[Old Tiger]

nghiahoa viết

Trên ANTG có đăng phần hai loạt bài của bác Xuân Ba nói về NMLD của ta. Bác nào đưa phần một nhón luôn tay phần hai đi ạ!

Có đây bác ạ!

Tại sao Dung Quất?: Ngắm ngó mẹ gà ta đẻ trứng vàng
8:35, 19/11/2010
Xuân Ba
--------------------------------------------------------------------------------

Nhà máy lọc hóa dầu đặt tại khu kinh tế Dung Quất thuộc địa bàn các xã Bình Trị và Bình Thuận huyện Bình Sơn tỉnh Quảng Ngãi. Từng may mắn được ngó nghiêng những tổ hợp lọc hóa dầu công suất gấp đôi, gấp ba nhà máy lọc hóa dầu Dung Quất (từ đây xin được viết tắt tên Công ty TNHH một thành viên lọc hóa dầu Bình Sơn theo thông lệ quốc tế là BSR) ở châu Âu hoặc tận Trung Đông và gần hơn là Hải Nam của Trung Quốc, tôi vẫn không khỏi những hồi hộp khi chạm mặt với BSR trên đất Bình Sơn.


Nhưng lần trăm nghe không bằng một thấy ấy đã hụt hẫng trở về bởi lộ trình tham quan nhà máy gặp bữa trời mưa ào ạt với lại còn thiếu những thủ tục này khác nên chúng tôi chỉ được ngồi trên ôtô chạy lòng vòng để tham quan qua cửa kính!

Nhưng lần này thì may mắn được tận mục sở thị qua nhiều công đoạn của BSR. Ấn tượng nhất vẫn là tại Trung tâm điều khiển. Rụt rè lẫn kính cẩn (khó có thể diễn tả cảm giác ngoài cụm từ ấy) tôi chầm chậm lướt qua những màn hình to nhỏ giăng nhan nhản trong căn phòng mát rượi rộng thênh. Chao ôi, những thiết bị điều khiển theo dõi từ xa cực kỳ hiện đại mà mình từng ngó thấy ở xứ người nay được hiển hiện ngay ở xứ mình do chính người mình điều khiển (tiếng là được tham quan ngó nghiêng những tổ hợp lọc hóa dầu ở xứ người cũng chỉ để mà ngó bởi mắt chữ O mồm chữ A sau đó chỉ mang lại một cảm giác choáng ngợp nhưng xa lạ?!). Tất nhiên vẫn còn một số chuyên gia nước ngoài hiện diện ở trung tâm điều khiển này nhưng chỉ một thời gian ngắn nữa sẽ được thay thế bằng người Việt (hiện BSR có 160 chuyên gia nước ngoài ở một số công đoạn).

Trong những muôn hồng ngàn tía của hàng chục màn hình, cái nhấp nháy, cái hiển thị lặng lẽ, những anh thợ kỹ thuật của trung tâm đã nhiệt tình hướng dẫn cho tôi những công đoạn trọng yếu này khác. Đầu tiên là công đoạn nguyên liệu vào của việc chế biến 100% dầu thô của Bạch Hổ khoảng 148 ngàn thùng/ ngày (được biết thêm đây mới là giai đoạn I còn giai đoạn II, BSR sẽ chế biến dầu thô hỗn hợp có thành phần lý hóa tương đương với Bạch Hổ). Như coi tivi mà chả phải. Bởi hiển thị trên màn hình chỉ là những ký hiệu cùng thông số này khác, người điều khiển sẵn lòng diễn dịch ra cho khách thăm từng công đoạn của công nghệ lọc hóa dầu hiện đại của BSR có cơ cấu sản phẩm y chang các tổ hợp lọc hoá dầu hiện đại khác trên thế giới.

