã diễn ra trong Hòa bình-Trật tự, điều thật không dễ dàng...
Và nguyên việc ông Gooc-ba-chốp không có kẻ thù riêng nào quấy quả về sau này cũng chứng tỏ ông không leo lên địa vị cao nhất trước đó bằng con đường gây thù chuốc oán hay dùng bàn tay sắt cai trị, điều chẳng dễ dàng cho một xã hội bắt đầu mang tính "gia trưởng" như CCCP khi đó. Ta nhớ ở Rumani đã xảy ra chuyện gì với Bí thư thứ nhất của ĐCS Nicolae Ceaușescu rồi đó. Hồi cải tổ đang đến giai đoạn cuối, tôi từng đọc một chuyện trong "Sputnhich" khi đó đại khái: Một bà bạn cũ của TT CCCP Gooc-ba-chốp từng tìm gặp ông bằng được để nhờ giúp về một nỗi oan ức, ông gặp và nghe rất chăm chú, hứa quan tâm giải quyết nhưng đã thở dài và nói với người bạn cũ câu cuối lúc chia tay: Tôi có thể biết hiết, nhưng không thể làm hết mọi việc! Người bạn ra về với một sự an ủi đã được cảm thông và mấy tháng sau xảy ra chính biến tháng Tám.
Nghe các bác bàn cãi, tôi lại vớ vẩn nghĩ: CẢI TỔ có chấm dứt sau năm 91 không nhỉ? và lẽ nào nó lại chấm dứt? Nó đã cứu CCCP thoát ra khỏi khủng hoảng cuối cùng vì người dân đã có mấy năm tỉnh dần sau thời gian dài "Gấu Nga ngủ đông" trong tư tưởng và sinh hoạt xã hội, nó làm nền cho cuộc thay đổi Lịch sử tránh được đổ máu 20 năm trước, và nó là cái không thể đảo ngược của Lịch sử, từng được hy vọng làm phanh hãm cỗ xe tăng khổng lồ trôi dốc. Tuy không khiến cỗ xe dừng để quay lên đường cũ, nhưng đủ làm giảm tốc độ để tránh lật nhào xuống vực thẳm và chuyển sang con đường khác an toàn, vẫn nhắm đến phồn thịnh của nước Nga mà không cần đến những "người tài xế suốt đời" vì biết rằng nên trao tay lái cho người biết lái, chứ không phải người "được quyền lái"...
Trong một tài liệu hướng dẫn về lái xe của nước ngoài, tôi thường nhớ một câu được để trong khung "Chú ý": Hãy nhớ rằng luôn có người lái xe giỏi hơn bạn! - nhằm tránh cho tài xế sa vào các cuộc đua tốc độ trên xa lộ.
Nhưng nếu CCCP không tan rã vào năm đó, tức là chính biến tháng Tám thành công thì ai đã có thể vực được một Liên bang phức tạp như thế khỏi đà xuống dốc. Trước đó nữa, nếu không phải là Gooc-ba-chốp đến lượt lên Tổng, thì là ai? Enxin chăng? Hay Sê-vác-nat-ze? Ai đã khiến CCCP sa lầy vào cuộc chiến Apganixtan và thổi bùng mâu thuẫn sắc tộc ở Kapkaz? Chẳng lẽ chỉ cần tuyên bố của ông Brê-giơ-nhép: "CCCP đã xây dựng xong CNXH" là đã bắt đầu CNCS thật ư?
Hãy nhớ rằng luôn có người lái xe giỏi hơn bạn!