VII. KHÚC CA BAN MAI VỀ CHÚ MÈO DẠI DỘT
Dưới đáy thung lũng mênh mông, bóng tối chạng vạng vẫn còn bao phủ, những tia nắng đầu tiên vừa mới ửng hồng trên mấy đỉnh núi cao nhất.
Nơi ấy, lá cây rừng loăn xoăn, rõ mồn một đến từng cành. Không khí ở đây trong suốt. Dưới lòng thung lũng bóng tối màu xanh vẫn còn ngự trị, nhưng đã bắt đầu nhuốm ánh hồng mờ ảo của buổi bình minh.
Buđrix mặc độc chiếc quần đùi, bước ra khỏi nhà, lững thững giẫm lên sương sớm, đi ra sông Hổ. Tiết trời lành lạnh, không phải cái lạnh trói cứng chân tay, mà là cái tiết lạnh khiến người ta thở sâu hơn, hoạt động hăng hái hơn, thấy mình trẻ khoẻ ra- cái tiết lạnh mà ai cũng muốn được cảm, được trải qua mãi mà không ớn.
Vầng mặt trời vàng rực đã nhô lên khỏi các đỉnh núi cao. Sông Hổ lấp lánh chảy qua các ghềnh đá, nước trong xanh leo lẻo, những khúc sông sâu phản ánh bầu trời cũng trong veo. Có thể nhìn rõ từng hạt cát dưới đáy nước: nước tưởng như trong suốt hơn cả không khí. Những con cá hồi manma theo tên gọi ở địa phương đây, lượn lờ qua lại, nhiều vô kể.
Một cái lưng to tròn thoáng qua dưới mặt nước. Con cá dài phải đến một mét bơi người ngược dòng lê phía thượng nguồn. Buđrix đoán chắc đó là một con cá xima đi đẻ trứng. Đường vào sông của nó bây giờ thật thuận lợi. Sau cơn bão và theo thuỷ chiều, mực nước sông lên cao.
Buđrix chọn cỗ nước anh cho là chỉ đến cổ và nhảy tùm xuống. Bất ngờ, anh bị sặc; chỗ ấy sâu đến hai mét rưỡi chứ không ít. Thế mà anh tưởng chỉ mét bảy là cùng. Nước trong vắt đã đánh lừa anh. Anh bơi ra chỗ nông, đứng hồi lâu, cảm giác rõ cái lạnh trong suốt như tinh thể băng ngấm vào lồng ngực, vào bụng. Anh cứ đứng thế mà ngắm nhìn các dãy núi dần dần nhuốm vàng, cả một thác nắng vàng tràn từ trên các đỉnh xuống lũng.
….Đồng chí giám đốc đã có mặt ở văn phòng, cũng đồng thời là phòng thí nghiệm, đặt trong ngôi nhà nhỏ hai gian.
- Sớm thế?
- Đồng chí cũng sớm thế, - Buđrix đáp lại.
- Đối với tôi thì không phải là sớm, mà là khuya.
Gương mặt anh quả có hơi ngái ngủ. Nhưng dầu sao cũng khó có thể đoán ra là anh đã thức trắng đêm. Nước da hồng xạm, nụ cười cởi mở.
- Ta đi thôi.
Họ bước vào phòng thí nghiệm. Buđrix hơi sửng sốt. Chẳng phải vì hàng lô những bộ sưu tập thảo mộc trên bàn, hàng dãy giá trong tủ với những đầu lâu, bộ xương động vật đủ cỡ, khắp quanh tường treo đầy các bộ lông thú, các bình, các ống nghiệm đủ kiểu loại chất đầy mấy bàn, theo một trật tự bí ẩn đối với anh. Vì điều khác kia.
Cô nhân viên phòng thí nghiệm đang bắc một con mèo lên cái đãi cân bình thường vẫn thấy ở cửa hang mậu dịch. Con mèo hình dáng cân đối, chân thon dài, đuôi xù và ngắn. Trên cái đầu nhỏ nhắn có hai chấm nhỏ bết máu. Cặp mắt xanh cứng đờ như thuỷ tinh, mõm nhe răng dữ tợn.
Con mèo dường như không ưng nằm gọn trên đĩa cân, không chịu nằm yên: lúc thì một chân toõng xuống, lúc thòi cái đầu ra, hoặc truội cái mông to tướng xuống. Loay hoay mãi, cô nhân viên mới đặt được nó cuộn tròn trong đĩa cân, chỉ thõng có hai chân trước.
- Nó phạm tội gì mà đồng chí khử nó thế?
Những nếp nhăn ở đuôi mắt đồng chí giám đốc hằn rõ lên.
- Thì cũng phải dạy chúng chứ…
- Con mèo trừng trừng nhìn Buđix.
