Ngày 27 tháng Hai 1942
Chúng tôi đã ở ngoài vòng vây cả thảy ba hôm.
Chia ra từng nhóm, những đại biểu chúng tôi đi thăm hỏi tất cả các binh chủng. Chúng tôi được dẫn lên một sư đoàn pháo binh cách địch sáu trăm mét. Đây chưa thật là tiền tiêu.
Đến mỗi khẩu đội nấp trong rừng chúng tôi đều mở một cuộc mít tinh ngắn, rất ngắn. Mọi người đều đứng. Một người trong chúng tôi đứng ra nói chuyện rồi một đồng chí trong khẩu đội đứng ra đáp lễ. Những cây thông đầy tuyết, những cây tùng và những khẩu pháo để trần lúc nào cũng sẵn sàng nhả đạn vây quanh chúng tôi. Chủ đề câu chuyện chỉ là một: Phá vây, giải phóng thành phố Lê-nin-grat khỏi bàn tay của địch.
Một chiến sĩ pháo binh nói: "Nhờ các đồng chí chuyển đến Lê-nin-grat khỏi bàn tay của địch.
Một chiến sĩ pháo binh nói: "Nhờ các đồng chí chuyển đến Lê-nin-grat lời chào của khẩu đội I. Xin các đồng chí nói giúp là chúng tôi sẽ đem hết sức mình góp phần giải phóng thành phố Lê-nin".
Một chiến sĩ khác nói; "Đẩy lùi quân địch thì làm được. Nhưng đấy chưa phải là nhiệm vụ. Phải tiêu diệt chúng…". Anh ta đã nói những câu: "Các chiến sĩ lòng nặng căm thù". "Sự trả thù đã thấm sâu trong lòng chúng tôi".
Ở một khẩu đội, cứ mỗi đại biểu đến thì các đồng chí bắn một phát đại bác để chào mừng. Tiếng pháo nổ rầm trời, làm cho tôi ù cả tai. Tuyết trên cây rơi đầy đầu và vai chúng tôi. Sau đó mấy phút giặc Đức cũng bắn trả lại. Nhưng đạn của chúng rơi đâu ấy.
Sau ba ngày sống với quân đội, chúng tôi được biết không chịu nổi những cuộc tấn công vào hai bên sườn và những cuộc bao vây dù một cuộc vây nhỏ nhất. Và chúng nó thiếu lực lượng dự trữ.
Chúng tôi nghe câu chuyện về một người "trốn" ra tiền tiêu. Anh ta là thợ cắt tóc. Vì sự "cần thiết cao độ" nên anh bị giữ diệt ở Bộ chỉ huy. Nhưng người ta không trông anh cẩn thận. Và giờ đây anh ta cạo cho bọn chó Đức bằng khẩu súng máy. Người ta không còn nhớ anh là thợ cắt tóc nữa.
Lại một câu chuyện khác: Có một bà mẹ vợ không thích anh chàng rể của bà, nói với anh ta (khi anh ta về phép ở Lê-nin-grat), "tao nghe đài nói đến đội quân ấy cũng đủ rồi". Chàng rể đáp: "Mẹ cứ nhìn con cũng thế". Thế là lần đầu tiên bà mẹ vợ gọi anh ta: "con của mẹ!".
Người ta nói với tôi: "Nếu chị đưa vị chỉ huy của chúng tôi vào một cái giường êm hay vào một căn phòng ấm áp thì ông ta sẽ bị cúm ngay. Chỉ huy cần giá băng, cần ở trong hầm đất và chịu đựng gian khổ".
Câu chuyện về một chiến sĩ đang đi phát bánh mì cho mọi người thì pháo địch bắn chết. Viên đại bác xé nát vụn người anh. Và dù muốn chân anh cũng không có gì để chôn nữa. Nhưng còn lại một khúc bánh mì thấm đầy máu. Thế là các chiến sĩ nhặt khúc bánh mì ấy và mang đi chôn như chôn con người vậy.
