Nga dẫn đầu thế giới về Tổ hợp vũ khí phòng không
Trên thị trường thế giới hiện nay có 2 quốc gia sản xuất tổ hợp vũ khí phòng không hàng đầu là Nga và Mỹ. Theo đánh giá của giới phân tích quốc tế thì Nga sẽ giữ vị trí dẫn đầu thế giới về xuất khẩu tổ hợp vũ khí này trong 5 - 10 năm nữa
Năng lực xuất khẩu của Nga, Mỹ
Nga hiện đang đứng đầu trong bảng xếp hạng các nhà cung cấp tổ hợp vũ khí phòng không tầm xa. Từ 2006-2009 Nga đã xuất khẩu 160 tổ hợp, trị giá 2,48 tỷ USD. Giai đoạn 2010-2013 số lượng cung cấp dự kiến 120 tổ hợp trị giá 1,85 tỷ USD. Mỹ đứng thứ hai (sau Nga) trong lĩnh vực này.
Nga cũng đang đứng thứ nhất trong bảng xếp hạng các nhà cung cấp tổ hợp phòng không tầm thấp và tầm trung. Từ 2006-2009 Nga xuất khẩu 167 tổ hợp phòng không mới, trị giá 3,472 tỷ USD. Năm 2010-2013 tính cả các đơn đặt hàng tại thời điểm này Nga sẽ cung cấp không ít hơn 124 tổ hợp, trị giá gần 2,218 tỷ USD.
Nhu cầu của thị trường
Nhu cầu thị trường thế giới về các tổ hợp vũ khí phòng không tầm xa trong 4 năm tới (2010-2013.) theo dự đoán là ổn định với các lý do:
1. Trước đây nhiều quốc gia khi xây dựng lực lượng vũ trang thường ưu tiên mua máy bay tiêm kích đa chức năng trước, còn tổ hợp phòng không nằm ở giai đoạn sau. Nhưng hiện nay thì ngược lại, như các nước Trung Đông, Bắc Phi, châu Á và Mỹ Latin.
2. Việc mua tổ hợp phòng không liên quan đến các cuộc xung đột tại một số khu vực trên thế giới như: vấn đề hạt nhân của Iran, Bắc Triều Tiên và nguy cơ xảy ra các quốc gia đồng loạt tuyên bố chủ quyền ở các khu vực đang tranh chấp.
Trong tương lai hai nước Nga và Mỹ vẫn là hai đối thủ cạnh tranh về tổ hợp vũ khí phòng không. Ngoài ra còn phải kể đến sự nỗ lực của Trung Quốc với “HQ-9”, và châu Âu với “Aster-30”.
Từ 2010-2013 hợp đồng ký cung cấp các tổ hợp phòng không tầm thấp và tầm trung đã dự báo là không nhỏ, với hơn 473 tổ hợp, trị giá 8,276 tỷ USD, chiếm 113,2% về số lượng và 151,4% về trị giá so với 4 năm trước. Đây là sự tăng trưởng đáng kể, vì liên quan đến các thời hạn sản xuất tổ hợp tên lửa tầm thấp và tầm trung, khối lượng đơn đặt hàng cho giai đoạn 2010-2013 hiện nay chưa được thống kê hết.
Nga đang chiếm lĩnh thị trường
Tổ hợp phòng không tầm xa của Nga đã, đang và sẽ cung cấp cho một số nước như: 5 tiểu đoàn tên lửa S-300PMU hoặc S-300PMU-1 cho Yemen; S-300PMU-1, Tor-M1, S-125 "Pechora" cho Syria; “Tor-M1”, “Buk-M2E” và “S-300” cho Venezuela; S-300PMU-2 “Favorit” (4 tiểu đoàn) cho Thổ Nhĩ Kỳ); S-300PMU-2 “Favorit” (16 tổ hợp) cho Libya; S-300 (P-400) cho các nước Tiểu vương quốc Arab.
Ngoài ra, Nga còn có tiềm năng cung cấp hệ thống phòng không tầm thấp và tầm trung cho một số nước như: Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ, Brazil, Libya, Cyprus, Venezuela, Yemen, Syria...
Sự vượt trội của Nga so với Mỹ
Nhu cầu thị trường quốc tế tăng đối với các tổ hợp tên lửa tầm thấp, tầm trung và tầm xa của Nga trong tương lai là do bảo đảm khả năng kỹ - chiến thuật cao và ưu thế hơn hẳn các hệ thống khác do phương Tây và Mỹ sản xuất. Từ nghiên cứu hiệu quả của hệ thống phòng không Liên Xô trong các cuộc chiến tranh (cuối thế kỷ 20, đầu thế kỷ 21) nên Nga đã nghiên cứu sâu để cải tiến chế tạo ra hệ thống vũ khí phòng không mới với hiệu quả chiến đấu cao hơn.
Hệ thống tên lửa tầm xa của Nga S-300 và S-400 cho đến nay được xem là những phương tiện bảo vệ hiệu quả nhất cho các mục tiêu quan trọng như: cơ quan nhà nước, căn cứ quân sự, các đơn vị quân đội, vị trí khởi động (phóng) của tên lửa đạn đạo xuyên lục địa và các mục tiêu khác khỏi đòn tấn công của tất cả các loại tên lửa, kể cả từ trên không. Bởi tính năng chiến đấu của S-300 vượt xa so với hệ thống phòng thủ "Patriot" của Mỹ.
