Phong Nha – Kẻ Bàng
1. Giới thiệu chung
2. Vị trí địa lý và hành chính
5. Lịch sử hình thành
6. Đa dang về địa chất (Георазнообразия)
6. Đặc điểm địa lí - địa mạo
7. Tinh độc đáo của hệ thống hang động
7. Đa dạng sinh học (Биоразнообразие)
6. Đặc điểm dân cư và văn hóa
8. Hệ thống quản lý Di sản
9. Tham khảo
10. Xem thêm
1. Giới thiệu chung
Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (PN-KB) là một vùng núi đá vôi rộng lớn ở phía tây tỉnh Quảng Bình. Vùng núi này còn ăn thông sang khu bảo tồn Hin Namno, thuộc tỉnh Khăm Muộn của nước Lào, tạo thành một chỉnh thể, được coi là một trong những vùng địa hình karst* rộng nhất hành tinh.
Tên gọi PN-KB được ghép từ hai thành phần: tên động Phong Nha và tên vùng núi đá vôi Kẻ Bàng. Có nhiều cách giải thích khác nhau cho tên gọi Phong Nha: Có ý kiến cho rằng tên gọi này bắt nguồn từ hai từ Hán-Việt: Phong có nghĩa là gió (chữ Hán: 風 = phong) và Nha có nghĩa là răng (chữ Hán: 牙 = nha). Người ta cho rằng trong động nước lớn này luôn có gió thổi, gió luồn lách qua những hàng thạch nhũ tua tủa như răng. Có ý kiến lại cho rằng động Phong Nha mang tên một làng miền núi ngày xưa từng có ở gần đó.
Khu vực Phong Nha - Kẻ Bàng có lịch sử phát triển địa chất lâu dài và phức tạp trong suốt 500 triệu năm qua. Những chuyển động kiến tạo là nguyên nhân của mọi nguyên nhân tạo ra tính đa dạng về địa chất, địa hình, địa mạo, mạng lưới thuỷ văn, đặc biệt là tính đa dạng và kỳ thú của hệ thống hang động.
Phong Nha - Kẻ Bàng được coi là vùng karst cổ có ý nghĩa khoa học và giá trị di sản bậc nhất ở Đông Nam Á và trên thế giới, thể hiện ở các điểm sau:
- Có đa dạng địa chất cao, với lịch sử phát triển vỏ Trái đất lâu dài từ kỷ Ordovic (510 triệu năm) đến nay, trải qua 6 giai đoạn phát triển lớn.
- Hệ thống hạng động PN-KB được hình thành và phát triển trong hơn 30 triệu năm qua, được coi là có tuổi cổ nhất ở Đông Nam Á, bao gồm nhiều hình loại hang động độc đáo như hang sông, hang khô, hang dạng bậc, hang treo, hang dạng cành cây và hang cắt chéo, trong đó có hang Sơn Đoòng lớn nhất thế giới, động Phong Nha – hang sông dài nhất thế giới v.v..
- Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng là cái nôi bảo tồn đa dạng sinh học, chứa nhiều loại động vật và thực vật quý hiếm có tên trong sách Đỏ.
Năm 2003 Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng đã được UNESCO công nhận là “Di sản thiên nhiên thế giới” theo tiêu chí địa chất – địa mạo.
-----------------------
* Karst là hiện tượng phong hóa đặc trưng của những vùng phổ biến đá vôi hoặc các loại đá dễ bị hòa tan khác do nước mưa và nước trên lục địa. Đá bị hòa tan, phá hủy chủ yếu bởi tác dụng phong hóa hóa học, mà tác nhân chính là axit carbonic được hình thành do nước tự nhiên hòa tan khí carbonic trong khí quyển. Loại axit nồng độ thấp này dễ dàng hòa tan, phá hủy đá vôi, tạo nên nhiều dạng địa hình đặc biệt: địa hình rãnh xẻ, tai mèo, phễu, thung lũng, hang động v.v.. và được gọi chung là địa hình karst. Thuật ngữ “karst” bắt nguồn từ tên gọi cao nguyên đá vôi Kras (tiếng Italia là Carso, tiếng Đức là Karst) nằm ở tây nam Slovenie, đông bắc Italia và tây Croatia. Đây là nơi hiện tượng phong hóa của đá vôi được nghiên cứu từ rất sớm, cũng là nơi có nhiều hang động du lịch nổi tiếng, như các hang động Vilenica (động du lịch cổ nhất trên thế giới), Lipica, Divača, Kačna, Škocjan (Slovenie) và hang Grotta Gigante (Italia).
2. Vị trí địa lý và hành chính
Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng có tổng diện tích 85.754 ha, nằm về phía tây bắc tỉnh Quảng Bình, dọc biên giới Việt Lào. Trước khi trở thành Di sản thiên nhiên thế giới, khu bảo tồn thiên nhiên Phong Nha - Kẻ Bàng đã được Thủ tướng Chính phủ quyết định chuyển đổi thành Vườn quốc gia với tên gọi như hiện nay (Quyết định 189/2001/QĐ-TTg, ngày 12 tháng 12 năm 2001).
Toạ độ địa lý: 17o20' - 170o48' vĩ độ Bắc; 105o46' - 106o24' kinh độ Đông
Chiều dọc, nơi dài nhất là 70km, từ đèo Mụ Giạ đến núi U Bò, theo hướng tây bắc - đông nam. Chiều ngang, nơi rộng nhất là 31 km từ Tây Gát, xã Xuân Trạch (huyện Bố Trạch) đến biên giới Việt - Lào theo hướng đông bắc - tây nam. Chiều dài dọc theo biên giới Việt - Lào là 51 km.
Toàn bộ VQG nằm về phía tây nam sông Gianh, trong địa bàn các xã Tân Trạch, Thượng Trạch, Phúc Trạch, Xuân Trạch và Sơn Trạch thuộc huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình, cách quốc lộ 1A 26 km, cách thành phố Đồng Hới 40km về phía tây - bắc, cách thủ đô Hà Nội 500km về phía nam
--------
PS. SM dự kiến làm đến đâu sẽ post lên đến đó xin ý kiến mọi người để còn chỉnh sửa, hoàn thiện. Xin tiếp thu mọi ý kiến trao đổi, góp ý. Cũng chưa biết bao giờ mới làm được các phần tiếp theo...