Hồ Baikal
Hồ Baikal thuộc miền Nam Xiberia nước Nga. Từ thuở xa xưa do địa chấn làm đứt gãy địa tầng mà tạo nên lòng hố đầy nước. Đặc điểm hồ Baikal hiện nay sâu thẳm, dài và hẹp, là một điển hình của đứt gãy địa hình tạo thành theo hướng Bắc Nam. Hồ có chiều dài 636 km, chiều rộng bình quân từ Đong sang Tây trung bình là 48 km, đoạn rộng nhất có đến gần 80 km, hình dạng của hồ giống hình bán nguyệt cho nên có tên gọi là "Hồ mặt trăng". Nếu nói về diện tích, hồ Baikal đứng thứ 8 trong hàng loạt hồ thiên nhiên trên thế giới, với diện tích là 30.500 km2. Nếu nói về độ sâu thì hô Baikal có độ sâu nhất, trung bình 730m, nơi sâu nhất có thể tới 1620m.Bởi lẽ hồ có chiều sâu và rộng như vậy nên hồ chứa đựng một khối lượng nước rất lớn, 23.000 m3 nước ngọt, chiếm 4/5 lượng nước ngọt toàn nước Nga. Có thể nói hồ Baikal là kho chứa nước ngọt lớn nhất thế giới.
Theo khảo chứng của các nhà địa chất thì vùng đất hồ Baikal ở thời tiền sử thực sự là một vùng biển cả mênh mông của phái Bắc. Sau đó do sự biến động của vỏ trái đất, xung quanh các dãy núi trồi lên, ở giữa tầng bị đứt gãy nứt ra lún sâu xuống, không rõ trải qua bao nhiêu niên đại, hồ Baikal dần dần tách ra khỏi biển cả, nước bên biển trong hồ nhạt dần tạo thành hồ nước ngọt. Đến bên hồ chỉ thấy mặt hồ khói sóng mênh mông mờ mịt, trời nước một màu, bến bờ vô tận. Ven hồ vào mùa hè nhiệt độ so với khu vực xung quanh thấp hơn khoảng 6 độ C, mùa đông khoảng 11 độ C, độ ẩm tương đối cao, mang tính chất đặc trưng của khí hậu biển do đó nói hồ Baikal là biển cũng có cái lý của nó.
Vùng hồ có nhiều truyền thuyết dân gian, trong đó câu chuyện được lưu truyền mãi đời sau khắp trong thiên hạ đó là câu chuyện về "Nữ thần Baikal".Nữ thần có 336 người con giúp mẹ tích góp của cải nhưng có một người con gái độc nhất của Nữ thần lại mang của cải tiêu xài hoang phí. Đó chỉ 336 dòng sông nhỏ chảu vào hồ, duy chỉ có một dòng sống từ trong hồ chảy ngược ra, đó là dòng sông Anchima. Anchima nghe theo tiếng Hải Âu ca ngợi Hsichnisai là một chàng trai tài hoa dũng mãnh. Từ đó nàng Anchima đem lòng yêu thương và kết duyên cùng chàng. Vào một đêm, Anchima lặng lẽ trốn ra ngoài, Nữ thần Baikal tỉnh giấc phát hiện cô con gái yêu của mình trốn theo tiếng gọi của tình yêu. Nữ thần liền dùng một tảng đá to ngăn lối đi của con gái. Anchima đã quyết định ra đi thì không gì ngăn cản nổi. Nàng dùng đôi chân khỏe mạnh hất mạnh tảng đá và bỏ chạy thật xa khoảng 1800 dặm, cuối cùng nàng đã hòa nhập vào lòng của dòng sông Yenicai. Đến hôm nay dòng Anchima chảu vào cửa con sống Hsichnisai, chúng ta còn nhìn thấy giữa dòng chảy đứng sững một tảng đá to màu đen.
Thời Sa Hoàng, bọn quan quân thường mang phạm nhân đến đây hành hình, quăng sac xuống dòng sông này. Nếu xác phạm nhân không chìm xuống thì biểu hiện phạm nhân vô tội, còn xác phạm nhân chìm xuống đáy sâu thì xem như có tội. Ngư dân ở hồ Baikal xem tảng đá đững giữa dòng là đá thần tượng trưng cho "lòng trinh bạch" để kiểm nghiệm lòng trinh tiết của phụ nữ. Truyền thuyết xa xưa kể rằng: Ngày xưa có một gia đình ngư dân nọ, ông chồng nghi ngờ vợ mình không thủy chung liền dùng thuyền đưa vợ đến bên tảng đá thần và nói:" Nếu như ngày mai nàng không bị nước dâng lên ngập chìm nàng chết thì nàng vô tội". Ngày hôm sau, ông ta lại đến bên tảng đá thần, thấy vợ mình vẫn bình yên trong tư thế ngồi ngay ngắn giữa dòng nước cuộn trào bao quanh. Từ đó, ông ta mới thực sự tin vào lòng chung thủy của vợ mình và họ sống bên nhau tràn đấy hạnh phúc.
Tên hồ Baikal bắt nguồn từ tiếng Mông Cổ, nghĩa là "Hồ màu mỡ giàu có".Nói vùng đất quanh hồ màu mỡ kỳ thực là vì: bên trong hồ có tới 1800 loài động thực vật, trong đó có 3/4 loài động thực vật đặc chủng như cá hồi trắng mắt lòm, thu hút nhiều nhà khoa học hứng thú nghiên cứu, người ta có thể hiểu được một vùng hồ nước được bao bọc bởi núi cao trên đất liền, vậy mà hồ nước đóng băng ếo dài tới 6 tháng trong năm lại có nhiều loài sinh vật biển: báo biển, cá mập, cá nhám, tôm hùm v.v... lại có thể sống được.Các nhà khoa học quả quyết rằng hồ Baikal có chiều dài lịch dử từ 2000-2500 năm, là một trong những miệng hồ thiên nhiên cổ nhất trên thế giới. Nhằm tiến hành nghiên cứu về sinh thái, vùng hồ Baikal được liệt vào khu vực bảo vệ môi trường thiên nhiên đồng thơi vùng bờ Nam của hồ được xây dựng thành khu nghiên cứu. Tin rằng không lâu nữa trong tương lai, những bí ẩn về vùng hồ này sẽ được các nhà khoa học giải đáp.
Nước hồ Baikal luôn luôn giữ ở mức cân bằng, trong năm biên độ mực nước lên xuống không vượt quá 0,8m. Nước hồ trong vắt, hàm lượng tạp chất rất thấp, mắt thường có thể nhìn thấy chiều sâu hàng chục mét. Cảnh quang quanh hồ thanh tú, tuyệt đẹp , giữa hồ có đến 27 hòn đảo nhỏ, xung quanh hồ là núi non xanh biếc với nhiều loài động vật như: chồn đen, chồn rái cá, cáo, gấu, báp Xalicay ...., nhiều loài động vật quý hiếm tạo nên một mảng quanh cảnh thiên nhiên nguyên thủy.