Các bác thật là những cao thủ tò mò và khích người khác, sách báo của ta in ra mà coi là chân lý thì thôi, nói chung không cần bàn cãi nhiều.
Người mà tôi nhắc đến trên kia vốn học ở Đông Đức đầu những năm 70, sau này là nhà báo, nhà thơ, nắm vài trọng trách ở báo ND, sau rút ra làm kinh tế. Vốn trong số thơ của Hainơ thì bài này không có đề, lại không công bố chính thức trong danh mục thơ của ông. Nổi tiếng với dòng thơ triết lý, Hainơ có nhiều bài chỉ nằm trong thư viện bên Đức và ngắn ngủn, vô đề. Chàng SV kia lục thấy và cảm được cái tính triết kỳ lạ nên mang về giới thiệu trong số bạn học. BKQ khi đó tham dự và biết trong lần công tác gì đó và nhờ người kia dịch. Vì bài thơ không đề, nhưng chàng SV kia nghĩ: hoa trắng chỉ có hoa huệ, nên đặt tên là Hoa Huệ. Lại nữa bản gốc cụt lủn 4 câu đại ý:
bông hoa trắng bên bức tường trắng, sao bóng hoa in trên tường lại đen? em hãy ngẫm sự đời và sẽ hiểu, vì sao bóng hoa màu đen mà bức tường màu trắng.
Ông ấy còn đọc cho tôi nghe bằng tiếng Đức rất diễn cảm trong cuộc nhậu, tiếc là tôi chả hiểu nên cũng không nhớ. Ông giải thích chỉ dịch cho BKQ để sau đó thấy ông Bế thêm gia vị làm thành bài thơ dễ hiểu và có "tình củm" trong đó. Các bác coi bản gốc và bản của BKQ cũng dễ dàng thấy thế nào là thơ triết lý và thế nào là thơ pha trộn!
BKQ chỉ mượn ý bài thơ dịch của H.H., riêng tôi thích ý nghĩa bản Đức kia nên không bao giờ hiểu nổi bài thơ của ông Bế định nói lên điều gì. Vì ông dịch kia hiện là nhân vật kinh doanh và vài lý do khác nên tôi xin phép không nêu tên.
Theo tôi thì lời giải thích của ông kia có logic hơn. Vì nếu BKQ gọi tên bài là Hoa Huệ thì không ăn nhập gì với nội dung: bóng hoa nào mà chả có màu đen? Tính triết lý trong bản Đức là ở chỗ "hoa trắng-tường trắng" nói chung, chàng SV kia dịch thấy để "hoa trắng" nghe kỳ kỳ với người Việt nên mới phóng thành "Hoa Huệ", ai ngờ BKQ lại giữ nguyên để thêm "em em" vào nữa cho nó mới và ...tình. Cái thời khốn khó ấy, mọi thứ mang chút tình cảm đều rất nhanh nổi tiếng mà.
Tôi chỉ thích ngẫm cái bài gốc của H.H. mỗi khi cần suy ngẫm, chứ bản của BKQ tôi nghĩ không có gì triết lý cả, lại chứa mâu thuẫn...đến nay thì bản đó vẫn không phải là nổi danh và hay như một "bài thơ mẫu" trong thi ca Việt được cũng là vì vậy.
|