Đâu là công đoạn hình thành khí Propylene để chế ra hạt nhựa PP (công suất 204.188 tấn/năm). Đâu là công đoạn chế ra khí hóa lỏng LPG (công suất 505.291 tấn/ năm). Đâu là chỗ chế ra xăng A92 (công suất 2.198.832 tấn/năm), xăng A95 (công suất 377.621 tấn/ năm). Rồi đoạn nào là dầu hỏa cùng nhiên liệu phản lực, ta vẫn gọi là xăng máy bay A1 JET với công suất 236.805 tấn/ năm). Dầu Diesel ôtô (1.902.083 tấn/ năm) dầu đốt 77.917 tấn/ năm).

Nghe giới thiệu, tôi chợt nhớ hồi nãy ở công đoạn sản xuất ra Propylene để chế ra hạt nhựa PP, tôi được đứng một lát với kỹ sư Lê Văn Đức. Công đoạn thực chất là một nhà máy với dây chuyền sản xuất gần như tự động. Kỹ sư Lê Văn Đức từng tu nghiệp ở Đại học Oklahoma (Hoa Kỳ) về ngành hóa. Mới có một lát mà Đức đã vỡ vạc cho cánh phóng viên những kiến thức cơ bản về hóa dầu. Dầu ở giàn khoan Bạch Hổ thuộc loại dầu ngon bởi nó thuộc loại ngọt do tỉ lệ lưu huỳnh thấp. Chả thế mà nhiều nhà máy lọc dầu trên thế giới trong đó có Nhật khoái nhập loại dầu ngọt về chế biến sơ sơ rồi cho chạy như mazut. Lọc dầu là bước đầu tiên để lựa hàm lượng lưu huỳnh rồi mới tiếp đến bước hóa nghĩa là chế thành các thứ sản phẩm như vừa kể.

Trong số những chủng loại ấy, không thể không kể đến tới sản phầm quý giá khác từ hóa dầu là chất dẻo.

Công suất lẫn công nghệ hóa dầu của Dung Quất, mỗi năm bình quân làm ra tròm trèm trên duới 200.000 tấn chất dẻo. Thời giá bây giờ khoảng trên 1.000 USD/tấn gấp 4 lần giá một tấn xăng cao cấp. Tôi chợt nhớ ra sự ví von ngồ ngộ theo kiểu tư duy nông nghiệp là hóa dầu như việc nấu rượu vậy(!). Nói vậy nhưng không phải vậy! Thay vì vác chai đi mua, bây giờ ta nấu lấy ngoài bã hèm để nuôi lợn, việc hóa dầu còn bao thứ lợi khác như đã nói. Muốn làm ăn lãi thì phải hóa dầu. Nghi Sơn mai kia với công nghệ ưu việt hơn Dung Quất có thể lọc được cả dầu ngọt (như Bạch Hổ) lẫn dầu chua (như Trung Đông). Công nghệ Nghi Sơn có thể cho ra 11 chủng loại sản phẩm quý giá! Loại dầu ngọt Bạch Hổ, trữ lượng cùng tuổi thọ không phải là dài... Vậy nên BSR Dung Quất không phải cứ chăm chắm trông chờ vào Bạch Hổ.

Mỗi năm BSR sẽ phải nhập trên dưới 6 triệu tấn dầu thô có thành phần như Bạch Hổ nhưng giá lại rẻ hơn Bạch Hổ. Ngắm ngó bàn tay robot điệu nghệ đang tự động bê vác những bao bì trắng nuột đựng thứ hạt nhựa quý giá, thứ vưu vật mầu nhiệm chế ra từ thứ dầu Bạch Hổ của thềm lục địa Tổ quốc (mà từ thứ hạt nhựa này người ta thống kê nó có thể làm ra trên 1.200 sản phẩm khác nhau mà toàn những thứ thiết yếu của đời sống) thấy tự dưng dậy lên cảm giác tiếc xót bởi hằng bao nhiêu năm, ta cứ phải múc dầu thô lên mà xuất như thế dẫu cho đó là nguồn thu chủ yếu của ngân sách quốc gia!

