Tchaikovsky và Tolstoi
Tất cả mọi hồi tưởng của Tchaikovsky về những mỗi quan tâm văn chương của ông đều dẫn đến Tolstoi, như một trong các nhà văn yêu thích nhất của ông, nếu như không phải là yêu thích nhất tuyệt đối. Herman Laroche (nhà phê bình văn học và âm nhạc Nga, bạn lâu năm của Tchaikovsky) nói rằng trong số tất cả các tác giả nổi lên trong những năm 1840 và 1850, trong đó có cả các nhà văn kinh điển của văn học Nga như Turgenev, Dostoevskii, và Goncharov, thì “hai nhà văn được Tchaikovsky yêu quý nhất là Ostrovskii và Lev Tolstoi" [1]. Nikolai Kashkin (một nhạc công, giáo viên và nhà phê bình âm nhạc, bạn của Tchaikovsky) bổ sung thêm Pushkin và Gogol trong số các nhà văn mà Tchaikovsky hay đọc lại nhiều nhất, mặc dù thứ tự yêu thích có khác biệt so với hồi ức của Vladimir Nápravník về nhà soạn nhạc:
"Trong số các nhà văn Nga, thì Gogol được Tchaikovsky yêu mến hơn cả”. Petr Il'ich còn rất yêu quý L. Tolstoi và đặc biệt là tác phẩm “Thời thơ ấu” của ông. Và chính Tchaikovsky cũng nói, ông cần phải đọc lại cuốn sách này vài chục lần" [3].
Việc Tchaikovsky đã đọc cuốn sách này của Tolstoi rất nhiều lần tự than nó đã có nhiều ý nghĩa. Đó không phải là việc mà Tchaikovsky làm với bất kỳ cuốn sách nào của Dostoevskii hoặc Turgenev chẳng hạn, như chúng ta có thể nói. Những bức thư và nhật ký của Tchaikovsky cho thấy, ông đã nhiều lần mô tả Tolstoi như "người vĩ đại nhất trong số tất cả các nhà văn và nghệ sĩ đã từng sống ở bất kỳ nơi đâu" (nhật ký ngày 12/24 tháng bảy năm 1886, sau khi đọc Cái chết của Ivan Il'ich).