[minminixi]

Ngày giáp tết nhộn nhịp đúng là nhiều sự kiện thật, thôi anh Hổ yên tâm ăn tết đi ah, có ghé SG thì PM cho tôi nhé!
Trở lại chuyện viết tắt tên tác giả nước ngoài, vấn đề phiên âm chỉ là một mặt, còn trong một bài viết thì có lý do chung cần cẩn thận xét kỹ nếu muốn gọi tắt tên ai đó. Tôi chỉ trình bày suy nghĩ cá nhân chứ dĩ nhiên không có quy định hay thông tư nào ở đây cả. Các lý do này lần lượt gồm:
-Vì ta là người Việt nên mọi thứ đọc-viết-nói bằng tiếng Việt sẽ được cảm thụ theo văn hóa Việt, kể cả văn dịch.
-Bởi việc cảm thụ-cảm nhận chủ yếu theo văn hóa Việt, nên việc gọi tắt tên tác giả nước ngoài ra sao phải tính đến tâm lý của người đọc, trong đó đa số không hiểu nhiều về văn hóa phương Tây nói chung.
-Chỉ nên gọi tắt tên (tức là họ) của tác giả nước ngoài nếu người đó cũng có tên gọi tắt tại chính quốc. Ví dụ ở Liên xô trước đây tôi vẫn đọc thấy từ "Дядя Хо" mà người Nga dùng để tỏ sự tôn trọng Bác Hồ. Tuy vậy, trong văn hóa Nga tôi chưa biết đến tên gọi tắt của ai cả, hoặc do tôi ít đọc nên chưa thấy chăng, nhưng nó cũng chứng tỏ việc đó ở Liên xô là không phổ biến.
-Gọi tắt tên trong văn hóa nghệ thuật phương Tây ta thấy phổ biến tại những nước nói-viết tiếng Anh hay có gốc hệ Latinh, và dùng cho cá nhân đang còn hoạt động, nhất là các cầu thủ hay ca sĩ. Với diễn viên hay ca sĩ nổi tiếng thì người ta gọi tắt theo chữ cái đầu của tên và họ, ví dụ MM (Marylin Monroe) hay BB (Brigit Bardot)...
-Vậy suy ra, việc gọi tắt tên tác giả văn hóa Nga tại VN là do chính người Việt thực hiện theo thói quen trong văn hóa Việt chứ không lấy gốc tên tắt từ văn hóa Nga. Nhưng thật ra ở VN đến nay chỉ gọi tắt đối với những người a) thật nổi tiếng như "cụ Hồ", "cụ Phan" "nhạc Trịnh" (gọi theo họ), và b) những người hoạt động có tính công chúng được nhiều người biết đến và được thừa nhận chuyên môn như "phố Phái" "Ông già Nam Bộ", phổ biến hơn thì gọi theo tên thương hiệu (biệt danh) như kiểu Mr Đàm, Họa mi tóc nâu...(đôi khi chẳng "tắt" mà còn dài dòng hơn)
-Với người nổi tiếng đã quá cố thì trừ những đồng nghiệp thân cận còn sống, lớp trẻ ít ai dám dùng các tên biệt danh hay gọi tắt để thể hiện sự thân mật nữa. Với các tác giả nước ngoài thì càng nguy hiểm nếu dùng cách gọi tắt, vì nó dễ liên tưởng đến sự "suồng sã", bởi người đọc không phải ai cũng hiểu như nhau và trùng ý muốn với người viết, nhất là khi người quá cố cách ta nhiều thế hệ.
Vì thế, muốn đặt tên tắt cho ai từ tên phiên chuyển của họ là phải rất cẩn thận, tốt nhất không dùng nếu không cần thiết vì tất cả những gì cần nói là ở nội dung bài viết chứ không phải ở cách gọi tên người...