5. Nhành quả mỏng mảnh
Người dịch: Nguyễn Mạnh Chí
Đánh máy: Lam Anh và A Thanh
Đa-ni-lô và Kachia – cái cô gái đã giành lại được chồng chưa cưới của mình từ tay Bà Chủ Núi Đồng ấy mà – có khá đông con cái. Tám đứa cả thảy mà lại toàn là con trai. Biết bao lần bà mẹ than thở, giá mình có một đứa con gái để nâng niu cho thỏa lòng. Còn người cha chỉ cười ha hả:
- Chắc số mình như vậy.
Các chú bé lớn khẻo mạnh, chỉ có một đứa không may. Chẳng hiểu vì ngã trên thềm nhà hay từ đâu xuống mà thành ra mang tật, ở lưng mọc ra một cái bướu. Các thầy lang đã chạy chữa nhưng không khỏi, thành thử chú bé phải chịu gù cả đời.
Gặp cảnh như vậy, các đứa trẻ khác thường trở nên độc ác, nhưng chú bé này thì không. Chẳng những tính tình vui vẻ mà lại còn luôn luôn là đầu trò trong mọi chuyện, chú là con thứ ba trong nhà vậy mà các anh em rất chịu hỏi và nghe chú:
- Mi-chi-a! Em nghĩ sao? Anh Mi-chi-a, thế này là thế nào?
Cả cha mẹ cũng thường gọi:
- Mi-chi-un-ca! Xem này! Con thấy được chưa?
- Mi-chi-ai-cô, có thấy mẹ xếp cái guồng đánh sợi vào đâu không?
Mi-chi-un-ca còn có tài thổi tù và y như cha hồi còn trẻ. Chú làm lấy một chiếc kèn và dường như nó tự ca hát khi nằm trong tay chú.
Đa-ni-lô kiếm được kha nhiều tiền bằng nghề đánh đá, Kachia cũng chẳng chịu ngồi không, cho nên gia đình ngày càng khấm khá, không đến nỗi phải vay mượn hàng xóm. Quần áo của các con cũng được Kachia lo lắng chu đáo, đứa nào cũng tươn tất, đủ cả giầy, mũ lông, áo ấm. Mùa hè thì tất nhiên là đi tất cũng xong, da chân của mình mà, đâu có mất tiền mua. Riêng Mi-chi-un-ca là đứa bị thiệt thòi nhiều nhất nên được thêm đôi ủng da. Các anh trai của chú không lấy thế làm ghen tức, còn mấy đứa em thì nhắc mẹ:
- Mẹ ơi, có lẽ phải sắm cho anh Mi-chi-a đôi ủng mới thôi. Xem kìa, anh ấy xỏ không được nữa rồi, còn chân con thì vừa như in.
Mấy đứa trẻ láu lỉnh chỉ mong làm sao được thừa hưởng đôi ủng của anh. Cứ như vậy, cuộc sống trong gia đình trôi đi êm ả, hoà thuận. Hàng xóm cũng phải ngạc nhiên.
- Mấy đứa trẻ nhà Ca-tê-ri-na lạ thật! Chẳng thấy chúng nó cãi lộn nhau bao giờ.
Sở dĩ như vậy là nhờ ở Mi-chi-un-ca. Trong gia đình, chú bé giống như đốm lửa nhỏ trong rừng. Đùa rỡn với người này, an ủi người kia, khuyên giải người nọ.
Đa-ni-lô không chịu cho các con sớm theo nghề của mình. Bác nói:
- Cứ để chúng nó lớn hẳn lên đã. Gì chứ hít bụi đá thì còn kịp chán.
Kachia hoàn toàn đồng ý với chồng – theo học nghề làm đá còn quá sớm đối với lũ trẻ. Hơn thế nữa, bác còn lo đưa chúng đi học cho biết số biết chữ. Khi đó, trường học còn chưa có và mấy đứa lớn được sẫn tới nhà bà giáo làng. Mi-chi-un-ca cũng đi theo. Mấy đứa trẻ nhà Đa-ni-lô đều sáng dạ và được bà giáo khen. Riêng Mi-chi-un-ca thì thật là xuất chúng. Thời ấy, cách dạy dỗ đâu có dễ hiểu như bây giờ, vậy mà chú bé vẫn học rất nhanh. Bà giáo mới vừa nói xong thì chú đã nghĩ ra. Các anh còn đang ghép vần thì chú đã bắt đầu đọc. Bà giáo nhiều lần nói với mọi người:
- Tôi chưa bao giờ có đứa học trò thông minh như vậy.
Nghe thấy thế, cha mẹ Mi-chi-un-ca rất lấy làm hãnh diện và sắm cho chú đôi ủng da mới đẹp hơn. Nhưng chính vì đôi ủng da đó mà cuộc sống gia đình hoàn toàn bị đảo lộn.
Trong năm ấy, tên Chúa đất quay về sống ở làng. Hẳn là hắn đã tiêu xài hết sạch tiền ở Xanh Pê téc bua nên tìm về làng xem có vơ vét thêm được chút nào không. Với nghề nghiệp của dân làng có khó gì đâu mà chẳng tìm ra tiền, chỉ cần khôn khéo một chút là được. Riêng phần bọn quản lý và cai ăn cắp đã bao nhiêu rồi. Nhưng Chúa đất nào có biết chuyện đó.
