Ngày 7 tháng Tư 1942
Một ngày rất nặng nề.
Chuyện bắt đầu từ sáng sớm. Ni-cô-lai I-va-nô-vich đến báo tin: " trong khu nhà tập thể của sinh viên đã phát bệnh thương hàn". Nhà tôi một người khổ sở, ngồi ì ra đấy. Lúc nào anh cũng lo những việc như thế xảy ra.
Nhưng trước đó thì I-va-nô-vna đến bảo chồng chị chết rồi. Tôi đưa cho chị một ít bánh mì ( để đi đổi lấy quan tài). Thế là chị ra đi, không đốt lò. Một đồng chí công nhân trang hoàng nhà cửa của học viện đến giúp tôi nhóm lò. Anh làm việc ở đây suốt ngày: Treo những tấm rèm cửa và ngăn căn phòng. Tôi nấu ăn cho anh ta.
Ve-ra đem những đồ hộp ở nhà bếp đến cho chúng tôi, ngày mai cô sẽ tản cư theo học viện. Làm thay cô là cô Nhu-ra bị đói quá và tôi phải đưa chao cho cô ta ăn ngay.
Chị U-li-a Mar-cô-vna đến với một tay bị gãy. Tôi mời chị uống chè.
U-li-a mar-cô-vna, giáo sư, nhà hóa học sinh vật, cách đây ít lâu bị trượt chân ngã ở ngoài phố. Chị bị gãy một cánh tay, nhưng rồi sau lại vui lên. Chị không muốn đi tản cư cùng với sinh viên. Bây giờ thì chị có tất cả lý do để không đi nữa.
Nhà tôi đói lả đã về. Cho anh ăn cơm trưa. Cô bé Ve-ra đến chào để đi, cô ta cũng đói, tôi cho cô ăn cháo. Chốc nữa Ma-ri-et-ta xanh xao, mệt mỏi và đói khát sẽ đến. Rồi lại đến nhà tôi cũng đói.
Nhưng dẫu sao tôi vẫn làm việc được. Gian buồng này của chúng tôi trước kia là lớp học vẫn còn treo biểu đồ của nhà tôi: Công tác của người thầy thuốc ở nông thôn, tỷ lệ trẻ con chết trong mấy tháng đầu của chúng nó. Căn buồng rất rộng. Chúng tôi chỉ ở một phân chỗ gần lò sưởi thôi. Còn một nửa bên kia xếp bàn ghế, bảng, mực, đồ dùng học tập của lớp học. Nhưng trong cái hành lang của chúng tôi vẫn còn những lớp học hiện đang hoạt động . Bây giờ ở đấy đã ấm áp rồi, nhưng về mùa đông ngồi học ở đó giáo sư và sinh viên ( đều mặc áo khoác da cả) quây tròn quanh lò sưởi.
Có một lần vào lúc sâm sẩm tối một ngày tháng Giêng nhân đi lại trong hành lang, tôi thấy một cô sinh viên ở lại một mình, áp người vào cái lò sưởi chỉ còn hơi âm ấm. hai tay cô ôm lấy cái lò, áp trán vào đấy. Cô ngồi như thế mắt nhằm nghiền, rồi lại đến sát cửa sổ lạnh giá. Chút ánh chiều tà lọt qua khe cửa. Rồi cô tiếp tục đọc sách. Cùng một ngày tháng Giêng ấy nhưng không phải vào lúc hoàng hôn mà là đêm khuya lắm rồi, tôi phải cầm ngay cuốn từ điển bách khoa toàn thư Xô-Viết để tra chữ " Lê-nin-grát". Tôi chạy xuống phòng bên dưới để tìm trong tủ sách nơi để quyển từ điển.
Tôi bước vào phòng thấy hai trực nhật: Một nam và một nữ sinh viên. Anh sinh viên đang ngồi cạnh lò sưởi. Cô ta ( lúc đầu tôi không nhận ra sinh viên này là nữ) có bộ mặt bủng beo, mặc chiếc áo khoác da của nam giới, đầu đội mũ, mặt cận thị đeo kính, đang ngồi học bài chuẩn bị thi dưới ánh sáng ngọn đèn dầu.
Ma-ri-et-ta nói với tôi rằng ngay ngày hôm ấy cô sinh viên bé nhỏ này đã chôn căt cả cha lẫn mẹ ông bố chết tước mấy ngày, song bà mẹ cô ta nói: " Thong thả hãy chôn, chờ mẹ chết rồi đem chôn một thể".
Rất cần nước, thế mà mãi đến nay vẫn chưa có. Bao nhiêu thời gian bỏ ra nhưng vẫn không tìm thấy chỗ hỏng. Hoặc là đóng băng ( tuy tuyết đã tan rồi) hay là bị đạn nổ cắt đứt.
|