Hệ thống phòng thủ S-300PMU-2 “Favorit” phổ biến nhất trên thị trường thế giới bảo đảm đánh chặn các mục tiêu trên không ở khoảng cách lên tới 200 km, các mục tiêu tên lửa đạn đạo ở độ cao 40 km, các mục tiêu bay thấp ở độ cao 28-38 km. Đánh chặn tất các các mục tiêu hoạt động trong độ cao từ 10 m đến 27 km. Hệ thống tên lửa phòng không có thể cùng lúc tiêu diệt đến 36 mục tiêu và bắn 72 quả tên lửa tới các mục tiêu.
Hệ thống tên lửa tầm xa thế hệ mới S-400 “Triumf” bảo đảm tiêu diệt các mục tiêu trên không ở khoảng cách lên đến 400km, các mục tiêu đạn đạo chiến thuật ở độ cao 60 km. Phát hiện các mục tiêu ở khoảng cách 600km. Các tên lửa có thể tiêu diệt các mục tiêu ở độ cao 5 mét (“Patriot” là 60 m). Hơn nữa, các mục tiêu bị tiêu diệt ở bất kể tốc độ, độ cao và quỹ đạo bay nào. Hệ thống tên lửa tầm xa S-400 còn có khả năng ngăn chặn các cuộc tập kích của các phương tiện bay hiện đại từ trên không trong các điều kiện gây nhiễu vô tuyến điện cường độ lớn với bất kỳ điều kiện thời tiết nào.
Các chuyên gia phương Tây đã công nhận phương tiện phòng không của Nga đạt đến mức độ hầu như tiêu diệt mọi khả năng “sống” của không quân Mỹ trong trường hợp xảy ra xung đột quân sự (F-15, F-16, F/A-18 và F-22, F-35).
Ưu thế của các tổ hợp phòng không Nga đã gây lo ngại cho Mỹ và Israel rằng Nga có thể chuyển giao cho Iran 29 tổ hợp tên lửa tầm thấp “Tor-M1” và 5 tiểu đoàn tên lửa S-300PMU-1.
Các giải pháp duy trì vị trí dẫn đầu thế giới
Hiện nay, Nga đang nghiên cứu và chế tạo hệ thống tên lửa S-500 có klhả năng bảo vệ tất các mục tiêu khỏi các đòn tấn công từ trên không có trong kho vũ khí của lực lượng vũ trang Mỹ và các hệ thống tiên tiến khác.
Để đáp ứng những đơn đặt hàng ngày càng tăng, Nga đang gia tăng năng lực sản xuất để đồng thời đáp ứng nhu cầu của khách hàng nước ngoài và nhu cầu trong nước. Để giải quyết vấn đề này, Thủ tướng Vladimir Putin đã yêu cầu xem xét việc cân đối các đơn đặt hàng trong nước và đơn đặt hàng xuất khẩu vũ khí, bao gồm các tổ hợp tên lửa S-300PMU-2 và S-400.
Ngày 28/6/2010, Tổng thống Nga Dmitry Medvedev tuyên bố Moscow sẽ tiếp tục theo đuổi việc phát triển các loại vũ khí hiện đại nhằm giúp thúc đẩy nền kinh tế của Nga phát triển. Trong cuộc họp nội các bàn về vấn đề ngân sách tại Moscow, Tổng thống Medvedev còn nói: “Đất nước chúng ta sẽ tiếp tục đầu tư vào lĩnh vực phát triển các loại vũ khí hiện đại. Đây là xu hướng không thể tránh khỏi” và “các nền kinh tế lớn trên thế giới đều đầu tư tiền của vào việc phát triển các loại vũ khí mới. Nga không thể là quốc gia đi sau tiến trình này vì điều đó sẽ mang lại nhiều lợi ích cho nền kinh tế, với tư cách là một quốc gia xuất khẩu vũ khí tầm cỡ thế giới”.
Liên quan đến tuyên bố và chính sách của chính phủ Nga về việc duy trì vị trí hàng đầu về xuất khẩu vũ khí, gần đây Thị trưởng thành phố St.Petersburg Valentina Matvienko và Tổng Giám đốc Công ty cổ phần “Almaz-Antey” Vladislav Menshchikov đã ký một thỏa thuận hợp tác về xây dựng Trung tâm Phòng không khu vực Tây - Bắc tại St. Petersburg. Chi phí cho dự án này ước tính 15 tỷ rúp để xây dựng nhà máy kỹ thuật với tổng diện tích 300.000 m2 để phát triển và sản xuất sản phẩm công nghệ cao, cả quân sự và dân sự.
Việc xây dựng Trung tâm Phòng không khu vực Tây - Bắc là để tập trung cho việc nghiên cứu và sản xuất nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng các cơ sở sản xuất lên đến 70-80%, loại bỏ sản xuất trùng lặp, giảm chu trình sản xuất, tối ưu hóa việc quản lý, giảm giá thành và chi phí sản xuất.
Như vậy, với xu hướng xuất khẩu tổ hợp vũ khí phòng không trên thị trường thế giới hiện nay, giới nghiên cứu, phân tích kỹ thuật - quân sự quốc tế cho rằng: Nga vẫn đang chiếm ưu thế so với Mỹ và trong 10 năm tới Nga vẫn có khả năng duy trì được ưu thế trong lĩnh vực này./.
Nguyễn Nhâm
Theo VOV.News