Ngày 21 tháng Mười một 1941
Hôm qua ở thành phố về, chúng tôi gặp hai lần báo động dài. Hai lần phải vào hầm trú ẩn, hai lần đứng lại dưới vòm cổng nhà ngoài phố. Lại phải chạy chuyển chỗ vào những đợt báo yên.
Hễ hơi lắng đi một chút là chúng tôi lại đi. Khi máy bay lượn ngay trên đầu, chúng tôi lại đứng lại chờ. Trong đêm tối những chùm sao lửa đỏ rực từ trận địa pháo cao xạ vọt lên trông thật là đáng sợ. Những mảnh đạn của chúng rất nguy hiểm.
Báo động lần thứ nhất khi chúng tôi ở ngôi nhà của Sở giao dịch. Bóng trăng trắng nhạt, tất cả đều như mờ ảo, biến dạng đi vì tuyết. Nhìn kỹ mới thấy được cột đài kỷ niệm. Giữa cảnh đó tiếng còi báo động rền rĩ. Và tiếng bom rú lên gần đâu đấy.
Chúng tôi xuống tầng hầm dưới ngôi nhà của Sở giao dịch, dưới một cái vòm cổ kính rất kiên cố.
Cùng ngồi với chúng tôi ở dưới hầm nhà này có các chị lái xe và bán vé xe điện. Chúng tôi rất mừng là mình chắc chắn được lên xe điện rồi.
Căn hầm thứ hai ở dưới một tòa nhà đồ sộ trên một đại lộ lại là một kiểu hầm khác hẳn. Cả một dãy người đang xếp hàng mua sữa đậu trước cửa hàng của tòa nhà này đều chạy cả vào đây. Và thật là ngẫu nhiên mà một chị trước kia làm công và một bác phó kẹo của một xưởng bánh kẹo thời trước cách mạng lại gặp nhau ở đây.
Người ta nhớ lại những chuyện cũ. Bác phó kẹo trước kia kể lại một câu chuyện về "Bản kinh phúc âm sô-cô-lát" mà xưởng kẹo đã làm để đưa đi dự hội chợ ở Pa-ri và chủ xưởng đã được giải thưởng 25 ngàn rúp. Thế mà hắn chia cho công nhân mỗi người một vài xu. Điều thú vị hơn hết là (theo lời bác phó kẹo) Hội đồng hội chợ Pa-ri công nhận là bản kinh phúc âm này làm bằng thứ bơ thượng hảo hạng nguyên chất, nhưng thật ra nó lại làm bằng thứ mỡ thực vật.
Đó thật là những mẩu hồi ức "ngọt ngào". Mọi người trong hầm nghe một cách thích thú quên cả để ý đến những tiếng nổ khủng khiếp ở bên ngoài.
Lúc đến quảng trường Lép Tôn-xtôi, chúng tôi không đi nữa mà cắm cổ chạy dưới làn đạn của pháo cao xạ. Bỗng nhiên cạnh cửa hàng bánh mì ở góc phố có tiếng nói rền rĩ ở trên vỉa hè băng giá. "Bà con ơi ! Cứu tôi với!".
Một bà già. Bà ta ngã trong bóng tối. Máy bay đang gầm rít trên đầu bà, đạn bắn lên đầy trời. Còn dưới đất thì ngoài chúng tôi ra chả còn ai. Chúng tôi đỡ bà cụ dậy rồi định chạy tiếp thì bà cụ lại gào lên: "Các ông các bà ơi ! Sổ mua bánh mì của tôi văng đâu mất rồi. Mất sổ bánh mì thì tôi sống làm sao. Các bác hãy tìm giúp tôi với".
Cơn sợ và mệt dã làm tôi mụ người đi. Tôi bảo:
-Cụ tìm lấy thôi, chúng tôi chẳng nói chẳng rằng, buông tay tôi ra cúi xuống đi tìm cho đến khi tìm ra được sổ của bà cụ. Sau đó chúng tôi lại dìu bà cụ đến phố Pê-trô-pa-vlốp-xcai-a. Còn chúng tôi lại tiếp tục chạy nữa.
|