(tiếp theo)
Về phóng xạ và khả năng nhiễm phóng xạ:
- Thưa GS, thông thường khi nói về năng lượng hạt nhân ai cũng đề cập đến phóng xạ. Vậy, xin GS cho biết, dưới nhãn quan khoa học, phóng xạ là gì? Ngoài ra, còn nghe nói rằng có thể bị nhiễm phóng xạ...
- Cho phép tôi trả lời cho câu hỏi bằng câu hỏi: vậy tôi có thể bị nhiễm bởi một tia ánh sáng không? Hay là bởi sức nóng phát ra từ đống lửa? Maria, bởi vì phóng xạ là bức xạ năng lượng và nó không phải là con virus. Bức xạ này được phát ra dưới dạng sóng. Những chất có thể bức xạ sóng có cường độ cao như vậy được gọi là chất phóng xạ. Em thấy đấy, mọi thứ đều rất đơn giản.
- Dù sao chăng nữa, thưa Giáo sư, nhiều người vẫn nghĩ đến phóng xạ như là một hiện tượng nguy hiểm đe dọa cuộc sống của con người. Quan niệm như vậy, có lẽ là do bức xạ không thể nhìn thấy được, còn tác động của nó không nhận biết được.
- Xin đừng quên rằng, phóng xạ cũng là một hiện tượng tự nhiên thông thường, giống như ánh sáng mặt trời hay là từ trường của Trái đất.
Em có biết không, ngay cả cơ thể con người cũng phát ra phóng xạ yếu?. Hóa ra rằng, trong các mô của cơ thể con người thường xuyên có mặt các nguyên tố phóng xạ, và chúng ta không có cách nào để loại bỏ chúng. Hơn nữa, hàng ngày chúng ta tiếp nhân một liều siêu nhỏ phóng xạ cùng với các thức ăn đồ uống. Nhưng dường như không có ai vì thế mà không ăn sáng hay là nhịn ăn trưa cả.
- Thưa GS, hóa ra phóng xạ đã xuất hiện rất lâu rồi, từ trước khi con người xây dựng các nhà máy điện hạt nhân trên Trái đất?
- Tất nhiên!. Phóng xạ tự nhiên tồn tại hàng tỷ năm và có mặt ở khắp mọi nơi. Chúng ta không thể tạo ảnh hưởng đến nó, cũng như chúng ta không thể tác động và gây ảnh hưởng đến động đất hay bình minh và hoàng hôn. Các nhà khoa học ước tính rằng, hai phần ba lượng phóng xạ chúng ta nhận được từ các nguồn tự nhiên, mạnh nhất là từ khí radon tự nhiên. Phần còn lại là khi chúng ta đi khám X-quang ở bệnh viện hay là khi bay trên máy bay. Đương nhiên, có liều lượng phóng xạ chúng ta nhận được do các hoạt động của con người, trong số đó có cả hoạt động của các nhà máy điện hạt nhân.
- Có nghĩa là, những người sống gần các nhà máy điện hạt nhân nhận được phóng xạ nhiều hơn những người khác?.
- Sau hai mươi lăm năm theo dõi không có căn cứ gì để xác nhận. Nhìn chung, có thể nói rằng liều bức xạ con người nhận được từ hoạt động của các nhà máy điện hạt nhân là rất nhỏ. Con người cũng chưa phát minh ra thiết bị có khả năng đo chính xác lượng phóng xạ đó.
Tất nhiên, đừng nên quên rằng, phóng xạ là vô hại hoặc thậm chí có ích chỉ khi với liều lượng nhỏ. Với số lượng lớn nó có thể nguy hiểm cho cuộc sống con người. Cũng giống như ngọn lửa, lúc đầu có thể giúp ta sưởi ấm, còn sau đó gây bỏng hoặc cháy nếu ta không kịp rút tay lại. Phóng xạ trở nên nguy hiểm khi cường độ bức xạ lớn hơn 60 microrentgen trong một giờ.
Về các biện pháp an ninh ở nhà máy điện hạt nhân.
- Xin Giáo sư nói thêm, có đúng là nhà máy điện hạt nhân liên tục phát ra phóng xạ, ngay cả khi nó làm việc ở chế độ bình thường?.
- Nhà máy điện hạt nhân đúng là phát ra phóng xạ liên tục, nhưng các phóng xạ này không thể truyền đi xa hơn vùng hoạt động tích cực của lò phản ứng. Để ngăn chặn phóng xạ lọt ra ngoài ở các nhà máy điện hạt nhân có thiết lập một hệ thống bảo vệ nhiều lớp. Nó cũng như búp bê gỗ matreska gồm nhiều con lồng vào nhau.
Ở trong cùng là con búp bê nhỏ nhất. Đó là viên nhiên liệu, bên trong có chứa uran. Tiếp theo, viên nhiên liệu nằm trong thanh nhiên liệu kim loại. Lớp bảo vệ tiếp theo là vỏ bọc lò phản ứng và hệ thống đường ống dẫn.