Còn một vài mẩu chuyện nữa nói về những chiếc áo khoác và những đôi giày cạnh đống lửa. Nhưng chiến sĩ đã mệt mỏi, hễ cứ đến là thò ngay chân vào đống lửa. Một đoàn viên Côm-xô-mô được cử đến trực ban ở đấy. Anh cũng buồn ngủ lắm, lại phải đi đánh thức những người đang ngủ để họ khỏi ngã ngào đống lửa. Nhưng nếu không gọi được những người ngủ say thì anh phải bê chân họ ra xa đống lửa. Anh nói: "Các bạn xem cái chân đang ngủ này ban ngày đi hàng chục cây số thì cân nặng bao nhiêu!"
Một thiếu tá nhận xét; "Những người Đức trượt băng thường là không đi giày trượt băng, chẳng biết vì sao? Hay là chúng sợ tuyết Nga!?"
Một công nhân từ vùng duyên hải đến. Trước kia anh là pháo binh, anh nói: "Phải giã cho chúng một trận như giã vừng ấy mới khoái!"
Câu chuyện về vấn đề quy tắc, nghĩa là người nào quay nòng pháo phải quay phần đuôi cho nhanh theo hướng dẫn của khẩu đội trưởng. Đồng chí chỉ huy nói: Trong chiến tranh không những chỉ cần có sức mạnh mà cần biết tính toán cho tốt. Có bạn thanh niên khỏe nhấc được cả khẩu pháo lên. Nhưng không chỉ nhấc lên mà quan trọng ở chỗ là không nên bắn phát đạn thừa".
Đồng chí chủ nhiệm câu lạc bộ trong khi cùng đi với tôi đến đảng ủy khen ngợi thân hình nhỏ nhắn của tôi làm tôi đi đường không cần phải cúi nữa, ở đây đạn giặc Đức chỉ nhằm bắn những người có thân hình tầm thước. Điều đó thấy rõ qua những vết đạn trên cây.
Một chiến sĩ súng máy đi với chúng tôi bảo:
-Sau chiến tranh, những người đẵn gỗ. Mà trên cây nào cũng đầy những mảnh đạn. Cưa sẽ gẫy lưỡi.
Ở khẩu đội pháo về, chúng tôi gặp một toán chiến sĩ anh em vây thành hai vòng xung quanh một người tay cầm giấy đứng ở giữa. Ánh mặt trời màu hồng lúc chiều tà vào những gương mặt chăm chú.
Chúng tôi hỏi có chuyện gì vậy?
Anh em cho biết đó là tòa án quân sự.
-Xử vụ gì thế?
Anh em trả lời chúng tôi ngắn và giọng nói nghiêm khắc:
-Tội hèn nhát.
Ở sư đoàn bộ trước lúc vào một căn hầm, có người nhắc chúng tôi:
-Các đồng chí cứ bình tĩnh, ở đây không có bậc đâu. Mặt dốc bằng.
Chúng tôi vào hầm. Trong bóng tối, những chấm lửa xanh chiếu sáng trên nền nhà. Hai chấm sáng ở sân, vào trong nhà lại có hai chấm sáng nữa. Thì ra đó là mắt những con ngựa. Có một con đang giậm chân. Một chiến sĩ giữ ngựa vuôt ve nó rồi nói:
-Còn bé lắm.
Tôi bỗng nhớ đến những con ngựa bằng đồng xanh ở Lê-nin-grát, chúng bị người ta mang từ cầu A-ni-cốp đến một nơi rất xa để tránh bom đạn giặc. Có lẽ chúng cũng đang đứng trong một chuồng ngựa nào đó ở dưới hầm, lặng lẽ giậm chân. Còn những thanh niên bằng đồng xanh đang đứng giữ dây cương, vỗ về chúng.
Trong hầm của chỉ huy sư đoàn, nơi chúng tôi dùng cơm rất ấm áp nên có đến hai ba chỗ có những mầm Bạch dương non mọc trên bức tường đất dày. Tuy chúng yếu ớt và xanh xao nhưng vẫn là cây sống.
Khi bắt đầu ăn trưa, chúng tôi nâng cốc trước hết chúc sức khỏe đồng chí Xta-lin, chúc cho bản mệnh lệnh của đồng chí công bố ngày hôm nay thu được thắng lợi. Cốc thứ hai chúng tôi chúc thành phố Lê-nin-grát được giải vây. Đồng chí chính ủy nói:" Vấn đề không phải là ở chỗ sống hay không sống, mà phải nói rằng cuộc sống của chúng ta thuộc về thành phố Lê-nin-grát!".
|