Ngày tôi còn bé, năm nào cũng vậy, cứ vào phiên 28 tháng Chạp, phiên chính cuối năm của chợ Đình, mẹ tôi thể nào cũng chọn mua bốn, năm con cá thiểu loại to. Độ bốn, năm lạng mỗi con, mà chỉ cá thiểu thôi (có nơi gọi là cá ngão), loại cá thân dài, mình dẹt, vẩy nhỏ, gáy cong, mõm to và vểnh. Chẳng thế mà có thành ngữ “mồm cá ngão” để ví những người đã xấu lại tham ăn. Đây là lại cá ăn nổi, chất lượng thịt kém xa các loại cá trắng như chép, trôi, mương…
Đem về, mẹ làm sạch, bỏ hết gan ruột, cạo hết màng đen trong bụng, ướp qua chút muối rồi đem quấn khô.Trong nhà, chỉ có mẹ là biết cách quấn. Nói thì dễ nhưng làm cực khó, bởi tất cả phải ước lượng chính xác. Non lửa thì cá không vàng đều, khi rim bị nát. Quá lửa, cá cháy xém, mất ngon.
Thế này nhé, mẹ tôi gạt tro ở góc bếp, đặt lên đó những bó rơm nếp khô từ đầu vụ, khoanh uốn cho nó thành hình chỏm cầu, xếp lên nó một lượt cá sao cho không con nào dính vào con nào. Nếu nhiều thì lợp một cái phên thưa mới xếp lớp thứ hai. Sau đó, úp một nồi hông hàng ngày vẫn bung ngô hoặc cái chảo gang lớn lên kín hết cá. Rơm hoặc rạ khô, mẹ quấn quanh nồi một vòng lớn rồi châm lửa đốt đều. Khi lửa bén khoảng nửa phần rơm, mẹ dùng trấu xay đổ dần lên cho trùm kín. Trấu bén một phần, mẹ gạt tro ấp lên để cháy âm ỉ suốt đêm.
Sáng sau, mẹ khơi ra, cá con nào con ấy vàng ươm, khô cong, thơm lừng. Mẹ cẩn thận xếp cá vào trong một cái chõ sành, lót lá chuối khô trên dưới cẩn thận và đậy kín lại. Mồng hai, mồng ba tết mẹ mới mang ra rim, tùy theo độ ngấy của một hai ngày tết. Mùi già sấy khô cả hoa lẫn quả trong năm, mẹ cắt thành từng đoạn cỡ bẩy, tám phân lót xuống dưới niêu, xếp một lớp cá lên, điểm thêm những lát gừng thái mỏng rồi rải đều một lớp mùi lên trên. Sau đó uốn mấy thanh tre ghim lại như ngâm giá đỗ. Một nước mắm, hai nước lã tra vào rồi bắc lên bếp đun nhỏ lửa cho đến khi cạn.
Mâm cơm ngày tết dọn lên, các món giò, thịt đông… cứ là ế hết. Miếng cá vừa thơm, vừa dẻo, vừa dai, vừa bùi, vừa đậm. Cả nhà vừa ăn vừa hít hà tận hưởng cái hương, cái vị đặc sắc của ngày xuân. Nhìn cả nhà ngon miệng, mẹ cười rạng rỡ. Đúng là:
Bánh tro chống no, chống say
Rim thiểu cách này, trôi cả nồi cơm!
Tết này, không hiểu sao lại thấy nhớ món cá thiểu rim mùi khô đến thế!? Chắc tại năm nay là năm con Mèo!