Ngày 26 tháng Hai 1942
Lê-nin-grat
Nằm trên giường trong căn nhà của mình mà chẳng thấy ấm áp gì cả. Trên người tôi một chăn bông, một chăn len, khen quàng vai và áo bành tô đắp lên chân. Tôi mặc áo ấm. Trong nhà 14 độ âm. Hầu như cứ mỗi giờ các đồng chí lại cho tôi uống một thứ gì nóng, thế mà tôi vẫn chả thấy ấm lên chút nào cả.
Trong khi đi thăm mặt trận chưa lúc nào tôi cảm thấy ấm áp thật sự cả. Thực ra bên trong áo Ba-đờ-xuy tôi đã mặc áo bông và quần bông. Song những thứ đó đều đã cũ, những cái trước kia đã luộc để khử trùng. Sức trữ nhiệt của bông đã kém lắm rồi. Trên đầu lúc nào cũng bịt khăn len. Hai tay lúc nào cũng đeo bao. Lại còn một chiếc khăn quàng vai và khăn Phu-la đan quấn cổ màu trắng nữa. Chiếc khăn này lấy ở chỗ chị I-va-nô-vna. Tôi có hứa là sẽ giữ gìn cẩn thận và giữ phiếu bánh mì. Mặc tất cả những thứ này tôi càng giống nhân vật Ca-rô-bốt-ca của Gô-gôn.
Thế nhưng tất cả những thứ đó vẫn không đủ mà nhà tôi là người lính giàu kinh nghiệm, là người đã tham gia hai cuộc chiến tranh, một bác sĩ, một người chồng chăm sóc, thế mà anh cũng không cho tôi mang theo ít rượu thì thật là một sai lầm lớn. Nếu anh nhìn tôi trên đường về khi qua hồ cùng các đồng chí lái xe lại uống rượu mạnh, ăn đường và mỡ. Hình như nhờ có rượu mạnh mà tôi còn sống cho đến bây giờ.
Có một lúc đồng chí lái xe nhìn tôi chăm chú (đồng chí ấy đồng ý cho tôi ngồi trên buồng lái bên cạnh đồng chí) rồi bảo: "Bây giờ bà có thể cầu chúa giúp ôtô đừng hỏng, nếu tôi đóng máy thì bà chết ngay". Thật thế, chỉ khi nào lò trong máy chạy là tôi thấy được sưởi ấm.
Hồ La-đô-ga biến thành một bãi băng khổng lồ. Tuyết dày như ở trên Bắc cực ấy. Cái gì cũng làm từ tuyết mà ra; hàng rào xây bằng tuyết hoặc đắp bằng tuyết, hầm cho pháo binh trú ẩn, bệ pháo … đều bằng tuyết cả. Tất cả đều sạch sẽ, trinh tiết, trắng trẻo dưới một bầu trời xanh.
Một vật khác không phải màu trắng sẽ là một sự kiện đặc biệt. Cách xa một cây số có thể trông thấy chiếc cờ con màu đỏ trong tay người hướng dẫn giao thông.
Không phải ngoa mà ở đây người ta nói: Đối với chiến sĩ, tuyết quý nhất. Họ rúc vào tuyết, ăn tuyết và rửa cũng bằng tuyết. Mắt viễn thị của tôi làm trở ngại khi viết sách, đọc sách, ở đây lại rất tiện, nhìn rõ tất cả mọi vật ở tít chân trời. Những cái chấm màu đang di động trên đường, trên mặt hồ đóng băng là những chiếc ôtô. Nếu bạn nhìn thấy những vật màu đỏ ở trên xe thì đó là người ta chở thịt cừu. Còn cái gì màu đen thì đó ta người ta than đến. Những chiếc hòm bằng gỗ Bạch dương màu vàng thì tôi chịu không biết trong đựng gì. Còn màu trắng nhạt, gần giống như màu tuyết thì đó là những bao bột mì. Đó là bánh mì hàng ngày của chúng tôi, là sinh mệnh của chúng tôi chở từ vùng tự do vào Lê-nin-grat.
Lao động của những chiến sĩ lái xe trên hồ La-đô-ga là lao động thần thánh.!
Chỉ cần nhìn con đường. Con đường mang tên mình biết bao nhiêu thương tích. Suốt ngày đêm không một lúc nào yên tĩnh. Tuyết trên mặt hồ biến thành cát. Khắp nơi ở trong hang chỗ giấu xe, trong hồ, dưới hào, dưới rãnh nước, chỗ nào cũng thấy có ôtô và máy móc bị bắn phá hỏng.
Anh em lái xe trên hồ La-đô-ga mỗi ngày phải chạy bốn lượt trên con đường đầy bom đạn này. Để động viên anh em, dọc đường có những tấm biển đỏ viết: "Đồng chí lái xe, hôm nay bạn đã chạy được hai chuyến chưa?" và người lái xe chạy đủ hai chuyến.
Chúng tôi đến Grô-khô-vat, chỗ ban chỉ huy thì trời đã khuya. Ánh trăng sáng chiếu giữa đám sương giá dày đặc. Cứ nhìn cái quang cảnh này thì chắc trên mặt trăng giá lạnh dữ dội hơn ở trái đất chúng ta.
Ô-tô của chúng tôi vừa đến chỉ huy sở thì các đồng chí vội vã đưa ngay xe vào khu rừng thông để giấu. Các đồng chí bảo chúng tôi, dưới ánh trăng lồ lộ lại đi trên một vùng rất nguy hiểm. Nhưng ở đây lại im lặng quá, im lặng hơn cả trên sông Nê-va.
Chúng tôi từ Grô-khô-vat trở về Lê-nin-grat lúc đêm đã gần tàn, trời hãy còn sao. Dần dần pháo sáng của địch càng tái đi và buổi sáng chuyển mình trên khu rừng. Bầu trời màu xanh tái giống màu quả táo có một nửa màu hồng. Và chính lúc đó anh lái xe bảo tôi cầu chúa cho xe khỏi hỏng nếu không tôi bị chết cóng. Điều bất hạnh lớn nhất là tôi đánh mất cái khăn quàng ấm áp của chị I-va-nô-vna đã đưa tôi. Tôi đánh mất nó trên đường đi từ sư đoàn bộ về quân đoàn bộ. Chiếc ô-tô của chúng tôi chạy rất lâu trong rừng phủ tuyết. Sau đó chúng tôi phải xuống xe và bò qua một cánh đồng tuyết, nơi địch bắn pháo dữ dội nhất. Có một chiến sĩ ra đón chúng tôi chạy bên cạnh, thở ra hơi nóng hổi, không nén được thầm thì hỏi tôi
-Có phải chị là diễn viên ở lữ đoàn về không? Chị sẽ về đơn vị của chúng tôi biểu diễn đấy chứ?
Lúc này rất đáng tiếc là tôi không phải là nữ diễn viên. Chạy trên tuyết một cách rất khó khăn, tôi bị mọi vật xung quanh làm tôi rất hồi hộp nên cái khăn phu-la trắng rơi xuống tuyết trắng lúc nào tôi không biết.
Đến Lê-nin-grat, chúng tôi đi vòng qua phía Rê-giep-ki về. Từ cuộc sống của tiền tuyến sôi nổi, rực lửa chúng tôi trở về một thành phố bị bao vây vô cùng lặng lẽ.
|