Nữ thần trừng phạt tuốt kiếm
Pháp viện được trang trí bằng một pho tượng nữ thần Trừng phạt. Đó là một người đàn bà to lớn, béo tốt hoàn toàn theo "gu" của người Đức. Bà ta cầm lăm lăm trong tay một thanh kiếm mũi chúc xuống đất. Trong những tháng năm dài đằng đẵng ngồi ở Nurembe, chả ai lại không nói đùa về nữ thần Trừng phạt này. Hiếm thấy tờ báo nào lại không sử dụng người đàn bà tội nghiệp này trong những bức biếm hoạ. Tôi còn nhớ là sau bài diễn văn của Soócsin ở thành phố Phuntơn(2), hình như trên tờ tạp chí châm biếm Pansơ của Anh có đăng một bức biếm hoạ miêu tả nữ thần Trừng phạt đang khoác tay Soócsin rủ nhau đi chơi...
Nhưng rồi cái ngày người đàn bà chậm chạp này rốt cuộc phải tuốt thanh kiếm trừng phạt, đã đến. Những phiên toàn của Toà án Quân sự quốc tế lại nhóm họp.
Khoang lô dành cho báo chí chật không thể lách chân được. Hôm nay toà sẽ bắt đầu tuyên án. Tôi không rõ có nổi lên ba tín hiệu loan báo sự kiện giật gân hay không. Nhưng nếu những tín hiệu ấy có phát ra chăng nữa thì cũng chẳng ai nghe thấy vì trong phòng báo chí, trong quán rượu và trong phòng điện tín ồn ào như chợ vỡ. Chả cần phải thúc giục vào hội trường. Các khoang lô chật ních đến nỗi những người đến chậm đành phải chạy lên ban công dành cho khách mời. Nhưng nếu như ở ngoài hành lang và trong các phòng phụ rất ồn ào thì trong hội trường lại im phăng phắc đến nỗi có thể nghe thấy các nhân viên kỹ thuật ngồi trong buồng vô tuyến điện đếm một... hai... ba để thử máy.
Lần này các bị cáo được dẫn vào không nối đuôi nhau thành một hàng dài như mọi khi mà từng người một, cách quãng nhau. Nét mặt của chúng rất căng thẳng. Chúng không chào hỏi nhau và ngồi ngay vào chỗ của mình một cách máy móc. Các luật sư cũng đã ngồi vào chỗ, các phiên dịch viên đã ở vị trí của mình. Có thể nghe rõ tiếng máy quay phim kêu xè xè.
Trong sự yên tĩnh nặng nề, bỗng tiếng mõ toà vang lên như tiếng sấm.
- Đứng dậy! Quan toà ra!
Hôm nay mọi con mắt cũng đổ dồn cả về phía những hình bóng thấp thoáng của các quan toà. Huân tước Lôrenxơ, cắp trong tay một cái cặp chả có gì đáng chú ý. Nhưng tất cả các ống kính của máy ảnh và máy quay phim cũng như hàng trăm cặp mắt các nhà báo đều hướng cả về phía chiếc cặp đó. Bởi vì trong chiếc cặp này có bản án mà nội dung không một ai biết, thậm chí cả nữ ký giả Mỹ Pêghi mà mọi khi bất cứ chỗ nào cũng có mặt và cái gì cũng biết. Cô ta lại mò sang đây, có mà trời biết từ một thành phố nào của châu Âu.
Bắt đầu tuyên án. Các vị thẩm phán thay phiên nhau đọc rất lâu. Giới báo chí đặc biệt chú ý, và tất cả mọi người đều cố ghi chép lia lịa, mặc dầu trong phần thẩm định của bản án chỉ nói tới những điều mà mọi người đã biết từ lâu. Đến cuối phiên toà buổi chiều, việc tuyên án vẫn chưa xong. Lúc tuyên bố phiên toà bế mạc, huân tước Lôrenxơ thông báo rằng việc tuyên án sẽ tiếp tục vào sáng mai. Ngày mai sẽ xảy ra một điều quan trọng nhất - đó là xác định trách nhiệm cá nhân của từng bị cáo.
Phiên toà vừa bế mạc thì lập tức sự ồn ào từ khắp mọi phía nổi lên. Biết bao nhiêu điều phỏng đoán được đưa ra tới tấp: Treo cổ, xử bắn, tù chung thân, trắng án.
Trong trại báo chí đã diễn ra một cách huyên náo chưa từng thấy. Cạnh quầy hàng của quán rượu, các phóng viên phương Tây đánh cuộc với nhau như người ta đánh cuộc về chạy thi. Và chủ quán ghi lại những điều kiện của cuộc đánh đố.
