Chúng ta hay mắc những căn bệnh về cảm tính. Chính tôi hồi "cải tổ" cũng không để ý đến nhiều thứ, cũng hay phán xét theo cảm tính, không hề ưa cái ông Chốp đã làm cho một cường quốc chứa đầy kỷ niệm buồn vui của mình biến mất, hết cơ hội thấy được thiên đường CNCS trong đời mình.
Nhưng bây giờ, bình tĩnh nhìn lại, thì thấy mình chả hiểu gì thời cuộc. Ta bắt đầu từ chính cái tên "перестройка": ở VN dịch là cải tổ, ai biết tiếng Nga thì dịch là: xây dựng lại, còn chính ở CCCP khi đó họ không giải nghĩa, theo tiếng Anh thì các nước cũng để nguyên phiên âm là "perestroika". Đây là một từ đặc thù chỉ sinh ra duy nhất tại Liên xô khi đó.
Ý nghĩa của từ này nó bao hàm luôn triết lý của công cuộc "perestroika": ông Chốp đã muốn làm lại tất cả, không chỉ xây dựng lại hay sửa sai, mà là toàn bộ phải khác đi trên nền hệ thống chính trị cũ của những người CS. Thế nhưng vài năm sau, muốn làm lại thì không thể giữ nguyên bộ máy cùng tư duy, mà ở ta gọi là cơ chế, vì thế bắt đầu có các nới rộng quyền tự chủ. Tuy nhiên, theo các tài liệu phân tích, thì bản chất cơ chế XHCN nó mâu thuẫn với các mở rộng dân chủ và sức sản xuất lên mức mới mang tính cạnh tranh, vì thế tự nó phải bung ra, bắt đầu từ các nước cộng hòa bướng bỉnh nhất, rồi đến Đông Âu, rồi chính trong lòng nước Nga. Cú ngoặt quyết định chính là việc cho phép hai cớ chế Tổng thống cùng song hành: của Liên Xô và của Nga. Trên thế giới này chưa đâu có một thành phố như Matxkva, nơi từng có hai vị Tổng thống xuất thân cùng Đảng phái, với dạng quốc gia "2 trong 1", có hai chính thể cho hai nhà nước, vừa tách bạch vừa lồng vào nhau, và chính xác đó là "một chuồng hai hổ". Nếu không có trục trặc gì mới là chuyện viễn tưởng vậy.
Ngày nay nhìn lại, chúng ta vẫn chưa hiểu đúng về perestroika thì khó mà phán xét bác Chốp được. Chính perestroika mở đường cho Enxin ra vũ đài chính trị, rồi sau chính biến tan rã CCCP tạo nên các triệu phú-tỷ phú cơ hội ở Nga, nhưng nếu không có nó, chắc chắn sẽ có cản trở và can thiệp vào Đông Âu, mà không như những năm 60-70, Đông Âu đã không còn như trước và hơn 90% là có thể xảy ra chiến tranh khu vực vì NATO chắc không đứng im nhìn...và có thể đã xảy ra WW3.
|