Lại chợt ngẫm thêm cái ma mãnh khôn tinh những đường đi nước bước trước lẫn trên thiên hạ của anh đảo quốc Singapore. Đảo quốc Singapore diện tích nhỉnh hơn Phú Quốc, thế mà hàng chục năm nay đã có 4 cơ sở lọc hóa dầu công suất gấp 8 lần BSR của Dung Quất đây đủ thấy bài toán nhiên liệu và năng lượng lẫn tiện ích của việc hóa dầu. Để ngẫm thêm vì sao ta phải cắn răng để dựng một nhà máy lọc dầu mặc dù ngân sách hãy còn eo hẹp thế này thế khác?

Tôi nán lại bên một màn hình. Người điều khiển như những cán bộ, nhân viên kỹ thuật khác hầu hết là người trẻ, nhưng ngó người kỹ sư này như nhỉnh hơn về độ trẻ? Thấy anh nhoẻn cười chào, lại tựa một cách thoải mái vào ghế, tôi thấy có cớ để quấy phiền anh một chút... Thì ra trên màn hình chi chít những ký tín hiệu kia anh đang chăm chú với việc theo dõi khâu pha trộn dầu diesel. Hơi gai người khi anh cho biết anh tên là Lê Thọ Hòa dân Thanh Hóa quê tận huyện rừng Thường Xuân. Quế ngọc châu thường. Tự xưa đã nắc nỏm về đặc sản quế xứ Thanh của Thường Xuân. Nhưng một Thường Xuân liên miên nghèo đói.

Hòa sinh năm 1983, cái năm túng khó nhất của cả nước, với xứ Thanh thì trội nổi hơn cái sự khó, sự đói. Hòa đã phải ăn cháo bột sắn khô thay vì được uống sữa như lứa trẻ bây giờ. Thứ sắn khô ấy tôi rất biết. Củ sắn phơi khô rồi được treo trên gác bếp gọi là sắn gạc nai (như hình sừng con nai) Thứ ấy đem giã nhỏ rây lấy bột còn bã lợn cũng không có phần vì người lớn đã trộn với rau hấp lên thay cơm!

Hòa tốt nghiệp khoa Hóa Trường Bách khoa Hà Nội, lui tới vài công trình, Hóa trụ hẳn lại đất Bình Sơn của Dung Quất này. Số phận những người trẻ như Hòa đã được định đoạt lẫn hanh thông bởi thời công nghiệp hóa. Hòa cũng đổi đời khi tham gia xóa đói giảm nghèo cho miền Trung và cả quê Hòa nữa chứ? Thênh thang mai kia là tổ hợp lọc hóa dầu Nghi Sơn, người kỹ sư trẻ này muốn chọn đâu thì chọn?

Những kỹ sư trẻ người miền Trung cũng đã tìm được vận hội ở BSR này. Tôi gặp ở trung tâm điều khiển những Lê Đình Khánh kỹ sư bách khoa cùng khóa với Hòa từng thực tập ở nước ngoài. Bây giờ Khánh chững chạc ở vị trí trưởng ca. Quê ở Bình Sơn làm tại nhà máy lọc hóa dầu đặt trên đất quê, có nhiều kỹ sư công nhân kỹ thuật như Khánh. Một con số ấn tượng. Đã có 1.010 kỹ sư và công nhân kỹ thuật được đào tạo trong nước và nước ngoài để về vận hành nhà máy theo đúng kế hoạch trong đó có 510 kỹ sư và công nhân kỹ thuật người Quảng Ngãi chiếm tỷ lệ 48%.

Trực tiếp quản cái cơ nghiệp khổng lồ của quốc gia là kỹ sư Nguyễn Hoài Giang, Tổng giám đốc (TGĐ) BSR. Tôi chưa có may mắn được diện kiến với một nhân vật từng có mặt ở công trình này những ngày đầu tiên. Đó là ông Trương Văn Tuyến từng là Chủ tịch HĐQT nhà máy lọc hóa dầu này. Ông Tuyến từng được tuyên dương danh hiệu Anh hùng thời đổi mới. Không được gặp ông nhưng được nghe những thuộc hạ một thời gắn kết với ông vì công việc nói về ông với những lời khâm phục lẫn thương mến. Ông Tuyến hiện nay đang được cấp trên cử đi coi sóc một việc nhọc nhằn: góp phần phục sức cho Vinashin!

