Vừa thấy bài này trên trang web của Đài Tiếng nói nước Nga:
http://vietnamese.ruvr.ru/2011/04/20/49204371.html
Xem ra chủ đề này sẽ còn nóng dài dài !
Bảo tồn hay di dời
Trước thềm ngày sinh lần thứ 141 của Vladimir Ilich Lenin, lăng Lenin trên quảng trường Đỏ lại mở cửa tiếp khách. Một tháng rưỡi trước đây, lăng Lenin đóng cửa để tiến hành các công việc bảo dưỡng thường kỳ. Hiện nay, du khách có thể viếng vị lãnh tụ vô sản quốc tế vào những ngày thứ 2, thứ 3, thứ 4 và thứ 7. Đã hai chục năm nay trong nước Nga vẫn tiếp tục những cuộc tranh luận xung quanh vấn đề di dời lăng Lenin.
Hiện nay, không nhiều người muốn viếng thăm Lăng Lenin, trên Quảng trường Đỏ không thấy cảnh du khách xếp hàng dài. Chỉ vào ngày 22 tháng 4, sinh nhật của Lenin, và ngày 21 tháng Giêng, ngày vị lãnh tụ qua đời, thì có những phái đoàn khác nhau. Theo truyền thống, ban lãnh đạo đảng Cộng sản Nga và những người ủng hộ đảng đặt vòng hoa bên Lăng, nơi bảo quản thi hài của vị lãnh tụ cách mạng Nga. Và cũng hai lần trong năm, công luận Nga đặc biệt sôi nổi tranh cãi xung quanh số phận tương lai của lăng Lenin và thi hài vị lãnh tụ. Theo ý kiến của những người Cộng sản, đề xuất chôn thi hài của Lenin không khác gì "hành động khiêu khích chống lại lịch sử Xô-viết của chúng ta". Đại biểu Viện Đuma quốc gia Sergei Obukhov, Bí thư Trung ương ĐCS Nga, kêu gọi tôn trọng lịch sử của đất nước.
Ông Obukhov nói: “Có truyền thống lịch sử, có di sản lịch sử, có ý chí của các thế hệ cha ông. Vladimir Ilich Lenin đã thành lập Liên bang Nga. Lăng Lenin đã được xây dựng theo ý nguyện của nhân dân, theo quyết định của cơ quan chính quyền tối cao. Trên Quảng trường Đỏ tập trung biểu tượng của các thời đại khác nhau: nước Nga cổ, thời Sa hoàng Piotr Đại đế, thời đại Xô-viết và thời kỳ Liên bang Nga. Hãy tôn trọng ý nguyện của các thế hệ trước và ký ức lịch sử”.
Còn những người bảo vệ nhân quyền thì nói về sự cần thiết phải dời lăng Lenin khỏi Quảng trường chính của đất nước. Ông Arseni Roginski lãnh đạo tổ chức “Memorial” chuyên phục hồi danh tính các nạn nhân của thời kỳ Stalin, cho rằng, Lenin là người thành lập quốc gia chuyên quyền toàn trị. Ông nói, nếu chúng ta đang xây dựng nhà nước pháp quyền và tự do, thì cần phải dời lăng Lenin khỏi Quảng trường Đỏ. Sự hiện diện của lăng Lenin làm sai lạc định hướng lịch sử.
Ông Roginski nói: “Lenin là nhà cách mạng vĩ đại và đồng thời là người triệt để bảo vệ chế độ chuyên chính. Lenin có quan điểm rằng, chỉ chuyên chính vô sản mới có thể mang lại tương lai hạnh phúc cho đất nước. Lenin chịu trách nhiệm về hành động khủng bố trong những năm đầu của chính quyền xô-viết. Nếu muốn xây dựng nhà nước pháp quyền thì phải có định hướng đúng. Theo tôi, nhiệm vụ trước mắt là “phi Lenin hóa” cho xã hội Nga”.
Về nội dung này, Nhà thờ Chính thống giáo giữ lập trường rõ ràng. Theo nguyên tắc Kitô giáo, nên mai táng thi hài Lenin. Sau đây là ý kiến của giáo chủ Georgi Roshin, Phó Trưởng ban quan hệ với cộng đồng thuộc Giáo hội Matxcơva: “Đã từ lâu, nhà thờ Chính thống giáo kêu gọi nên chôn thi hài Lenin. Đặc biệt là, theo ý nguyện của bản thân, Lenin muốn được an nghỉ vĩnh viễn bên mộ phần song thân. Đây cũng là truyền thống Kitô giáo. Về lăng Lenin, thì sau khi chôn cất thi hài, sẽ không còn nguyên cớ gì duy trì cơ sở này trên Quảng trường Đỏ”.
Lăng Lenin không chỉ là di tích của chính quyền mà còn di tích kiến trúc thập niên 20 của thể kỷ XX. Tác giả là nhà kiến trúc Aleksei Shusev. Hiện nay, lăng Lenin là một bộ phận hữu cơ của khu Bảo tàng Kremlin. Theo ý kiến của chuyên viên Olga Ter-Voskanyan, Viện Xây dựng đô thị, cần phải duy trì di tích kiến trúc này: “Lăng Lenin là di tích do nhà kiến trúc nổi tiếng thiết kế. Chủ thể này đã tác động đến cơ cấu của Quảng trường Đỏ, hài hoà với các cơ sở kiến trúc cổ xung quanh”.
Trong khi đó, 1/3 người dân Nga cho rằng, đã từ lâu lăng Lenin là một điểm du lịch. Vì thế có ngày càng nhiều đề xuất biến lăng thành viện bảo tàng. Nhà sử học Marina Bobkova cũng chia xẻ quan điểm này: “Lăng Lenin là một bộ phận quan trọng của lịch sử Nga. Theo tôi, nên duy trì lăng với tư cách viện bảo tàng, giới thiệu về cuộc sống và hoạt động của Vladimir Ilich Lenin. Nhiều tác phẩm của Lenin vẫn có ý nghĩa lớn. Ta phải tôn trọng lịch sử của đất nước mình”.
Kể từ năm 1924, thi hài Lenin được bảo quản trong lăng. Theo kết quả thăm dò dư luận, đa số người dân Nga cho rằng, việc bảo quản thi hài Lenin trong lăng trên Quảng trường Đỏ là phi tự nhiên và không đúng. Đặc biệt là trong 6 năm vừa qua, số người chia xẻ quan điểm này đã tăng từ 40 đến 44%. Giới chuyên viên cho rằng, chưa đến lúc để thông qua quyết định cụ thể. Có lẽ phải chờ khi nào đến thế hệ hoàn toàn mới và không còn ai đại diện cho thế hệ cũ nuôi ảo tưởng về sự bất tử của Lenin vì những căn nguyên hệ tư tưởng.