- Ới chú miu, sao chú lại dại dột thế!
- Đồng chí thương à? Như thế là tốt đấy, - giám đốc nói – Hay đồng chí ở lại đây với bọn tôi nhỉ? Có việc cho đồng chí ngay. Chúng tôi rất cần những người biết thương mọi sinh vật.
- Cô nhân viên hoàn toàn lạnh lùng đặt những quả cân lên đĩa. Như thể cô đang cân một ký bột quả khô cho khách hàng, chứ không phải cân một con thú vừa bị giết.
- Nina, trước khi cân lẽ ra cô nên bắt hết lũ ve bám đầy trên tai cái tên du đãng ấy.
- Vâng, - Cô Nina đáp: - Em sẽ lấy nhíp cặp chúng ra.
- Cần những con người biết thương loài sinh vật- Buđrix nhắc lại- Thế còn đồng chí?
Giám đốc nhìn anh vẻ tò mò.
- Đôi khi chính vì thương mà phải giết đấy. Để biết mọi điều về loài thú: chúng ăn gì, thích gì, phải bảo vệ cho ai và vào lúc nào thoát khỏi nanh vuốt chúng. Chúng ta là chủ mà. Cũng có thể, chúng ta không có quyền tự nhận mình là chủ. Nhưng tạo hoá đã sắp đặt như vậy. Không ai có thể thay đổi được nữa. Cho nên chúng ta phải học làm những ông chủ thông minh. Chính vì vậy đôi khi phải tước đoạt sinh mệnh của một số con vật để tìm hiểu, để sau đó không phải tước đoạt của con mèo nữa, mà ngược lại cứu giúp từng sinh vật….Để tất cả những con còn lại đều được sống. Như vậy đó.
- -Thế những cái con vật này, chẳng còn gì có thể cứu giúp được nữa.
- Để an ủi cho đồng chí khỏi đau long, tôi xin nói để đồng chí biết là “chú miu” hiền lành này bắt giết cả những con hoẵng non, thỏ, cá.
- Vô lý!
- Tôi xin đảm bảo đúng như vậy. Bởi vậy đồng chí chả nên quá quan tâm đến lòng nhân đạo hợp lý của chúng tôi, mà nên lưu ý đến những kẻ đang đầu độc sông ngòi, hồ ao, rừng rú, và chẳng nay thì mai sẽ làm ô uế cả đại dương nữa. Chúng tôi- Tất cả cho con cháu mai sau, dẫu đôi khi bàn tay chúng tôi phải vấy máu. Bọn họ- tất cả cho đâỳ túi tiền và đầy bụng, mặc dù tay họ sạch bong….- Im lặng giây lát, anh nói tiếp: - Tôi chẳng hạn, từ nay nhiều loài vật, tôi sẽ không đời nào giết nữa. Tôi đã hiểu cặn kẽ lợi hại của mỗi loài. Cả con rắn hổ mang “ghê tởm”, tôi cũng sẽ không giết nữa. Hổ, tôi chưa hề giết một con, kể cả những khi có thể dễ dàng làm điều đó. Nhiều con vật khác tôi cũng không bao giờ giết nữa. Nhưng còn giống chồn Nêpan thì tôi tiêu diệt không một giây do dự.
- Tám kilôgram một trăm năm mươi ạ, - cô Nina tuyên bố.
- Tám kilô, tôi chả cần nhiều thế- Một trăm năm mươi gram cũng quá đủ rồi. –
Buđrix nói đùa hơi vô duyên.
Tuy thế, họ vẫn cười, khiến anh phải ngạc nhiên. Thì ra ở đây quan hệ giữa người với người được trút bỏ những ước lệ ràng buộc, ở đây người ta mừng vui mỗi khi gặp bất kỳ ai, và điều quan trọng , không phải là câu đùa đó có duyên hay không mà là bản thân ý định đùa vui không có ác ý.
- Để phòng khi đồng chí quay lại đây, - Đênhixốp nói- Có phải không Nina?
- Cũng được ạ, - Cô gái mỉm cười, và Buđix bỗng nhận ra là cô rất xinh.
Đênhixôp đưa Buđrix vào phòng Giám đốc. Ở đây cũng một dãy tủ đứng. Đênhixốp hí hoáy viết trong khi đó Buđrix ngắm nghía những củ nhân sâm ngâm trong cái lọ thủy tinh, giống củ mùi tây, củ trông như hình người.