Một ngày mùa xuân Mậu Thân năm 1968, có cô gái nước mắt lưng tròng tìm đến sân bay dã chiến Kép. Vừa thoáng thấy bóng người quen, cô ào đến giọng nghẹn ngào ngắt quãng nhà em có... còn không ? Nhà em tức là chồng cô gái, họ mới tổ chức đám cưới. Chồng cô là một chàng trai lái máy bay tiêm kích quê ở Cần Thơ tập kết. Công tác cách sân bay Kép khá xa nhưng không biết nghe phong thanh ở đâu rằng chồng cô mới đây trong một lần xuất kích đã không trở về! Cô tá hỏa bươn bả đạp xe cả ngày đường đến sân bay. May mắn chồng cô không hề hấn gì! Đồng đội của chàng trai cười trêu cô gái mắt đỏ lựng vì xấu hổ nhưng nước mắt vẫn lưng tròng bởi hạnh phúc. Và cậu bé Nguyễn Hoài Giang đã chào đời ít lâu sau chuyến "đột kích" bất ngờ ấy...

Chúng tôi cùng xuống nhà ăn tập thể của nhà máy. Giang gọi một cốc trà đá còn chúng tôi uống bia. Giang nói chiều còn bận việc không dám uống. Vừa chuyện Giang vừa đả ngon lành suất ăn có dưa nấu cá, thịt kho và trứng tráng. Những món giản dị đang bày trên bàn ăn này có chi đó hơi chênh với bao thứ bộn bề những giấy tờ biểu đồ này khác trên mặt bàn làm việc của TGĐ Nguyễn Hoài Giang hồi nãy tôi nhác thấy... Cái ghế TGĐ một cơ ngơi như thế này có rộng so với con trai người lái máy bay tiêm kích quê ở miệt vườn Tây Nam Bộ năm xưa không nhỉ?

Từng được học hành đào tạo bài bản ở nước ngoài, dẫu có nhiều năm bình bình ở chân phó phòng kỹ thuật tự động hóa với những thứ việc vô thưởng vô phạt nhưng chắc chắn cuộc sống của anh cán bộ kỹ thuật trẻ ấy sẽ trôi đi êm ả suốt cuộc đời! Nhưng mà vô vị nếu Nguyễn Hoài Giang không phải điều chuyển về Dung Quất rồi về nhà máy lọc dầu này. Nghề chọn Giang hay Giang chọn nghề? Nếu Giang không được làm việc với những người như ông Trương Văn Tuyến, vắng đi sự kèm cặp ráo riết nhưng tận tình chu đáo của ông anh.

Lại nữa, thời điểm ấy được gặp ngay cung cách nhân sự mới mẻ không có người tài nào bị lãng quên, không có sự tử tế nào bị bỏ sót của người cầm chịch tập đoàn. Thời điểm anh Tuyển phải đi, gọi Giang lên chú thay việc của anh được không? Một chút hoang mang thì có như việc phải xa ông anh nhưng Giang không hụt hẫng lâu... Giang lần lượt sung vào các chức Phó rồi TGĐ, Phó trưởng ban Quản lý dự án một cách tự tin chững chạc.

TGĐ Nguyễn Hoài Giang lại vừa thông báo, giai đoạn 2 mở rộng dự án tiền khả thi của nhà máy lọc dầu Dung Quất đã ký với Nhật Bản hôm thứ Ba ngày 19/10/2010. Như vậy chả mấy hồi nữa mà BSR lại có em. Đứa em này nghe đâu bự hơn cả ông anh BSR cả về quy mô lẫn công suất. Nghe Giang rành rẽ khúc chiết về những thông số, về những điều cần nói và được phép nói trong việc quản trị BSR những ngày qua cùng trong cách chia ở thì tương lai hơi bị sán lạn của tổ hợp lọc hóa dầu đầu tiên ở nước mình thì thấy như có chút chi đó an lòng mặc dù chỉ là cảm giác!

(Còn nữa)

Nguồn:http://www.baomoi.com/Home/KinhTe/an...ng/5226148.epi