[Мужик]

Để cảm ơn bác Dmitri Tran, em dịch vội huyền thoại này ra tiếng Việt để nhiều người biết đến hơn.

Ngày xửa ngày xưa, ở vùng xa xôi hẻo lánh này có tráng sỹ già đầu bạc Bai-kan uy lực. Chẳng có ai trong đất nước này có thể sánh được với ông về sức mạnh và của cải. Ông là ông già rất hà khắc. Ông nổi giận thì sóng nổi dựng lên thành các dãy núi, làm nứt nẻ cả những tảng đá khổng lồ. Nhiều dòng sông, con suối đều bị ông già thu phục, đọa đày.
Ông già Bai-kan chỉ có một người coi gái duy nhất – nàng An-ga-ra. Trên thế gian này, nàng là người đẹp nhất. Ông già rất yêu con gái. Nhưng ông cũng cực kỳ nghiêm khắc với nàng và giữ nàng trong cung cấm, tại những tầng sâu thẳm không ai có thể đặt chân tới được. Thậm chí ông còn không cho phép nàng ló mặt lên trên. Nỗi buồn liên tục, liên tục giày vò nàng An-ga-ra, nàng luôn khao khát tự do.

Một lần có con chim Hải âu từ sông Ê-ni-xây bay tới bờ Bai-kan. Nó đậu trên mỏm đá và bắt đầu kể về cuộc sống tự do trên vùng thảo nguyên Ê-ni-xây phóng khoáng. Hải âu kể cả về chàng Ê-ni-xây đẹp trai, hậu duệ của dòng Xai-an lừng lẫy. Tình cờ nghe trộm được câu truyện này, nàng An-ga-ra càng thấy buồn hơn… Rồi các dòng suối chảy từ núi cao xuống cũng thầm thì bên tai nàng về chàng Ê-ni-xây, khiến nàng càng thêm sầu não.
Cuối cùng nàng An-ga-ra quyết định phải tự đi gặp chàng Ê-ni-xây, nhưng làm sao thoát ra được ngục tối được chặn bởi những bức tường cao vút trong cung điện của cha già?
Nàng An-ga-ra chắp tay cầu nguyện:

Hỡi các vị thần Tên-gê-rin,
Hãy thương xót một tâm hồn tù tội,
Đừng hà khắc với người bị đá giam cầm,
Hãy cảm thông với tuổi thanh xuân bị nhốt trong mồ,
Bị cấm đoán bởi cha già ích kỷ…
Hãy cho con sức mạnh và lòng dũng cảm ,
Để vượt qua tường đá đọa đày.

Đoán được tâm tư của con gái yêu, ông già Bai-kan giam nàng chặt hơn và tiến hành kén rể trong đám hàng xóm láng giềng. Ông không muốn gả con gái đi lấy chồng xa. Ông già đã nhắm chàng I-rcút điển trai, dũng cảm và giàu có. Ông già Bai-kan cho người đi gặp I-rcút. Biết chuyện, An-ga-ra cay đắng bật khóc. Nàng van lạy cha già đừng gả nàng cho I-rcút. Nàng không thích người ấy. Nhưng ông già Bai-kan không thèm nghe lời cầu xin của An-ga-ra, mà nhốt nàng xuống tầng sâu hơn, phía trên đóng chặt bằng các cái chốt pha lê.

An-ga-ra tuyệt vọng cầu cứu. Và các dòng sông, con suối động lòng quyết định giúp nàng. Chúng bắt đầu xói khoét chân các tảng đá ven bờ.

Đêm tân hôn đến gần. Đêm đó, ông già Bai-kan ngủ rất say. An-ga-ra phá chốt và thoát ra khỏi phòng giam. Các con suối cứ khoét mãi, khoét mãi. Cuối cùng lối thoát đã được mở. An-ga-ra ào ra khỏi các bức tường đá và chạy thẳng đến với chàng Ê-ni-xây mà nàng khao khát.

Ông già Bai-kan choàng tỉnh: ông vừa gặp cơn ác mộng. Ông nhổm dậy hoảng hốt. Xung quanh ồn ào, ầm ĩ. Ông hiểu chuyện gì đã xảy ra. Ông rít lên tức tối. Ông lao ra khỏi cung điện, vớ ngay cả mỏm núi bên bờ ném theo bóng con gái cùng lời nguyền rủa. Nhưng muộn rồi… Ông ném trượt. An-ga-ra đã chạy xa.

Tảng đá đó đến giờ vẫn nằm nguyên chỗ cũ, nơi An-ga-ra vượt qua mỏm núi. Đó chính là tảng đá Sa-man.

Đến giờ ông già Bai-kan vẫn muốn đuổi bắt kẻ trốn chạy. Giá như tảng đá Sa-man bật khỏi chỗ, thì ông già Bai-kan sẽ vọt lên bờ và tóm được con gái, đồng thời nhấn chìm mọi thứ trên đường bằng chính nguồn nước bất tận của mình.