[Мужик]

Slide 6: Tolstoi và sử thi cổ điển

+ “Tù binh Cáp-ca-giơ” có thể được xem như là “Ô-đi-xê thu nhỏ” (B.M. Eikhenbaum)

+ Mô-típ “tù binh” thường gặp trong các huyền thoại về Si-sê, Ka-líp, Pô-li-phơ trong Ô-đi-xê. (xin lỗi, nếu tên các nhân vật em phiên âm chưa đúng vì em cũng không biết trong tiếng Việt có gọi như vậy không?)

+ Mô-típ “sự giúp đỡ của con gái kẻ thù” gặp trong các huyền thoại về A-ri-at, Tê-se trong I-li-at.

Tolstoi đã đến với các pho sử thi cổ điển để tìm những hình thức phù hợp nhằm thể hiện sâu và rộng nội dung của “Tư tưởng nhân dân” mà ông đã khai thác trong “Chiến tranh và hoà bình”.

Slide 7: Tư tưởng nhân dân

+ Chủ đề truyện của Tolstoi là chiến tranh và hoà bình (với ý nghĩa xã hội, tổng hoà các dân tộc và nhân dân);

+ Chiến tranh có thể trở thành liều thuốc thử những giá trị của các dân tộc và nhân dân, nhưng lúc nào cũng “là cái gì đó thú vật, độc ác và khủng khiếp”. Những ý tưởng chống chiến tranh được Tolstoi thể hiện rất rõ rệt trong “Tù binh Cáp-ca-giơ”;

+ Chiến tranh đã tác động rất mạnh lên số phận thường dân, có nghĩa là những người từ nhân dân, nhưng cũng chính họ, bằng hành động và đức tin đã thoát ra khỏi các hoàn cảnh bi đát.

+ Bức tranh về cuộc sống bình yên, giản dị của người dân vùng Cáp-ca-giơ, người mu-xlim (một tôn giáo, hình như là một nhánh của Hồi giáo?) và sự đối xử thân thiện của họ với chàng thanh niên người Nga Cơ đốc giáo đã giúp khẳng định rằng: Không phải sự khác biệt về dân tộc hay tôn giáo, mà chính sự ngạo mạn vô hạn của con người là nguyên nhân gây nên các xung đột và chiến tranh.

Slide 8: Hình tượng cứu nhân

+ Suốt đời Tolstoi theo Cơ đốc giáo, nhưng ông quan tâm sâu sắc tới Hồi giáo như là một tôn giáo “truyền giảng và làm điều thiện”;

+ Hình tượng cứu nhân là một cô bé có tên “Dina” (có nghĩa là “Đức tin” trong tiếng Ả-rập). Theo Tolstoi, điều thiện và đức tin trong sáng nhất có trong trẻ thơ (So sánh: “Các bé gái thông minh hơn các cụ già” (1885) và Sức mạnh tuổi thơ(1908))”;

+ Chính điều thiện và đức tin, cái không phải là sở hữu của một dân tộc hay một tôn giáo, mà là thành quả chung của tất cả các dân tộc, có khả năng xoá bỏ hận thù, xung đột và mang lại cuộc sống cho mọi người.

Slide 9: Nghệ thuật của Tolstoi

+ “Tù binh Cáp-ca-giơ”, theo lời của chính Tolstoi, “là bức hoạ bằng bút chì không có bóng”, là “sự mẫu mực của các thủ pháp và ngôn ngữ” mà ông sẽ dùng để “viết cho người lớn”.

+ Sự ngắn gọn, đơn giản, tính thực, sự tràn trề các tư tưởng nhân văn sâu sắc và các cảm xúc đạo đức trong sáng – đây là những đặc tính cần thiết không chỉ để giáo dục trẻ em mà còn dành cho nghệ thuật đích thực. Đó là quan điểm của Tolstoi về nghệ thuật được thể hiện trong “Tù binh cáp-ca-giơ”.

Slide 10

Tolstoi không bao giờ già. Ông nằm trong số bậc thiên tài mà những lời của họ là nước thần. Nguồn không bao giờ cạn. Chúng ta cứ lần nữa, rồi lại lần nữa cúi xuống ghé miệng vào nguồn và cảm thấy rằng, trong đời, chúng ta chưa bao giờ được uống dòng nước trong lành, tinh khiết, mát mẻ như thế này. (K. Phê-đin)