Và cuối cùng, lớp bên ngoài là con búp bê lớn nhất. Đó là lớp vỏ bọc bảo vệ kiên cố rất dày bằng bê tông cốt thép. Trong trường hợp có thể xẩy ra nguy hiểm , các thanh bảo vệ đặc biệt sẽ tự động hạ xuống trong lò phản ứng có nhiên liệu để dập tắt phản ứng dây chuyền. Hiện nay tất cả các hệ thống bảo đảm an toàn tại các nhà máy điện hạt nhân đều vân hành tự động, do máy tính điều khiển và không có sự can thiệp của con người.
- Hiện nay, việc bảo đảm an toàn ở các NMĐHN trên thế giới và của LB Nga có gì khác trước?.
- Nhìn chung, trong hai thập kỷ qua, tại các nhà máy điện hạt nhân đã thực hiện rất nhiều công tác nhằm tăng cường độ an toàn. Kết quả là, xác suất sự cố ở các nhà máy điện hạt nhân của Liên bang Nga đã được giảm đi cả ngàn lần nữa!. Hiện nay, khi năng lượng hạt nhân đang được phục hồi, nhiều nước trên thế giới đang xây dựng nhà máy điện hạt nhân với sự giúp đỡ của các chuyên gia Nga và theo công nghệ của Nga.
Hiện nay hoạt động của các lò phản ứng hạt nhân đã trở nên hoàn hảo tới mức hệ thống an toàn được tập trung vào hướng, sao cho hành động sơ suất của con người không thể phá vỡ sự vận hành của lò phản ứng.
Về NMĐHN nổi, tàu hạt nhân và tàu vũ trụ dùng năng lượng hạt nhân
- Xin Giáo sư cho biết thêm, còn có thể dùng lò phản ứng hạt nhân vào việc gì nữa?.
- Một trong những phương án ứng dụng, tôi nghĩ rằng, chúng ta đã biết từ lâu. Đó là tàu phá băng nguyên tử, tuần dương hạm và tàu ngầm hạt nhân. Trên các con tàu đó, thay vào động cơ thông thường người ta lắp lò phản ứng hạt nhân tý hon để cung cấp năng lượng cho chuyển động. Nguồn dự trữ nhiên liệu hạt nhân như vậy đảm bảo cho chúng hoạt động tầu trong vài năm.
Còn nếu lắp lò phản ứng hạt nhân không phải trên tàu mà trên một giàn cơ động trên mặt nước thì ta sẽ có nhà máy điện hạt nhân nổi. Những nhà máy như thế có thể được sử dụng để sản xuất năng lượng điện và nhiệt, cũng như dùng lọc muối nước biển thành nước ngọt. Các nhà máy này có thể hoạt động từ mười đến mười lăm năm liên tục mà không cần thay nhiên liệu.
- Còn việc sử dụng năng lượng hạt nhân trong vũ trụ?.
- Hiện nay đã quá rõ tầm quan trọng của năng lượng hạt nhân trên Trái đất. Nhưng con người sẽ không chỉ sống trên Trái đất vĩnh viễn và trong tương lai gần cũng sẽ nảy sinh nhu cầu về năng lượng cả trong vũ trụ. Chỉ có các thiết bị hạt nhân mới cung cấp được năng lượng đó, ngay từ nay đã được sử dụng tích cực trong vũ trụ.
Thế còn các động cơ hạt nhân để giúp con người bay tới nhiều hành tinh khác đang được thiết kế ngay từ bây giờ tại một nhà máy đặc biệt ở Maxcơva. Còn nhiên liệu cho chúng đang được sản xuất ở nhà máy ""Mayak"" ở tỉnh Chelyabinsk.
- Xin GS cho vài phàc họa về sử dụng NLHN trong tương lai gần!.
Ngày nay, năng lượng hạt nhân lại phát triển mạnh. Ngay cả những quốc gia mà 20 năm trước đã dừng công nghiệp năng lượng hạt nhân nay cũng tái xây dựng các nhà máy điện hạt nhân. Các chuyên gia ước tính rằng, trong mười năm tới trên thế giới sẽ xuất hiện thêm hơn một trăm lò phản ứng hạt nhân mới!
Tại LB Nga, sau mười năm nữa sẽ có hai mươi ba tổ máy năng lượng hạt nhân mới được đưa vào hoạt động, gần bằng tất cả những tổ máy đã xây dựng trong toàn bộ thời kỳ Xô viết. Và thêm mười năm nữa ở Liên bang Nga sẽ có không dưới bốn mươi tổ máy năng lượng hạt nhân mới.
Bây giờ các bạn đã biết rằng, phóng xạ là hiện tượng tự nhiên. Tài nguyên của năng lượng hạt nhân sẽ đủ cho nhân loại rất nhiều năm nữa, nhà máy điện hạt nhân là công trình an toàn, sạch sẽ sinh thái, hiệu quả về kinh tế và chúng hoạt động phục vụ lợi ích toàn lãnh thổ của chúng ta.
Tương lai hành tinh của chúng ta chỉ tùy thuộc vào các bạn. Nhưng có một điều đã rõ ràng từ bây giờ, đó là việc sử dụng năng lượng tiềm ẩn trong hạt nhân nguyên tử sẽ cung cấp cho Trái đất nguồn ánh sáng và nhiệt năng ổn định lâu dài.
КОНЕЦ ФИЛЬМА !