В.М. Глушков и М.А. Лаврентьев
Năm 1966, Glushkov và Rabinovich cho đăng một bài báo trên thế giới viết về cải tiến hiệu suất máy tính tương tác giữa con người và máy tính: " Một vài luận đề về kết cấu thuật toán trong hệ thống máy tính" . Vào thời điểm đó, đây là " cuộc cách mạng những quan niệm" được thừa nhận rằng, phương diện phát triển nền công nghệ máy tính đã được thay đổi. Cuộc tranh luận đầu tiên trong tư tưởng mới này đã nổ ra (năm 1962) tại một hội nghị quốc tế về phát triển máy tính được tổ chức tại Kiev. Những thành phần tham dự đến từ các nước như; Bulgaria, Hungary, Balan và Tiệp Khắc. Glushkov được bố trí phát biểu, nhưng đột nhiên ông lại bị ốm. Bất chấp cơn sốt vẫn còn cao, ông vẫn quyết định làm bản tóm tắt của mình, bởi ông biết rằng hội nghị này rất quan trọng. Đáng tiếc, cơn sốt đã gây khó khăn cho bài phát biểu của ông, trong những trường hợp khác, nó rất dễ gây phấn trấn cử tọa bằng giọng phát biểu đầy nhiệt huyết rất đặc trưng của mình. Sau lời giới thiệu, ông đã dồn dập đưa ra hàng trăm câu hỏi đầy thử thách.
Tầm quan trọng của hệ thông minh nhân tạo cùng kết hợp trong máy tính đã được công nhận vào năm 1963, tại một hội thảo chuyên đề do Viện Điều khiển và trường đại học Uzhgorod tổ chức. Trong cuộc hội thảo, Lebedev, Glushkov, Mikhail Sulim – tổng quản trị ngành công nghệ máy tính thuộc bộ chế tạo truyền thông, cùng một số người khác tham dự. Nói chung, trong hội thảo chúng tôi đã thảo luận về những đề xuất cho các cấu trúc máy tính với một bầu không khí rất thân thiện, và những người thường chỉ trích chúng tôi thì nay cũng tỏ ra rất rộng lượng.
Quay trở lại Kiev, Glushkov bắt đầu tiến hành thiết kế chiếc Mir-1 với một sinh lực mới. Trong vòng hai tuần, ông đã phác thảo ra những kế hoạch sơ bộ. Một mối quan hệ công tác thật gần gũi giữa các đồng nghiệp khoa học với nhau tại Viện Điều khiển với các nhà khoa học và kỹ sư của SKB-245 đã dẫn đến những kết quả rực rỡ - chiếc máy tính dòng Mir đã nhanh chóng được phát triển và đưa vào sản xuất một loạt và được người sử dụng đánh giá rất cao. Sự sáng tạo trong chiếc máy tính này là một bước nhảy vọt phi thường trong nền phát triển hệ thông minh nhân tạo cho dòng máy tính cỡ nhỏ.
Vào cuối những năm 1960, Glushkov đã đứng ra giám sát một dự án phát triển chiếc máy tính Ukraina và ông bổ nhiệm Rabinovich làm trưởng thiết kế trong dự án này. Những trợ lý chính của Rabinovich gồm có Alexander Stogny và Ivan N. Molchanov. Dự án này là bước khởi động kế tiếp trong những nguyên lý của von Neumann theo tiêu chí kết hợp bộ thông minh nhân tạo vào máy tính.
Dự án phát triển chiếc máy tính Ukraina là một bước ngoặt quan trọng trong lĩnh vực khoa học của Glushkov. Những ý tưởng tiêu biểu để sáng tạo nên chiếc máy tính Ukraina đã vượt trội hơn rất nhiều so với những chiếc máy tính cùng loại của Mỹ trong thập niên 70.
"Рука" робота, управляемая ЭВМ - "Cánh tay" máy, do EVM điều khiển
Glushkov đã nêu ra nguyên lý macro-conveyer dựa trên ý tưởng, mỗi bộ sử lý sẽ nhận một nhiệm vụ riêng trong mỗi bước của qui trình tính toán, nhiệm vụ này cho phép nó được làm việc độc lập trong một thời gian dài mà không cần sự giao thoa từ các bộ sử lý khác.
Năm 1959, Tại hội nghị toàn liên bang Xô Viết bàn về vấn đề công nghệ máy tính, được tổ chức ở Kiev, Glushkov đã phát biểu về ý tưởng cho bộ não thông minh của máy tính có thể nhận thức được khi những người thiết kế đã có đủ năng lực để tích hợp không chỉ hàng ngàn, mà hàng tỉ nguyên tố bằng cách kết nối tất cả chúng vào trong một hệ thống.
Tại đại hội liên đoàn quốc tế về sử lý thông tin vào năm 1974, Glushkov đã giới thiệu một bài thuyết trình về loại máy tính đệ qui, dựa trên những nguyên lý mới của hệ thống cấu tạo máy tính. Ông biện luận rằng, chỉ có triển khai giải pháp non -Von Neumann kiểu mới trên cấu trúc máy tính, dựa theo cấp độ hiện tại của công nghệ máy tính, thì sẽ giải quyết được vấn đề chế tạo ra một siêu máy tính với sự phát triển cho sản xuất là vô hạn và mức độ tinh xảo hơn của phần cứng sẽ ngày một tăng. Tiếc rằng, cuộc nghiên cứu tiếp tục về sau đã chỉ ra rằng, sự thực hiện toàn diện của các nguyên lý dựng hình trong máy tính đệ qui và các cấu trúc thông minh đã vượt khỏi giới hạn của nền công nghệ điện tử ở thời điểm đó.
