Em đã hỏi phụ huynh về vấn đề tránh "đụng chạm" khi Nguyễn Trãi dùng từ "Ngô" chứ không dùng "Minh" trong bài Cáo. Cụ bảo, theo các tài liệu nghiên cứu mà cụ có, thông tin cụ được nghe khi tham gia các hội thảo chuyên đề về Nguyễn Trãi, thì việc tránh "đụng chạm" trong bài Cáo chưa thấy đề cập đến bao giờ. Thứ nhất, đây là văn bản nội bộ, không phải là văn bản ngoại giao. Thứ hai, nếu tránh "đụng chạm" ở tiêu đề, thì sao dám gọi "Tuyên Đức" là "thằng nhãi con" trong nội dung.
Cụ kể giai thoại: Khi đọc được bài Cáo, quan lại nhà Minh "cú" lắm, không làm gì được, chúng rủa: "Văn chương, chữ nghĩa người này (Nguyễn Trãi - MU chú giải) như vậy, con cháu ắt phải chịu hậu hoạ". Và lịch sử sau này các bác đã biết.
Cụ còn cho biết thêm: Nhà Nguyên, sau khi bị nhà Minh diệt, cũng réo bản quán của Chu Nguyên Chương lên mà gọi "giặc Ngô".
__________________
SCENTIA POTENTIA EST!
|