[nqbinhdi]

Mục tiêu cuối cùng của việc dịch thuật là sao cho người đọc bản dịch phải có được cảm nhận như người bản xứ đọc nguyên bản.

Phải nói là dù điều này giản dị thế song thật là khó. Có lẽ tôi cũng xin lạm bàn đôi lời, từ suy nghĩ của một người cũng đã từng dịch văn học và đã được đăng.

Thứ nhất, cái mục tiêu xem chừng giản dị trên kia đòi người dịch phải có trình độ ngoại ngữ đủ tốt, thêm vào đó người dịch phải rất giỏi tiếng mẹ đẻ. Đôi khi, tìm cho ra được một từ tiếng Việt thật phù hợp sẽ mất rất lâu, nhiều khi là nhiều ngày.

Thứ hai, ngay khái niệm cảm nhận của người bản xứ khi đọc nguyên bản cũng không duy nhất. Người bản xứ cũng có dăm bảy loại người với vốn văn hóa khác nhau, do vậy mức độ cảm nhận tác phẩm cũng sẽ khác nhau và vì thế sẽ là cả một dải rất rộng cho nhiều người với trình độ khác nhau có đất canh tác trên cánh đồng dịch thuật. Cũng y như thế với các đối tượng độc giả khác nhau cùng đọc một bản dịch. Bản dịch được đánh giá hay với người này có thể sẽ chưa là thật hay với người khác.

Vì vậy, ngoại trừ một số dịch giả đã thành danh, trong đó nhiều người đã trở nên những nhà văn hóa lớn là cầu nối rộng rãi và vững chắc cho 2 nền văn hóa khác nhau (Cao Xuân Hạo là một trong những dịch giả - nhà văn hóa lớn như thế), nói chung sẽ luôn có và luôn phải chấp nhận những dịch giả với các bản dịch chưa lành nghề.

Và, nói chung, chuyện bàn luận, chê-khen việc dịch thuật, nhất là dịch văn học, trong đó đặc biệt là dịch thơ, luôn và mãi luôn là một đề tài bàn mãi không thể dứt.

Ta cũng vẫn sẽ bực bội về bản dịch méo mó lộ rõ này nọ (cũng có khi sự bực bội được nói ra miệng ấy cũng lại chỉ là một sự khoe ngầm), và trớ trêu thay, vẫn cứ sẽ phải tạm bằng lòng với những cái ta có trên tay, mà nhiều khi cái sự bằng lòng ấy cũng lại phụ thuộc vào chính sự hiểu biết của bản thân ta vậy.