Ngày 2 tháng Giêng 1942
Những người chết ở bệnh viện số lớn đểt trong phòng nhận xác. Ở nghĩa địa người ta đào những hố dài và chôn xác vào đấy. Những công nhân ở nghĩa trang đào mộ cá nhân đổi công bằng bánh mì. Trên đường phố, quan tài ngày càng nhiều. người ta chở trên xe trượt tuyết. Nếu quan tài còn sống nó lăn từ bên này sang bên kia. Có lần một chiếc như thế chạm vào chân tôi. Quan tài có xác thường do hai chị phụ nữ kéo đi. Những sợ dây hằn sâu vào vai họ không phải vì người chết nặng mà vì các chị đẽ yếu nắm rồi.
Lần khác hai chiếc xe trượt tuyết cột chân vào nhau. Trên một xe người ta cột chặt vào lắp quan tài cái xẻng và thuổng. Ở chiếc xe khác thì chở củi. Cái chết và cuộc sống đã gặp nhau như thế đó. Thường thì trên các xe này cũng chở người sống. Ở gần cầu A-ni-scôp ( ở đấy từ lâu người ta đã đưa đi sơ tán những con ngựa đồng Cơ-lôt để tránh bom đạn) có hai người đàn bà khó nhọc kéo một xe trượt tuyết một người mẹ ngồi trên với đứa bé đã chết gói trong một cái khăn.
Tôi cũng nhìn thấy một người đàn bà gầy tọp, còn trẻ gắng sức kéo chiếc xe chở một cải tủ lớn kiểu" hiện đại" mua từ hiệu tầm tầm về để làm quan tài. Và một ngày chủ nhật chúng tôi đi từ cổng nhà đến quảng trường Lep Tôn-xtôi . Chỉ trong một đoạn không gian nhỏ ấy chúng tôi đã gặp tám cái quan tài lớn nhở, một số xác chết bọc trong chăn.
Có lần tôi thấy hai chị chở một chị khác đến bệnh viện chúng tôi đẻ. Bụng chị này rất to, mặt vàng bủng, gầy đét như một bộ xương, lê từng bước.
Một lần khác có hai chị trông dáng có vẻ giáo viên hay nhân viên thư viện thuộc một loại công việc như thế chở một ông đã ở tuổi mặc áo ba-đờ-suy, đeo kính trắng và đội mũ lông. Ông nhăn nhó nằm nghiêng trên chiếc xe tuyết rất ngắn, khuỷu tay chống đầu, còn chân lê dưới đất. Mỗi khi xe đi qua ổ gà, ông già lại kêu:" Cẩn thận nhé ! cẩn thận nhé !" còn hai chị thì mồ hôi nhễ nhại dù tời rất lạnh, nhiệt độ xuống 40 độ dưới số 0.
Có hai chị ( lại phụ nữ) dìu một người bị bệnh suy nhược cơ thể. Người bệnh đi giày ủng. Mới nhìn tưởng là đôi chân giả. Mắt nhìn trừng trừng rất đáng sợ, da mặt dán vào xương. Môi hơi bé và để lộ hàm răng như dài ra vì đói… bây giờ tôi mới hiểu thế nào là bị " đói" .
Những bộ mặt ngoài đường phố thì da căng ra một cách kỳ dị, trắng bệch hay xanh mượt, hốc hác đi. Đó là bệnh phù. Dưới làn da không thấy một giọt mỡ. Thế mà cái rét vẫn còn đục khoét dần những bộ xương khô đét này. ( tôi đang viết đến đây thì cạnh chân tôi con chuột phát điên lên vì đói, sục sạo trong cái sọt đựng giấy mà trước kia chúng tôi hay vứt vào đấy những mẩu vụn bánh mì. Chúng tôi gọi con chuột này là " Nữ công tước chuột". Nó không còn đủ sức để mừng rằng mèo đã bị ăn thịt hết rồi.