- Giấy phép đây. “Đề nghị đồng chí thợ săn hết sức giúp đỡ người cầm giấy này trong phạm vi toàn bộ địa giới khu bảo tồn”. Cái giấy này bây giờ là quan trọng nhất đối với đồng chí. Các trạm gác rừng của chúng tôi chủ yếu đặt trên các dãy núi. Trạm số một kia. Cách hai chục cây, trạm số hai... Đênhixốp chỉ ra cửa sổ. Dãy núi xanh xanh kia là Rặng Đen. Trên ấy có ba trạm gác. Dãy bên trái này có bốn. Đồng chí có thể mượn ngựa của anh em thợ săn. Kể cả trường hợp vắng chủ. Đi từ trạm một đến trạm hai. Đổi ngựa, rồi đi tiếp đến trạm ba. Cứ như thế.
- Thế chủ ngựa, làm sao gặp được mà trả?
- Đồng chí cứ cho ngựa vào chuồng, Sớm muộn gì chủ trạm cũng phải đến trạm hai. Anh ta sẽ lấy ngựa về. Hoặc là thợ săn ở trạm hai sẽ tự dắt nó về
- Tôi đi bộ hơn.
- Không biết cưỡi ngựa à?
- Biết. Nhưng đi bộ hơn.
- Cũng đúng. Sẽ thấy được nhiều hơn. Đồng chí giỏi đấy. Tôi có thấy đồng chí đi từ trên núi xuống. Không đi văng mạng, mà bước êm như con thú. Như vậy sẽ thấy được nhiêu fhơn. Rừng tồn tại riêng cho những con người như vậy. Đồng chí từng đi săn à?
- Đôi khi.
- Thế mà than thở mãi về con mèo.
- Nó dại dột. Dẫu sao vẫn thấy thương.
- Không thế không phải là người. Có la bàn không?
- Theo tôi ở đây cần gì đến của ấy.
- Sao vậy?
- Vật chuẩn kia. Buđrix chỉ các đỉnh núi. – Dãy núi bên trái, dãy núi bên phải, dãy núi phía trước mặt. Sau lưng không có núi. Biển. Từ dãy trái sang dãy phải mười cây số. Từ biển đến dãy trước mặt – ba bốn chục cây. Lạc sao được.
- Thế sang bên kia các dãy núi?
- Hiện thời tôi không có việc gì ở đó. Ở đây cũng quá đủ thú vị rồi.
Cặp mắt Đênhịxốp long lanh.
- Này, tôi mỗi lúc một ưng đồng chí hơn đấy. Từng đi săn này, biết nhìn, biết đi đứng, lại biết suy tính, cân nhắc mọi lẽ, thương xót con vật, thắng được cả nỗi sợ hãi và sự ghê tởm đối với con rắn. Ở đây đồng chí sẽ kiếm ra tiền, ra nhà, vợ sẽ kiếm được ngay thôi. Và cái chính là rất ...rất thú vị.
- Tôi sẽ suy nghĩ, - Buđrix nói, bất ngờ với cả chính bản thân anh. – Công việc của tôi khác hẳn. Cũng rất quan trọng. Đối với tôi, có lẽ, thay đổi cuộc sống đã quá muộn. Dẫu sao tôi cũng rất mừng là mình có đủ khả năng ở lại nơi đây.
- Một câu trả lời hay. Nào, bây giờ tôi sẽ chỉ dẫn đường cho đồng chí. Bản đồ...Qủy sứ, cái bản đồ đâu rồi? Thôi được, chả cần. Đơn giản lắm. Tôi vẽ cho đồng chí. Đây nhé, sau lưng quả là biển. Khu bảo tồn gồm cái thung lũng chúng ta đây, ba dãy núi và sườn bên kia. Bên trái là dãy nước Nước Dữ, Bên phải - dãy Xanhlin hay Mangu. Đồng chí có biết tiếng Mãn Châu “xanhlintritru” là gì không? Đó là chúa sơn lâm tức con hổ. Trước mặt là rặng Đen. Hầu như toàn bộ khu bảo tồn là bình nguyên của Sông Hổ. Gần cửa sông, bên tả ngạn là trạm ta đây.
Đênhixốp vẽ theo trí nhớ, đánh dấu chỗ nọ chỗ kia.
- Từ trên dãy núi Xanlin, chỉ có hai con sông nhỏ chảy xuống Ngòi Nai, ngay dưới trạm Hưu Gìa và Ngòi Săn cạnh cái lều mà đồng chí cần đến.
- Anh ta vẽ ngôi nhà nhỏ nép sát thượng nguồn sông Hổ.
Nhưng anh sẽ đi ven bờ trái, dưới chân dãy Nước dữ . Ở đó có con đường mòn người Khunkhudơ vẫn đi. Tiếp theo là đường bưu trạm cũ. Chúng tôi vẫn sử dụng con đường ấy. Chỗ này có mấy con ngòi, suối. Khá nhiều đấy. Suối Gorxki, suối Vàng một, Lợn lòi, suối Cạn, còn gọi là suối chết. Vàng Hai.
- Sao gọi là vàng?
