Trên NNN, chúng ta đã từng dẫn nguyên một bài viết rất thú vị của Mr.Dâu, một chàng trai Canada viết tiếng Việt về chuyện dịch tên các tiêu đề phim nước ngoài ra tiếng Việt và ngược lại.
Ừ thì coi như điều đó có thể "thể tất", vì người ta cần kéo khách đến rạp.
Nhưng hungmgmi nghĩ rằng, tiêu đề các tác phẩm văn học nghệ thuật (bản nhạc, tranh...) cần phải dịch nguyên xi theo bản gốc. Nếu khó hiểu, người yêu thích nghệ thuật có thể tìm hiểu và tra cứu thêm. Vì nhiều khi, tiêu đề cũng đã là một dụng công của tác giả khi đặt tên cho đứa con tinh thần của mình.
Như bác Dũng (hồi thập niên 80 bác đã nổi, dạo này bác đâm nổi hơn vì vụ kiện chống bán phá giá...cá da trơn) đã dịch Quo Vadis và giữ nguyên tên, và như chúng ta thấy, tác phẩm này vẫn có giá trị riêng của nó trong lòng những người yêu văn học VN. Trong khi đó, ngày xưa cho chí ngày nay, dám hỏi 10 người thì đến 9 người rưỡi không hiểu Quo Vadis là gì? Xin nhờ cụ Gúc mách nó như sau:
Trích:
|
Quo Vadis là một cụm từ tiếng Latinh có nghĩa là "Thầy đi đâu?". Cụm từ này dùng để chỉ một câu chuyện được lưu truyền trong Kitô giáo, liên quan đến hành động của Thánh Phêrô. Đang khi chạy trốn để tránh khỏi việc bị kết án đóng đinh ở Rôma, Phêrô đã gặp Chúa Giêsu, ông hỏi Chúa: "Quo vadis, Domine?" ("Lạy Chúa, Chúa đang đi đâu?"), Chúa Giêsu trả lời: "Eo Romam crucifigi iterum" ("Thầy vào thành Rôma để chịu đóng đinh một lần nữa"), ngụ ý nhắc nhở Phêrô phải can đảm tiếp tục sứ vụ của mình. Cuối cùng, ông đã quay trở thành Rôma để chịu kết án.
|
Cũng như trong hội họa vậy, theo hungmgmi các họa sĩ đặt sao thì ta cứ nên dịch y vậy. Như Vereshagin có "Tụng ca chiến tranh" chẳng hạn, chiến tranh ghê quá đi chứ, nhưng xem tranh thì thấy núi sọ người trần xì ghê tởm như thời Polpot vậy, chẳng thấy ca ngợi gì sất.
Nghệ sĩ, họa sĩ, nhạc sĩ Nga Edmund Sklyarskii có một câu rất đúng và hay, khi quan niệm về tên gọi của tác phẩm:"Мне кажется название картин, песен, фильмов не менее важно чем имя для человека(благодаря названию можно заинтересовать или наоборот отвратить от знакомства с произведением)-Tôi quan niệm rằng tên gọi của các bức tranh, bài hát, bộ phim không hề kém quan trọng hơn tên của mỗi người (vì cái tên mà ta quan tâm hay ngược lại, cảm thấy hững hờ khi tiếp xúc với tác phẩm).
Theo quan điểm cá nhân của hungmgmi, chúng ta hãy gọi (hay dịch) tác phẩm với tên gọi mà người cha tinh thần của chúng đã đặt tên thôi.