Vào năm 1979, Glushkov đã phát biểu tại hội nghị Novosibirsk: "Đó là một luận đề rất cấp bách nhằm tìm ra một giải pháp hợp lý để chuyển đổi từ thiết kế máy tính mang các nguyên lý Von Newman sang cấu trúc máy tính thông minh trong tương lai". Glushkov đã xúc tiến ý tưởng này như là một nền tảng của cấu trúc nguyên bản cho loại máy tính macro-conveyer có tính thực thi cao, ông vẫn tục theo đuổi ý tưởng này ngay cả khi ông đã lên nắm chức vụ phó chủ tịch đoàn chủ tịch Học viện Khoa học Ukraina.
Năm 1981, một nhà thiết kế vũ khí hạt nhân nổi tiếng, viện sĩ hàn lâm Yuli Borisevich Khariton, đã đến thăm Viện Điều khiển tại Học viện Khoa học Ukraina, ông ta rất quan tâm đến loại máy tính có đường dẫn macro đặc biệt này, cũng bởi do tốc độ của nó nhanh hơn bất kỳ một loại máy tính nào khác và nó giảm tối thiểu thời gian sử lý cho nhiều dự án quan trọng.
Glushkov cũng hiểu được tầm quan trọng trong cuộc viếng thăm của Khariton cho tương lai của dòng máy tính có đường dẫn macro và tương lai cho viện của ông. Vào thời gian này, Glushkov đã ở vào giai đoạn cuối của căn bệnh ung thư não, nó đã làm cho ông trở nên khó khăn hơn trong giao tiếp. Tuy nhiên, ông vẫn tự đứng ra tiếp đón Khariton. Glushkov vẫn tràn đầy sự hăng hái cho ý tưởng siêu máy tính Xô Viết. Ông rất tin tưởng rằng khi hoàn thành dự án này, nó sẽ là công cụ trợ giúp đắc lực cho các nhà vật lý của chúng ta. Tiếc rằng, Glushkov đã không còn được sống để nhìn thấy ý tưởng của ông được thực hiện trong các loại máy tính khoa học có dòng dẫn macro ES-2701 và ES-1766.
Theo như hội đồng chính phủ Xô Viết đã đánh giá về dự án thì, các dòng máy tính này là loại hàng đầu trên thế giới. Với một tổ hợp gồm 256 bộ xử lý, chiếc ES-1766 có thể thực hiện được nửa tỉ phép tính trong 1 giây. Đồ án thiết kế của ES-2701 và ES-1766 ngay lập tức được chuyển giao cho xí nghiệp máy tính điện tử ở Penza, nước Nga, để sản xuất hàng loạt vào những năm 1984 và 1987. Những chiếc máy tính này còn là đối thủ đáng gờm nhất của nền công nghiệp máy tính Mỹ.
Đến thời điểm đó, Liên Xô đã đưa rất nhiều loại máy tính vào sản xuất thông qua Viện Điều khiển tại Học viện Khoa học Ukraina và SKB. Trong đó gồm có cả hàng loạt máy tính Mini, máy tính chuyên dụng và các dòng máy tính chương trình mã khóa: SOU-1, Neva, Iskra-125, Mria, Chaika, Moscow, Scorpion, Romb, Orion, Express, Pirs, và nhiều dòng khác. Viện Điều khiển cùng với công ty sản phẩm khoa học S. P. Korolev, đã tạo dựng ra các loại máy tính vi sử lý: Các hệ thống Neuron cùng với hệ thống gỡ rối mang tên SO-01 và SO-04 do Malinovsky, Palagin, và Valery Iosifovich Sigalov phát triển. Họ còn tham gia vào thiết kế chiếc máy vi tính đầu tiên mang tên Elektronika-S5 của Liên Xô, loại này được sản xuất tại nhà máy Điện tử Svetlana ở Leningrad.
Khó có thể xây dựng được những dòng máy tính hiện đại mà không có một hệ thống thiết kế được trợ giúp bằng máy tính. Viện đã tiến hành một cuộc nghiên cứu rất qui mô để cho phép nó tạo dựng lên hàng loạt các hệ thống: dòng Proekt - 1, Proekt-ES, Proekt-MIM, và Proekt-MVK - cho phép thiết kế bằng máy tính các phần cứng và phần mềm. Chiếc máy tính Kiev ngay từ đầu đã được thiết kế bằng qui trình này và sau đó, là những chiếc M-20, M-220, BESM-6. Proekt-1 là một hệ thống chuyên về thiết bị chương trình với hệ điều hành, Glushkov, Letichevsky cùng với Kapitonova là những người khai phá ra trình tự động thiết kế thuật toán cho nó. Hệ thống Proekt-1 được dùng trong tự động thiết kế dự án BIS (Tiếng Nga là: Bolshiye Integralniye Skhemii), với sự trợ giúp của công nghệ mạ ion đặc biệt. Ở bộ phận của Vitaly Pavlovich Derkatch tại Viện Điều khiển, những chiếc máy tính Kiev-67 và Kiev-70 cũng được ứng dụng các công nghệ này. Hệ thống thiết kế được trợ giúp bằng máy tính của Proekt có một giao diện truyền thông trong những chiếc Kiev-67 và Kiev-70, nó đã kiểm soát được chùm electron trong khi con chip đang sử lý trong thời gian thực. Năm 1977, Glushkov, Derkatch và Kapitonova đã được nhận phần thưởng Quốc gia của Liên Xô về công trìng này của họ
Lập trình bằng máy tính là một trong những sự quan tâm nhất của Glushkov, ông đã quan niệm sự phát triển đại số cho ngôn ngữ thuật toán là một hướng đi lý tưởng cho nền công nghệ này. Trong nghiên cứu vấn đề này, ông đã tính đến không chỉ các yếu tố toán học tổng quát mà còn về cả các khái niệm triết học.
|