Sáng 11/11, QH thảo luận ở tổ để ra Nghị quyết về việc kết thúc công trình quan trọng quốc gia Nhà máy lọc dầu Dung Quất. Những chuyện cũ qua cả thập kỷ được xới lại như kinh nghiệm đầu tư, chậm tiến độ và giải quyết việc làm cho lao động địa phương…
Một Nghị quyết có thể được QH thông qua nhưng những bài học được rút ra vẫn hữu hiệu trong thời “khát đầu tư” hiện nay. Và câu chuyện như Nhà máy lọc dầu Dung Quất tưởng đã xong vẫn chưa thể kết thúc khi chúng ta còn các công trình trọng điểm khác quy mô lớn hơn nhiều như nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận, khu kinh tế Nghi Sơn (Thanh Hóa), Vũng Áng (Hà Tĩnh)…
Phải chăng QH… dễ dãi quá!
Báo cáo của Chính phủ cho thấy, từ khi quy hoạch tới khi hoàn thành nhà máy đã chậm tiến độ 9 năm. Việc chậm trễ này có nhiều lý do, tuy nhiên Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội, ĐB Ngô Thị Doãn Thanh đặt câu hỏi: Chậm phải chăng do cơ chế?
Nữ ĐB này tỏ vẻ không hài lòng khi nói, nếu chỉ nêu nguyên nhân chậm tiến độ như báo cáo của Chính phủ thì “áp dụng vào công trình nào cũng đúng". Cụ thể như ngay tại Hà Nội cũng nguyên nhân từ chủ đầu tư, giải phóng mặt bằng, việc lập dự toán...
ĐB Ngô Thị Doãn Thanh tiếp tục đặt hàng loạt câu hỏi: "Chúng ta phát hiện có ở nhiều công trình có nguyên nhân như trên thì vậy phải chăng nó đã là "bệnh"? Và đây là "căn bệnh" không thể chữa. Nếu bệnh không chữa được thì chúng ta có chấp nhận sống chung không? Hay bệnh do cơ chế, nếu cơ chế do CP thì CP phải tháo gỡ, do QH thì QH tháo gỡ.
Chúng ta rút ra bài học gì từ Dung Quất để triển khai các dự án sau như điện hạt nhân Ninh Thuận?"
Liên quan tới việc chậm tiến độ kéo theo tăng gấp đôi chi phí dự kiến, từ 1,5 lên 3 tỷ đô la, nhiều ĐB cho rằng liệu tăng thời gian và chi phí như vậy thì hiệu quả kinh tế tới đâu?
ĐB Lê Thanh Bình (Bắc Ninh) cho rằng, nhà máy lọc dầu này sản xuất ra xăng dầu nhưng giá thành có khi lại cao hơn giá chúng ta nhập về. Cùng nội dung phát biểu này, ĐB Nguyễn Ngọc Hòa (TP Hồ Chí Minh) cũng băn khoăn: Chúng ta bỏ ra 3 tỷ đô la, trong vòng bao lâu chúng ta thu hồi được vốn đầu tư này. Hiệu suất thu hồi trên vốn đầu tư như thế nào...?
ĐB Nguyễn Ngọc Đào, Hà Nội cho rằng, dự án nhà máy lọc dầu Dung Quất là "nghịch lý về mặt kinh tế" nhưng " thuận lợi về mặt chủ trương". “Có cảm giác như QH dễ dãi quá.”, ĐB Đào nhận xét..
Bài học “hậu Dung Quất”
Trong hầu hết các phát biểu của mình, các ĐB khi nhìn vào bất cập của công trình trọng điểm này đều nhắc tới những bài học gì sẽ được rút ra
ĐB Nguyễn Ngọc Đào tiếp nối phát biểu của mình cho rằng, Dung Quất là sự chứng minh về KHCN của VN. Tuy nhiên, do chúng ta chưa nắm được biến đổi khí hậu và trữ lượng dầu khí. Các chuyên gia nước ngoài bây giờ đã nói 20 năm nữa là hết. Nếu sau đó chúng ta phải đi mua dầu thô về thì sao? Tôi nghĩ phải vài ba chục năm nữa mới hoàn vốn.
Ông Đào nhận định “Đây là bài học kinh tế.”
Ngoài những bài học rút kinh nghiệm về hiệu quả đầu tư và giám sát công trình trọng điểm rút ra ngay từ bản thân công trình này, nhiều ĐB đưa ra nhiều ý kiến về chiến lược dài hơi khi quy hoạch các khu kinh tế, công trình trọng điểm quốc gia.
Phát biểu của ĐB Nguyễn Thanh Tân (Hà Tĩnh) khi nhìn nhận lại công trình Nhà máy lọc dầu Dung Quất lại xin 2 đoàn đại khác cùng tổ là Bắc Ninh và TP Hồ Chí Minh nghe trình bày về những khó khăn của… Khu kinh tế Vùng Áng!
Ông Tân tỏ ra “thông cảm” với Nhà máy lọc dầu Dung Quất khó khăn về hạn chế đào tạo nguồn nhân lực và cam kết lao động địa phương quay vào làm việc trong nhà máy khi hoàn thành. Trên thực tế của Hà Tĩnh, ông Tân dẫn chứng tại khu kinh tế Vũng Áng, có khi nhà đầu tư yêu cầu 120 lao động đưa đi đào tạo nước ngoài, nhưng Hà Tĩnh chỉ tuyển chọn được…20 người.
Không hài lòng với phát biểu này, ĐB Trần Du Lịch cho rằng nguồn nhân lực thì nơi nào cũng thiếu, ông Lịch nói “ ngay cả các khu công nghệ cao của TP HCM còn thiếu nhân lực trình độ huống hồ gì Hà Tĩnh”.
Để tạo giải pháp căn cơ hơn và cũng bài học nhãn tiền đào tạo nhân lực địa phương của Dung Quất hiện nay và Vũng Áng sau này, ĐB Lịch cho rằng phải tạo ra “khu hậu cần đầy đủ đứng sau các công trình trọng điểm”.
Với kinh nghiệm nhiều năm xây dựng hoạch định các khu kinh tế, ông Lịch đưa ra dẫn chứng sở dĩ Đồng Nai, Bình Dương phát triển mạnh các khu công nghiệp, khu chế xuất là bởi có địa phương hậu cần cực mạnh là TP Hồ Chí Minh. Tương tự vậy là sự phát triển của Hưng Yên, Hải Dương có Hà Nội..
ĐB Lịch tiếp lời: Vậy chúng ta xác định hậu cần của Dung Quất hiện nay, cũng như Vũng Áng sau này và các công trình trọng điểm khác nữa là địa phương nào?
“Điểm này trong quy hoạch phải tính kỹ”, ĐB Lịch phát biểu.
Thông Chí
|