Các bác nói chuyện ấm samovar, làm em nhớ ngay đến bài em mới đọc được gần đây về chuyện tại sao ngày xưa người Nga đun ấm samovar thường dùng than củi, chứ không dùng củi (chính xác là nếu không có than củi mới dùng củi để đun).
Lý do chính là nếu đun bằng than củi thì quá trinh phân phối nhiệt lượng trong ống đun (hì, không phải ống may so điện to tướng uốn vòng vèo ở đáy ấm bây giờ) sẽ phù hợp với định luật Ác-si-mét: chỗ nóng nhất sẽ nằm ở ổ nhiệt, tức là phần ống phía dưới ở đáy ấm, khi nước sôi phần nước sôi, nhẹ hơn, sẽ chuyển lên trên bốc hơi, phần nước lạnh hơn và nặng hơn sẽ bị dồn xuống dưới và lại tiếp tục bị đun nóng và bị đẩy lên trên... Nhờ đó nước trong ấm luôn được tuần hoàn và được đun nóng đều, khiến ấm samovar đun than có hiệu suất lên tới ít nhất 70%.
Trong khi đó nếu dùng củi để đun, kể cả quả thông khô, thì sự phân phối nhiệt lượng trong ấm lại khác: ống đun sẽ nóng nhất ở phần thắt hẹp, tức là phần trên, và phần nước nóng nhất sẽ ở phía trên ấm gần nắp chứ không phải ở phần đáy ấm. Phần nước đó sôi mà không được luân chuyển trong ấm. Khi ta thấy ấm reo và sôi không có nghĩa là trà trong ấm đã có thể sẵn sàng để uống
, thật ra khi đó phần nước phía dưới ấm chưa thật sôi để có thể làm chín trà.
Thêm vào đó buồng đốt của ấm đun bằng củi còn hay bám nhựa than và bồ hóng làm bẩn ấm. Hiệu suất của ấm samovar đun củi chỉ vào khoảng 15%.
Mời các bác xem cụ thể ở đây:
http://www.moscowsamovar.ru/index.ph...a0001&flag=rus
Riêng về việc dich từ "samovar" em cũng thấy chỉ nên dịch "ấm samovar là đủ, không cần tả rõ "ấm lò" làm gì, nếu không lại phải dịch "ấm lò tự đun" thì còn chết nữa, hehe...