- Xưa, người Hoa đến ngụ cư thường đãi vàng ở đấy. Có ít thôi. Suốt vụ hè, mỗi người đãi được độ trăm gram- thế cũng đủ chán... Tiếp đến là suối Thánh giá, bởi vì nói chảy từ dưới chân núi Thánh giá. Rồi đồng chí sẽ thấy: nó cao sừng sững đen sì. Sau đó đến suối Cây đổ, suối Vực, suối Ngang. Tiếp đến là rặng Đen, có đường bưu trạm cũ, bỏ hoang phế từ lâu. Từ suối Cây đổ đến Rặng Đen là rừng rậm thực sự đấy. Dây leo chằng chịt, heo hút, hoang dã. Đồng chí đừng vào đó. Sau suối vàng thì vượt sông Hổ ngay là đến lều Săn. Dựng bên bờ suối Săn mà. Họ đang ở đó.
Trên các dãy núi, Đênhixốp đánh dấu khoanh tròn, vẽ ngọn cờ nhỏ.
- Những điểm này là trạm gác. Ở đây đồng chí có thể lấy ngựa. Đấy, tất cả có vậy. Nhưng.... nên thận trọng.
- Anh ta chăm chú nhìn Buđrix.
- Đồng chí nên ghi chép những gì quan sát thấy. Cặp mắt của một người mới – chắc nhiều điều hay.... Gì nữa nhỉ? À, có thể có một con chó nào đó có thể bám theo đồng chí, thì cứ mang theo. Nó sẽ là bạn đồn hành đáng tin cậy. Chó của chúng tôi ở đây biết là phải giúp người. Nếu nó quấy rầy quá chỉ việc bảo : “về nhà”. Chúng đã được luyện, nghe lời tức khắc.
- Cái con Amur ấy nó theo tôi làm gì cơ chứ?
- Thích rong chơi. Chả khác gì trẻ con thích đi hội chợ. Lon ton chạy trước, hếch mũi tìm hiểu vụn vặt. Thú vị kinh khủng chứ! Với lại, không muốn rời xa con người... gì nữa nhỉ? – Đênhixốp suy nghĩ giây lát, rồi bỗng mở tủ lôi ra khẩu súng trường và năm viên đạn, - Tôi vi phạm luật đấy, nhưng .....chắc đồng chí sẽ không nghịch bừa. Một con người chững chạc mà....Rất tiếc là cũng có những khi cần nổ súng để răn đe đôi ba kẻ. Có điều, xin nhớ cho: tiếng nổ trong khu vực chúng tôi là BCPT đấy, tức “biến cố bất thường”. Còn như bắn vào con thú thì....
- Tôi biết. Đồng chí cũng đã hiểu tôi. À con gì thế này?
- Báo hoa mai, - Đênhixốp trả lời, vẻ kém hòa hứng. Ở địa phương đây gọi là “barxow”
- Vùng này hiện không có à? Hay chưa hề có bao giờ?
- Bao giờ chả có. Một hoặc hai gia đình. Từ ba đến tám nhân khẩu. Chỗ quen biết cả. Người nhà. Dân hiền lành cả. Ăn thịt hoẵng, đôi khi xài cả lợn rừng, các con thú nhỏ khác. Sợ người. Không nguy hiểm. Thấy bóng người là chuồn.
- Thế thì cần gì súng?
- Vài tuần nay có chuyện bất thường. Mới xuất hiện một con nữa. Nó điên khùng thế nào ấy... Đã mấy lần vồ gia súc ở ngay cạnh trạm đây... Thường thì giống này chỉ qua lại ở thượng lưu sông Hổ, sợ hơi người như lửa. Cho nên đồng chí cũng nên cẩn thận. Ban ngày nó không dám tấn cong đâu. Đêm thì đừng đi quá xa đống lửa. Có ma quỷ biết được cái đầu ngu ngốc của nó bất chợt nảy ra trò gì. Một kẻ lạ mặt. Có lẽ ở trên núi xuống, hoặc ở Trung Quốc mò sang. Chưa từng bị răn đe, nên láo xược lắm. Cũng có thể vì đói. – Anh ta đứng dậy: - Thôi, tạm biệt anh bạn. Đi đi là vừa. Tìm được chứ?
- Được. Rất cán ơn đồng chí.
- Đồng chí bỏ quá cho là tôi không tiễn chân được. Việc ngập tận cổ, mỗi ngày chỉ được ngủ hai ba tiếng đồng hồ.
- Thì tôi còn bé bỏng gì mà phải dắt tay dẫn đi.
- Họ bắt tay nhau. Sau đó Buđrix bước ra khỏinhà, đi về phía sông Hổ. Ba-lô và súng nằng nặng trên vai khiến anh thấy khoan khoái. Mấy viên đạn trong túi lách cách đều đều theo nhịp chân.