Một nhóm nhà báo dày đặc quây chung quanh Pêghi, chuyện nở như ngô rang. Cô ta vừa mới tuyên bố rằng cô ta sẵn sàng ngủ với người nào cho cô ta biết tóm tắt của bản án.
- Tôi đã đề nghị điều đó với một viên thẩm phán rất thông thạo. Ông ta từ lâu đã chú ý đến tôi - Pêghi nói.
- Pêghi này, thế ý kiến của ông ta thế nào? - Tôi hỏi.
- Đồ lợn, hắn bảo rằng đến ngày kia hắn sẽ sẵn sàng phục vụ tôi.
Sáng hôm sau được công bố cái mà ngôn ngữ của các luật gia gọi là công thức kết án cá nhân. Nhưng sau đó sự căng thẳng vẫn không giảm. Bản án sẽ ra sao và các bị cáo sẽ xử sự như thế nào? Gơrinh chững chạc đi đến chỗ của hắn thậm chí còn loay hoay tìm cách ngồi cho thoải mái. Đóng kịch chăng? Tất nhiên rồi. Bỗng trên micrô vang lên cái tên của hắn: Hécman Vinghen Gơrinh, và hắn giật mình với lấy cái ống nghe... Câyten vẫn ưỡn thẳng người như trước đây. Hắn bước vào hội trường ngồi vào chỗ, không cử động nhúc nhích như một người bằng gỗ. ánh mắt của Stơrâykhe trông lơ láo như một kẻ mất trí. Phuncơ gục đầu xuống rào chắn, mắt trông buồn rười rượi. Chỉ duy có Hexơ là vẫn tỏ thái độ bình chân như vại: Hắn chắc mẩm rằng tính mạng hắn sẽ không bị đe doạ bởi vì hắn tiến hành chiến tranh ở các quần đảo Briten. Hắn có cái vẻ mặt của một hành khách đi xe điện trên một tuyến đường dài và dửng dưng nhìn vào cửa sổ để đỡ sốt ruột. Hắn cũng là một người có ý chí mạnh mẽ. Không phải ngẫu nhiên nhiều phóng viên, nhất là các nữ phóng viên, nói rằng hắn biết thôi miên và đôi khi họ cảm thấy sức mạnh của cái nhìn chiếu ra từ đôi mắt đen sâu hoắm của hắn.
Việc ba bị cáo Phrise(3), Papen(4) và Sáctơ(5) được trắng án đã trở thành một sự kiện giật gân của ngày hôm đó. Mõ toà được lệnh thả ba tên này và mệnh lệnh được thực hiện ngay tức khắc. ở đây chúng tôi còn quan sát thấy một chi tiết lý thú. Phrise bắt tay từ biệt các bị cáo còn ở lại, không che giấu nổi sự hí hửng của loài vật. Papen chỉ chia tay với các quân nhân, các thuỷ binh và Gơrinh. Còn tên Sáctơ cao kều thì đi qua tất cả đám bị cáo với vẻ khinh bỉ trên khuôn mặt chó lài của hắn. "Nhà tài chính đại tài" này của Hítle cho rằng nên bày tỏ thái độ khinh bỉ đối với các nhà chính khách bị phá sản của chủ nghĩa quốc xã. Ngay ở đây, trong phòng báo chí, những bị cáo vừa mới được tha trả lời phỏng vấn của các phóng viên. Những người được phỏng vấn này chả có khuyết tật gì hết. Chúng tôi không dự cái màn hài kịch đó. Và chúng tôi đã xử sự đúng bởi lẽ ngay sau đó đã xảy ra sự kiện giật gân thứ hai trong ngày. Thẩm phán Liên Xô bằng cách biểu quyết một chống ba, đã nêu lên sự phản đối với việc tha bổng ba nhân vật vừa rồi. Lập trường của ông, ý kiến riêng rất dứt khoát của ông được đánh máy và phân phát đến từng người, do đó đã gây ra sự chú ý không chỉ của các bạn bè chúng ta, mà còn của các đối thủ chính trị của chúng ta nữa.
Như vậy là nữ thần Trừng phạt đã tuốt kiếm nhưng chưa hạ xuống. Điều đó sẽ xảy ra sau giờ giải lao, khi phiên toà thứ 407 của Toà án quân sự bắt đầu nhóm họp.
Tuyên án
Tất cả chúng tôi đều ghi trong sổ tay: "Mồng một tháng Mười năm 1946, vào hồi 14 giờ 50 phút theo giờ Trung Âu, phiên toà cuối cùng thứ 407, bắt đầu". Dãy ghế các bị cáo lần này trống không, và dường như người ta có cảm giác kỳ cục khi nhìn thấy hàng ghế trơ trọi đó.
