Trích:
USY viết
Ngắn mà buồn!
|
Thưa bác minminixi, tôi xin góp mấy ý nhỏ:
- Hình như câu tô đậm trong bài, nếu căn theo ngữ pháp thì không phải "nén nỗi buồn" mà là "thả nỗi buồn cho rơi tự do"
bác ạ: "Я / хочу чего-воли / чему-своей тоске".
- Đồng thời có lẽ bác để "chưa" thì chưa sát nghĩa lắm, vì nguyên bản không thấy có từ nào lộ ý "chưa", rồi sau "sẽ".
- Đồng thời động từ избегать (lẩn tránh, trốn tránh, tránh mặt...) không thể dịch thành "đi" với nghĩ lìa trần được, và động từ молить có nghĩa là van nài, van xin, cầu khẩn, chứ không phải "cầu nguyện" = "молиться".
Chính vì thế nên cho dù "người ấy" của tác giả có "ra đi " thật thì bài thơ cũng không có ý tiễn biệt như vậy. Thế nên tôi thấy dịch theo phương án của bạn TQ sát nghĩa bản gốc hơn. Bác xem lại và cho ý kiến nhé!
[/QUOTE]
Bác USY nhận xét rất chính xác về ngữ pháp, nhưng cảm nhận cá nhân tôi thì không câu nệ lắm nên đôi khi cũng bỏ qua nghĩa phổ biến của từ điển. Bài này khá ngắn nên có thể thử phân tích theo kiểu Nga một chút cũng nhanh.
Nếu chuyển thơ sang câu văn xuôi thì bài này có thể để là:
Не избегай; я не молю ни слез, ни тайной боли сердца, я хочу воли cвоей тоске и повторять тебе : «люблю».
Хочу нестись к тебе, лететь, как волны по водной равнине . Поцеловать холодный гранит, Поцеловать — и умереть!
Đừng bỏ đi; anh không cầu điều ấy từ nước mắt, nỗi đau ngầm trong tim, anh muốn nén nỗi buồn riêng trong lòng và nhắc lại là: "anh yêu em".
Muốn đến với em, bay, như sóng theo mặt nước mênh mông. Hôn (một lần) tấm đá hoa cương lạnh, Hôn một lần-và chết!
Người Nga dùng избегать - "chạy đi khỏi từ ai" cho nghĩa chung là lẩn trốn-trốn tránh, đôi khi quay lại nghĩa gốc mới dễ hiểu hơn, nó ẩn dụ việc “đi xa”. Còn cụm từ не молю ни слез thì cần phân biệt một chút: nếu молиться là tự cầu điều gì đó cho mình từ một đấng tối cao (Thánh, Chúa, Phật...) hay tổ tiên, một người đã khuất..., thì молить là cầu từ người khác "còn đó" tức hay dùng cho người sống. Cái hay của ý thơ ( theo tôi hiểu) là dùng câu này cho một người vừa mất, như là cô gái vừa bỏ đi, trốn chạy tựa giận dỗi vô cớ, cho thấy nhà thơ biết nhưng không tin cô đã "mất" và như van nài cho cô nghe thấy. Còn "không cầu xin nước mắt..” cũng là cái cực hay, nó cho thấy người sống còn chưa - hay chưa kịp- rơi nước mắt cầu xin. Ở đây không phải anh ta cầu xin nước mắt cho mình, mà không hay không kịp đủ lâu đến mức nhỏ lệ, tất cả nói rằng nhà thơ không cầu xin một cách tuyệt vọng thông thường như khóc lóc đau đớn, và đây là vì mới ngay khi biết tin, đến mức chưa kịp đau, cũng không định cảm thấy đau mà nhà thơ muốn hành động ngay để có lại người yêu (dù thế giới bên này hay bênkia).
Câu я хочу воли cвоей тоске thì là cấu trúc hay mà ít dùng, thường chỉ dùng trong văn học-thơ ca, nên hiểu là "tôi muốn một nghị lực (ý chí) cho nỗi buồn của mình" giống cái khẩu hiệu "biến (nén) đau thường thành hành động CM" ấy mà, vì muốn biến thì phải nén lại, chứ nó bộc phát ra thì còn biến sao được nữa!
Mong ước đến với người yêu thật nhanh (nếu không nàng bỏ đi mất-trốn mất) thể hiện bằng cách bay qua mặt nước, tức thẳng hướng qua sông núi, biển cả bằng đường ẩn dụ ngắn nhất. Từ холодный гранит - đá hoa cương lạnh - thường dùng ẩn dụ cho tấm bia đá-bia mộ. Từ Поцеловать cho thấy “Hôn” ở thể tương lai-hoàn thành cũng ẩn dụ cho "hôn một lần", bởi hai người yêu nhau bình thường thì chỉ dùng целовать, trừ khi mới kịp hôn một cái là ly hôn hay dọa sẽ hôn cho "chết khiếp" thì mới Поцеловать theo cách dùng thông thường
hay chàng trai ngờ nghệch xin phép một cô gái cho "hun một cái"!
Nói chung hoàn cảnh bài thơ năm 1862 là do tác giả yêu một cô gái khi đóng quân ở Ucraina và nhận tin cô chết tai nạn (cháy), biết tin thì cô đã được chôn cất. Thơ Nga có những cái ẩn dụ mà phải suy tưởng lung tung mới hiểu được đôi chút.
Tôi hiểu biết cũng chỉ có hạn, đôi khi tự suy diễn tiếng Nga mới thấy chút cái hay, vì nếu thấy hay mới có thể ngâm nga thơ một chút. Những điều người đọc cảm nhận thì ngay chính là người Nga cũng không phải luôn có thể giải thich rõ ràng, huống chi tôi chỉ là người Việt, bác USY thông cảm nhé nếu có gì sai trật nhiều!