[nthach]

Andranik MIGRANYAN, phó chủ tịch quỹ "Cải cách", ủy viên viện cộng đồng Liên bang Nga:

- Cuộc trưng cầu ý dân về vấn đề duy trì Liên Xô, vốn đã được thực hiện trong thời kỳ này, khi đó trung ương Liên Bang và Gorbachev đã hoàn toàn mất kiểm soát trên toàn bộ quốc gia. Có vấn đề rất ma mãnh, là khi đó họ nói rằng, tất cả đã biểu quyết để gìn giữ đất nước Liên Xô – tất cả đều có cách hiểu khác nhau về duy trì Liên bang như thế nào. Ngẫu nhiên, vào đúng cuộc trưng cầu ý dân này, thì B. Yeltsin lại giành được khả năng tranh cử tổng thống rồi làm rối loạn đất nước. Đó cũng là lý do làm cho các chính trị gia của Gorbachev, bị dẫn đến mất kiểm soát hoàn toàn những quá trình đang xảy ra trên đất nước. Nhưng sau cuộc trưng cầu ý dân, tất cả các nước cộng hòa đã tự diễn giải những vấn đề, mà chính họ có liên quan. Trung ương Liên Bang thì lại không có những hành động kịp thời, bởi vì vào thời điểm này họ đã bị bất lực. Kể cả có đến 100% số người ủng hộ duy trì Liên Bang, nhưng với những vấn đề có liên quan đến cả các nước cộng hòa khác, thì Liên bang cũng vẫn bị diệt vong. Cuộc trưng cầu ý dân, đã trở thành động lực cho sự sụp đổ của Liên bang Xô Viết.