Đại tá tư lệnh Toà án quân sự Enđruxơ, người quen cũ của chúng tôi, đã hiểu rõ giá trị của cái mà người Mỹ gọi là "ký giả" nên trước lúc phiên toà nhóm họp đã lui tới phòng báo chí. Vả lại người ta có cảm giác là có thể cùng một lúc nhìn thấy chiếc mũ sắt sơn trắng, cặp kính không gọng với khuôn mặt hồng hào của ông ta trong phòng báo chí, tại quán rượu và ngoài hành lang - tức là ở bất cứ chỗ nào có các nhà báo. Ông ta rất linh lợi, cởi mở và giữ một vẻ rất bí mật. Ông ta không hề nói một lời nào về bản án sắp tới, mặc dầu chắc chắn là ông ta biết nó. Ông ta chỉ nói bóng gió rằng tại phiên toà cuối cùng này chúng tôi sẽ được nhìn thấy một cảnh khác thường.
Và chúng tôi chờ đợi, nghển cao cổ, sổ tay mở sẵn sàng. Các quan toà đã ra! Tất cả đứng dậy, tay vẫn không rời cuốn sổ. Huân tước Lôrenxơ đưa mắt nhìn khắp hội trường qua cặp kính rồi khẽ gật đầu. Có lẽ đó là tín hiệu. Cánh cửa ở phía sau hàng ghế trống không của các bị cáo lặng lẽ mở rộng và Gơrinh, được hộ tống bởi một tốp quân cảnh đội mũ sắt trắng bóng loáng, dường như từ trong bức tường hiện ra. Hắn trông nhợt nhạt, mặt như xoa phấn, mà cũng có thể hắn quả thực đã đánh phấn.
- Chà, sau một ngày một đêm hắn ta tọp lại, cứ y như hắn được sấy khô ấy - một người nào đó ở phía sau tôi nhận xét.
Gơrinh đeo ống nghe, trong đó vang lên tiếng nói quen thuộc của Huân tước Lôrenxơ. Ông đọc bản án vẫn bằng cái giọng bình thản thông thường, nhưng hôm nay những lời nói của ông vang lên như sấm: "Gơrinh, tử hình bằng treo cổ". Trong khoảnh khắc, "Nhân vật số hai" của nước Đức nhìn đăm đăm vào hội trường bằng cặp mắt màu chì nhưng hắn sực nhớ, cố lấy lại vẻ bình thường trên khuôn mặt, tháo ống nghe và rời khỏi hội trường. Cánh cửa cũng vẫn nhẹ nhàng, không một tiếng động, khép lại. Có lẽ đó là ấn tượng đặc biệt mà đại tá Enđruxơ đã hứa hẹn.
Hexơ biết tiếng Anh thành thạo. Không phải ngẫu nhiên hắn đã tiến hành chiến tranh trên quần đảo Briten dưới sự bảo trợ của quận công Hamintơnxki. Hexơ, như chúng ta đã thấy rõ, là một người có ý chí sắt thép. Sau khi nghe tuyên án: "Tù chung thân", hắn không hề giật mình, chỉ có đôi mắt trên khuôn mặt gầy của hắn loé lên trong hai hố mắt sâu hoắm. Hắn quay ngoắt ra đằng sau theo kiểu quân sự và bằng những bước đi vững chắc biến ra sau lỗ cửa.
Ribentơrốp bây giờ trông giống như con búp bê cao su bị xì hơi. Hắn uể oải, mặt mũi bơ phờ, những chỗ gồ trên khuôn mặt nổi rõ hẳn lên, mắt nửa nhắm nửa mở. Sau khi biết rằng hắn cũng bị treo cổ, hắn như bị hẫng, vội bám lấy cái giá viết rồi được đỡ bởi người lính gác, lê đôi chân rời khỏi hội trường.
Câyten cũng trông giống như con búp bê. Nhưng là búp bê bằng gỗ, không co giãn được. Hắn đi cứng cỏi y như đi đều bước, chân xỏ trong đôi ủng được chải bóng nhoáng. Muốn nói gì thì nói chứ hắn biết cách kiềm chế và tự chủ được mình... "Tử hình bằng treo cổ"... Hắn hơi gật đầu dường như để khẳng định những ý nghĩ của mình rồi đi ra khỏi phòng cũng vẫn với tư thế thẳng đơ, nét mặt biểu hiện sự tập trung cao độ. Hắn là một tên lính mèng, rất mèng và trong suốt quá trình xét xử có thái độ tồi tệ, nhưng vào những giờ phút chót hắn đã xử sự một cách xứng đáng: Dầu sao thì hắn cũng là con nhà võ. Còn gã hàng xóm ngồi cạnh hắn, Iốtlơ, vừa nghe xong bản tuyên án tử hình liền bỏ ống nghe rồi vừa đi ra khỏi phòng vừa càu nhàu một cách giận dữ, mắt liếc về phía các quan toà.
