[Phanhoamay]

Chuyện ngoài bài thơ "Về Nghệ An thăm con" của nhà thơ Bằng Việt
(VƯƠNG CƯỜNG)

Chiều qua, ngồi cà fê với nhà thơ Bằng Việt, Chủ tịch hội đồng thơ Hội nhà văn Việt nam cùng mấy người bạn. Tôi có đọc lại mấy bài thơ của anh, tôi cũng đã mấy lần nhắc câu thơ: Vết phân trâu miết đều, ngôn ngữ xấu xí đã vào thơ tự nhiên đến nỗi không ai thấy khó chịu. Tôi nghĩ với bài thơ này không cần nhắc lại những cái hay, cái nhuyễn và từng chi tiết đều rất thơ, tình cha con thời kháng chiến, tôi muốn nói thêm vài điều mới biết về bài thơ này ngoài thơ.
Trước đây chúng ta gặp đầu đề: Về hoả tuyến thăm con, viết và in lần đầu năm 1966, nhà thơ BV nói, tên ấy do nhà thơ Trinh Đường đặt lại. Tôi nói anh TĐ có cái nhạy cảm riêng khi sửa đầu đề. BV cũng đồng ý. Nay anh BV lại trở về với bản đầu tiên, Về Nghệ An thăm con. Có lẽ bạn cũng như tôi đã bất ngờ khi biết BV chưa từng đến Nghệ An khi viết bài thơ này. Cho thấy khả năng lắng nghe và trí tưởng tượng quan trọng biết chừng nào với nhà thơ. Anh tưởng tượng và tôi là người Nghệ An không hề thấy có khe hở nào.
Bài thơ viết tặng người bạn Thái Nguyên Trinh, cùng cơ quan với BV, hay thay mặt bạn nói với con bạn. Đó là chuyện bình thường. Nhưng bạn hãy chú ý hình ảnh cháu bé tương đồng với hình ảnh con ong , con ong ấy chuyên cần, nhẫn nãi, lớn khôn hơn trước tuổi thế nào, chỉ trừ chuyện học không giỏi! Bài thơ này đã theo chân con ong ấy đi mãi và em luôn thấy mình chưa xứng đáng với những gì nhà thơ ca ngợi. Cô bé đã viết thư cho nhà thơ BV. Và rồi con ong ấy đã quyết tâm. Mang hết khả năng và nghị lực vào học tập. Từ học sinh kém trở thành giỏi, em thì đậu vào đại học và đã trở thành giảng viên đại học một trường kinh tế ở Hà Nội.
Nhà thơ BV kể, một lần trong nhà hát lớn, đêm nhạc cổ điển, giờ giải lao, một cô gái khoảng ngoài 20 tuổi xinh đẹp và hiện đại đến xin phỏng vấn ông. Điều đáng chú ý là cô gái xưng cháu và goi BV bằng ông. Như có linh cảm nhưng chưa rõ rệt, BV nghe cô gái phóng viên tự giới thiệu, cháu là cháu ngoại ông Trinh, con mẹ X...(con ong- tôi vừa nói). Thì ra cháu vừa du học từ Úc về thi vào làm ở VTC.
Một bài thơ, tác giả có 3 đời người thân, thật cũng chẳng nhiều. Tôi nghĩ vì sự khích lệ mà còn biến một gia đình bình thường thành gia đình trí thức, nối tiếp được trong điều kiện hiện nay, kể cũng không nhiều!

VC

Về Nghệ An thăm con
Tặng Thái Nguyên Trinh
BẰNG VIỆT

Bầy ong ngoan của con
Những cánh tơ thơ bé
Bộng ong bào mỏng thế
Vết phân trâu miết đều
Mảnh vườn khi nắng xế
Nghe ong rù rì kêu!

Con đường ra bến sông
Mỗi ngày bom lại thả
Vẫn tiếng súng phòng không
Nổ rền theo vách đá
Vụ chiêm mùa vất vả
Mùi cơm thơm cứ thơm!

Ôi nùn rơm, nùn rơm
Sợi vàng vương mái tóc
Con che rơm đi học
Vai nhấp nhô đường xa
Em chơi cùng trẻ xóm
Bầy ong coi giữ nhà.

Buổi chiều đi học về
Bà con đông đủ cả,
Bầy ông ơi bầy ong
Bây cần cù dưới lá,
Lâu, cha chẳng về thăm
Mật ông màu óng quá!

Cha về rồi đây con
Cha nhìn con bỡ ngỡ:
Con đan lá nguỵ Trang
Con che đèn đánh lửa
Con đưa em xuống hầm
Biết xoay lưng chắn cửa
Ai dạy con bao giờ
Mà quá chừng ý tứ
Ôi con tôi, con tôi!

Tháng bảy, ong bay đi
Chuồn chuồn chao trên sóng,
Nhớ mùa đông rất dài
Nhớ mùa thu rất rộng,
Bao lâu cha vắng nhà
Bao lâu con đã sống
Bao đêm ngoài biển động
Pháo sáng xanh vườn sau,
Trăng mài mòn guốc võng
Giặc rít ngang trên đầu...

Nhưng con vẫn học đều
Mỗi năm lên một lớp,
Cha vẫn đọc thư con
Chữ dần già cứng cáp,
Cha về mà kinh ngạc
Thấy con còn bé không!

Cha ôm con rưng rưng
Mừng vui lòng nghẹn cả...
Con đường ra bến sông
Mỗi ngày bom lại thả,
Nhưng cần cù dưới lá
Bầy ong bay rộn rã
Mùi cơm thơm cứ thơm!
1966

Ghi chú: Vương Cường là em nhà thơ Thạch Quỳ, cháu nhà thơ Vương Trọng, lại là bạn của lão Hâm. Tôi cũng có mặt trong cuộc gặp cafe nói trên.