Ngày 3 tháng Hai 1942
Buổi tối
Tôi chưa bao giờ cảm thấy buồn như lúc này. Hai cái bấc đèn dầu làm tâm hồn rối bời. Mong có ánh sáng như mong bánh mì, đôi lúc như cần không khí vậy. Tôi lại đánh đổ một nồi canh khi tôi mang ở bếp ra. Thế là phải lau sàn nhà trơn và lạnh (cũng may là sàn nhà lát đá).
Tâm hồn bần thần quá đến nỗi tôi hầu như không thể viết được. Dù hôm nay cũng có viết ra được một ít.
Lê-li-a nói rất đúng rằng chỉ cần vuốt ve một con chó, một con mèo hay một con vật sống, ấm áp (những "con thú" như chị nói) là chị cảm thấy nhẹ nhõm ngay. Hay là được nghe tiếng chó sủa hay mèo kêu cũng được. Có lúc sự vắng lặng làm tôi mất trí. Như giờ này chẳng hạn: không một tiếng động, không một tiếng rì rào.
Buồng bên kia, chị Xô-phi-a Va-xi-li-e-vna giúp việc trong phòng thí nghiệm của nhà tôi mặc áo bông mà ngủ. Chị không rửa, không thay quần áo đã ba tháng rồi. Chị sắp điên vì nỗi sợ mất phiếu bánh mì. Và thực ra thì chị đã đánh mất phiếu bánh mì liền ba tháng nay rồi. Tôi cũng không biết chị ấy sống bằng gì. Đấy là cái chết vì đói.
Tôi viết … Tôi viết … Tôi mong nhà tôi ở Ủy ban về nhanh lên. Những hành lang lạnh lẽo, âm u. Có hai mẹ con cô gái làm tôi không thể nào quên được, họ cứ như nhân vật trong tác phẩm của Đô-xtôi-ép-xki hiện ra ấy. Mẹ là một bà già đã về hưu. Con gái tên là Lu-li-a khoảng 16 tuổi. Cô bé đội mũ và đeo bao tay có đôi mắt mở to và luôn ngạc nhiên. Một mụ gian giảo nào theo dõi hai mẹ con trong khi xếp hàng mua bánh mì, đến làm quen, lừa dối họ và thế là đi lại nhà và cuối cùng hứa sẽ giới thiệu cho Lu-li-a vào rửa bát ở quân y viện số 21. Hắn mang đến giấy quyết định bổ nhiệm của thủ trưởng (giả mạo cả) cái quân y viện không biết có thật không. Đầu tháng (đúng vào lúc phát phiếu mua bánh mì) mụ "từ thiện" kia mới đến giúp mẹ con bà. Đến 8 giờ tối khi trời đã tối hẳn rồi, mụ dẫn hai mẹ con bà kia đến chỗ cổng chính khu nhà chúng tôi ở (chắc mụ ta là hộ lý trong này hay làm một việc gì đó). Mụ lấy cả hai cái phiếu mua bánh mì cả tháng của hai mẹ con và 45 rúp tiền bà mẹ vừa vay được. Mụ ấy lấy hết nói để mua các thứ và biến ngay vào trong đêm tối.
Cô gái nghe thấy tiếng mụ: "Tôi ở đây, ở đây cơ mà, theo tôi!" giống hệt như trong truyện "Người bắt chuột" của Gơ-rim.
Tôi không thể nào quên được hai mẹ con bà ấy. Bà mẹ với cái giọng não nuột nói đi nói lại: "Lu-li-a, Lu-li-a, mày chôn sống tao rồi, con ơi!"
Còn Lu-li-a thì run rẩy áp đôi bao tay vào ngực, đôi mắt ngây ra, nói khẽ: "Đêm tối quá thế này!" Chắc cô sợ bà mẹ khóc giày vò mình.
Chúng tôi đã viết đơn ngay gửi lên cảnh sát, nhưng đơn từ lúc này thì có tác dụng gì. Cảnh sát thì làm gì được.
Và chúng tôi cũng không biết mẹ con bà ấy đã ra sao rồi.
|