Thế nhưng những chính khách và những nhà tư tưởng của Hítle vào giây phút quyết định lại hoá ra là đồ giẻ rách. Rôdenbéc phải vất vả lắm mới đứng vững được.
Phrancơ, kẻ đã hứa với quốc trưởng sẽ giải phóng Ba Lan khỏi người Ba Lan vì lợi ích của các dân tộc năng động và hùng mạnh, sẽ nghiền nát dân chúng dưới quyền cai trị của y để làm món thịt băm viên thì bây giờ đi lảo đảo khi vừa bước ra khỏi khung cửa. Hắn đi như một kẻ mơ ngủ, va vấp lung tung, và sau khi nghe xong vẫn bản án như thế - "Tử hình bằng treo cổ", hắn vung hai tay ra với vẻ bi đát. Mãi về sau, chúng tôi được biết hắn sợ quá đến nỗi bĩnh ra cả quần.
Daliút Stơrâykhe, chính cái tên đã hành hạ dã man các cô gái dám yêu người Do Thái, nhân vật chủ chốt và người tổ chức ra cái dạ hội ma quái ở Nurembe, dường như hoàn toàn hoá rồ. Đôi mắt hắn trông dại hẳn đi, mạch máu ở hai bên thái dương nổi lên, giãi nhớt chảy lòng thòng ở miệng, trông đến tởm!
Vậy là việc tuyên án đã kết thúc. Đây là phần cuối của nó. Gơrinh, Ribentơrốp, Câyten, Rôdenbéc, Cantenbrune, Phrích, Phrancơ, Stơrâykhe, Daoken, Iốtlơ, Dâyxơ Incơvác và Máctin Bóoc man (bị xử vắng mặt và người ta giả định rằng hắn đang ẩn náu ở một nơi nào đó) bị kết án tử hình bằng treo cổ. Hexơ, Phuncơ và Rêđéc - tù chung thân. Phôn Sirác và Speéc - mười lăm năm tù, Đênít - mười năm tù.
Đó là kết quả. Nhưng cái chính không phải bọn chúng, những tên tay sai này của Hítle, cái chính là ở chủ nghĩa quốc xã, ở những tư tưởng của nó. Nó bị vạch trần. Nó xuất hiện trước toàn thế giới với tất cả sự xấu xa kinh tởm. Mọi người quả thực đã ăn không ngon, ngủ không yên, như công tố viên trưởng của Mỹ đã hứa với họ, khi ngồi nghe trong suốt chín tháng câu chuyện khủng khiếp về sự thống trị kéo dài mười ba năm của chủ nghĩa quốc xã ở một nước lớn, có nền văn hoá lâu đời của châu Âu.
Câu chuyện đó thông qua báo chí và đài phát thanh đã được phổ biến rộng rãi đến các dân tộc trên thế giới.
Nhưng liệu chủ nghĩa quốc xã với tư cách là một hệ tư tưởng có bị kết án tử hình hay chỉ là bị tù ngắn hạn - đối với câu hỏi đó hiện nay vẫn chưa có lời giải đáp. Tương lai sẽ trả lời nó.
Còn hiện thời cần phải ghi lấy cái ngày mà chắc chắn ở bất kỳ một bước ngoặt nào của lịch sử vẫn sẽ mãi mãi là một ngày lịch sử: Toà án quốc tế đầu tiên trên thế giới xét xử bọn trùm tội phạm chiến tranh đã tuyên án ngày mồng 1 tháng 10 năm 1946 vào hồi 15 giờ 40 phút theo giờ Trung Âu.
==================
1 Sieg heil - Muôn năm! (tiếng Đức).
2 Trong chuyến sang Mỹ tháng 3 năm 1945, Thủ tướng Anh Soócsin đã đọc một bài diễn văn sặc mùi hiếu chiến tại thành phố Phuntơn. Trong bài diễn văn này, Soócsin hô hào các nước phương Tây thành lập một mặt trận thống nhất chống Liên Xô - ND.
3 H.Phrise - Trợ lý của Gơben, phụ trách việc tuyên truyền trên đài phát thanh.
4 F.Papen - Cựu thủ tướng Đức, sau đó làm nhà ngoại giao của Chính phủ Hítle.
5 J.Sáctơ - Đại diện giới tư bản độc quyền - N.D.
Lê Sơn dịch và giới thiệu