Tôi không chịu nổi cái mùi dầu thông khét lẹt ở ngoài phố nữa. Mùi ấy xông nên từ những chiếc xe tải chở xác chết tắm trong thứ dầu đó đi qua hay là từ mọt chiếc xe tải trống đi qua vừa mới chở xác chết ( thường là xe chạy bằng hơi than). Và cái mùi kinh khủng ấy đọng lại trong không khí giá lạnh.
Buổi tối.
Bà I chủ nhiệm bộ môn ngoại ngữ ở trường Đại học Y khoa là một người hoàn toàn cô độc.
Chỉ có một sinh vật duy nhất gần gũi bà ta đó là con chó săn tên là Ca-rơ-ma. Lúc nào tôi cũng thấy bà mang nó đi theo, bà không thể nào rời nó ra được.
Trong trận địch đánh phá, một quả bom rơi trúng vào nhà bà ở phố Mai-a-côp-xki. Mặt bà bị rất nhiều mảnh bom. Còn con Ca-rơ-ma thì chốn đi đâu đó mấy tiếng đồng hồ, sau mới chạy ra.
Trước ngày 1 tháng Mười hai người ta còn cấp cho những con chó một xuất ăn. Nhưng sau đó thì bị cắt và bắt đầu giết chó ăn thịt.
Cách đây không lâu, tôi gặp bà I và con Ca-rơ-ma của bà ở hành lang rét cóng dưới nhà.
Bà I nói với tôi:
-Chị xem, tôi đang đến bộ môn nghiên cứu về chất độc để đánh bả chó. Tôi định trước khi cho nó ăn, tôi sẽ cho nó chén một bữa thật thỏa thuê. Vì đây là bữa cuối cùng trong đời của nó. Tôi vẫn còn giữ cho nó ít phomát khô. Còn sau đó nó sẽ ra sao tôi thật không muốn biết. Tôi chắc rằng họ sẽ ăn thịt nó vì người ta chờ nó đã lâu rồi.
Nói xong bà dắt con chó đến khoa nghiên cứu về chất độc.
Hôm nay tôi gặp bà I ở cầu thang không có chó đi theo. Bà nói với tôi rằng việc tiêm thuốc độc cho chó không thành công. Thuốc độc đã yếu nên không ngấm ngay vào tim. Và trước khi chết con chó gào lên như con người vậy.
Cũng sáng hôm nay, khi chúng tôi xuống nhà ăn lạnh giá ở tầng dưới cùng để ăn sáng thì gặp người ta khiêng lên một người. Đó là người quen của Rô-rix. Anh ta đến yêu cầu cho vợ anh đang đói lả được vào nằm bệnh viện. Anh vừa nói xong thì chính anh lại lăn ra bất tỉnh nhân sự vì đói quá. Người ta khiêng anh vào phòng cấp cứu.
Còn chiều hôm qua chúng tôi thấy một người lạ mặt ngồi trên chiếc ghế của chị thường trực dưới đáy tủ treo chìa khóa, phía sau của góc buồng. Anh ta ngồi đó thò đầu ra ngoài buông thõng đôi tay khăng khiu. Tất cả các cơ thịt đã suy nhược. Một chiếc giầy đi mưa vứt bên cạnh ghế.
Bô-rix sờ vào thái dương chỗ có mạch máu, nói:
-Mạch hãy còn thoi thóp.
Sau nhiều lần ấn chuông có hai chị hộ lý đã phờ phạc ra khiêng người này đến phòng cấp cứu.
Anh ta sống hay chết cũng chẳng ai biết nữa.
Đấy là một công nhân của một nhà máy ở gần đó. Người ta cấp giấy đi bệnh viện. Anh đi đến toàn nhà chính vừa bước khỏi cửa thì kiệt sức ngã ngồi ngay xuống trước ghế này và chết một cách rất yên lặng, cũng như hàng nghìn người khác đang chết về cái bệnh " thiếu chất đạm" này.
|