Một lần, đang đi xe qua đường làng, hắn nhình thấy ba đứa trẻ chơi đùa cạnh một ngôi nhà và cả ba đứa đều đi ủng. Chúa đất vẫy tay gọi chúng lại.
Trước đó, Mi-chi-un-ca chưa bao giờ gặp Chúa đất nhưng chú đoán ra ngay được khi thấy chiếc xe láng bóng với cặp ngựa nòi, người đánh xe mặc đồng phục, còn ngồi trên xe là một người to lớn, mập đến mức không muốn cựa quậy, tay cầm chiếc ba-toong cán bịt vàng gác ngang trên cái bụng đầy mỡ.
Mi-chi-un-ca thấy sờ sợ nhưng vẫn nắm tay hai em trai và dẫn lại gần xe. Tên Chúa đất rít lên bằng giọng khàn khàn:
- Chúng mày con cái nhà ai?
Mi-chi-un-ca bình tĩnh trả lời:
- Chúng cháu là con của bác Đa-ni-lô thợ đá. Cháu là Mi-tơ-ri, còn đây là hai em cháu.
Nghe thấy vậy, mặc Chúa đất sạm hẳn lại, hắn tức giận đến nõi suýt nữa thì nghẹt thở, miệng rên rỉ:
- Ối chao ơi! Thê này thì còn trời đất nào nữa! Ối chao ơi!
Sau đó, lấy lại hơi thở, hắn gầm lên như một con gấu:
- Cái gì đây, hả?
Cây gậy trong tay hắn chỉ thẳng vào chân ba đứa trẻ. Hai đứa bé sợ quá chạy thẳng vào nhà, còn Mi-chi-un-ca đứng ngây ra, không sao hiểu nổi Chúa đất muốn hỏi chú điều gì.
Tên Chúa đất vẫn tiếp tục gào thét như một thằng khùng:
- Cái gì đây?
Mi-chi-un-ca sợ hãi, không biết nghĩ sao, đành nói:
- Đất.
Chúa đất rên lên như bị bóp cổ:
- Ôi … ôi… ôi… Thật đến thế này là cùng! Thật đến thế này là cùng! Ôi…ôi… ôi…
Lúc đó, bác Đa-ni-lô từ trong nhà chạy ra, nhưng Chúa đất không thèm nói nửa lời với bác. Hắn gõ cán ba-toong vào cổ người đánh xe ra lệnh đi về.
Tên Chúa đất vốn là kẻ không bình thường. Từ khi còn trẻ, hắn đã vậy và đến lúc về già lại càng ngớ ngẩn thêm. Hắn có thể làm tình làm tội người ta mà sau đó không giải thích được là hắn muốn gì. Đa-ni-lô và Kachia cũng nghĩ rằng mọi chuyện rồi sẽ qua, có thể hắn sẽ quên ngay mấy đứa trẻ trước khi về tới nhà. Nhưng sự việc đâu có diễn ra như họ mong ước, tên Chúa đất đã không quên mấy đôi ủng của lũ trẻ. Vừa về đến nhà, hắn lập tức cho gọi viên quản lý.
- Mắt mày để đâu, hả? Ông chủ không biết lấy gì để mua guốc đi, còn bọn nông nô thì sắm ủng da cho con cái. Mày để như vậy thì làm quản lý gì?
Viên quản lý phân trần:
- Đội ơn ngài, Đa-ni-lô được làm thợ tự do và mức tô của hắn cũng được ngài cho phép. Hắn nộp rất đầy đủ nên tôi nghĩ là…
- Vậy thì mày đừng nghĩ nữa mà phải giương mắt lên xem bây giờ nó thế nào! Có đời thuở nhà ai lại như vậy không? Tăng tô của nó lên bốn lần.
Sau đó, tên Chúa đất gọi Đa-ni-lô lên và đích thân hắn tuyên bố với bác về mức tô mới. Thấy chuyện vô lý, Đa-ni-lô nói:
- Tôi không thể làm trái lời ông chủ, nhưng cũng không đóng nổi số tô như thế. Thôi thì tôi đành trở lại làm việc theo lệnh ông chủ như mọi người vậy.
Đây là điều tên Chúa đất hoàn toàn không muốn. Làm thêm đồ bằng đá làm gì khi hắn đang thiếu tiền đến mức sẵn sàng bán cả những thứ còn lại trong nhà từ những năm trước. Bắt người thợ đá làm việc khác thì cũng không lợi. Hắn bèn ra sức quát tháo. Đa-ni-lô đã xin hết lời nhưng tên Chúa đất vẫn bắt bác nộp tô gấp đôi, nếu không chịu thì phải xuống mỏ đào đá. Ác đến thế là cùng.
Từ ngày đó, cuộc sống của gia đình bác Đa-ni-lô và Kachia cực nhọc hẳn lên. Ai cũng vất vả, nhưng thương nhất là mấy đứa trẻ còn bé mà đã phải lao động, việc học hành đành bỏ dở dang. Tự cho là mình có lỗi nặng nhất, Mi-chi-un-ca lăn ra làm việc giúp đỡ cha mẹ. Vợ chồng bác Đa-ni-lô và Kachia rất đỗi băn khoăn:
“Thằng bé vốn đã yếu ớt, giờ mà để cho làm đá thì chắc nó không sống nổi mất. Việc nào cũng hại cả. Nếu keo dán thì phải hít bụi nhựa thông, đập đá dăm thì coi chừng mù mắt, hoà thiếc bằng axít để đánh bóng thì chết sặc vì hơi độc”.