Thư gửi tổng thống Nga của các nhà khoa học Nga đang làm việc ở nước ngoài. Nguyên văn
tiếng Nga xem tại đây, bản dịch tiếng Anh và tiếng Việt xem dưới đây hoặc
xem link sau đây.
Khoa học cơ bản và tương lai của nước Nga
Open letter to the President and Prime Minister of Russian Federation
Thư ngỏ gửi tổng thống và thủ tướng Nga
Ngày 9 tháng 9 năm 2009
Kính thưa đồng chí Dmitry Anatolevich [Medvedev] và Vladimir Vladimirovich [Putin],
Chúng tôi tự thấy mình phải có trách nhiệm trình bày rõ với các đồng chí về tình hình tồi tệ của khoa học cơ bản ở nước ta. Nền khoa học cơ bản của chúng ta đang thụt lùi, gia tăng khoảng cách với các nước tiên tiến và tai hại ở chỗ mức độ nguy nhiểm của quá trình này đang bị đánh giá thấp. Kinh phí đầu tư cho khoa học cơ bản của Nga thấp hơn rất nhiều so với các nước phát triển. Điều này dẫn đến việc chảy máu chất xám nghiêm trọng và nó tiếp tục là một vấn đề lớn cho nước Nga.
Trong khoảng vài thập kỷ trước, Liên bang Xô Viết đã sở hữu một nền khoa học cơ bản hùng mạnh, một cơ chế tái sản xuất bền vững, bao gồm cả tái sản xuất con người. Đó là cơ sở và được xem như một ngành khoa “nguyên liệu” của đất nước ta, nó đảm bảo cho sự phát triển của khoa học và công nghệ, cho an ninh quốc gia và đặc biệt là cho sự độc lập của nước Nga. Quá trình tan rã của Liên bang Xô Viết đã làm gián đoạn việc chuyển giao tri thức giữa các thế hệ nhà khoa học, làm mất đi những nhà khoa học tầm cỡ thế giới ở Nga và tình trạng chảy máu chất xám đang ở mức độ nghiêm trọng.
Dưới đây chúng tôi xin nêu ra những điểm nổi bật trong số những thách thức quan trọng nhất cho giáo dục và khoa học cơ bản:
- Sự tụt hậu của các khoa học Nga so với các nhà khoa học tầm cỡ thế giới.
- Thiếu một quy hoạch chiến lược với những mục tiêu rõ ràng
- Thiếu kinh phí cho các hoạt động khoa học, sự suy giảm nghiêm trọng uy tín của nghề nghiên cứu (Người dịch: Có thể hiểu là nghề nghiên cứu không còn hấp dẫn xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ nữa, nó trở nên cũ kỹ và nghèo khó), các vấn đề liên quan đến đời sống các nhân của nhà nghiên cứu.
- Thiếu hụt nghiêm trọng chuẩn đào tạo khoa học tự nhiên, chất lượng sinh viên đã và sắp tốt nghiệp ngày càng thấp.
Những vấn đề này yêu cầu ngay lập tức những giải pháp trên cấp bộ (phía chính phủ) trong việc hoạch định chủ trương. Chúng tôi tin rằng quá trình xây dựng KÊ HOẠCH CHIẾN LƯỢC KHOA HỌC, với sự phối hợp trực tiếp của Tổng thống và (hoặc là) Thủ tướng, sẽ đạt được, trong một thời gian ngắn, kế hoạch xây dựng toàn diện (và hoàn thiện) sự phát triển ổn định, bền vững cho khoa học và đào tạo khoa học Nga. Để xây dựng kế hoạch này cần ý kiến những nhà khoa học xuất sắc, đại diện cho các bộ, ngành, và kể cả các chuyên gia nước ngoài. Đây phải là một tập thể con người năng động, có tầm nhìn xa, có tuy duy hoạch định chính sách.
Dưới đây là những đề xuất cụ thể của chúng tôi cho kế hoạch chiến lược phát triển khoa học cở bản ở nước Nga:
- Tăng kính phí đầu tư cho khoa học một cách thích hợp, tương xứng với những thách thức đặt ra cho khoa học ở nước ta, cung cấp những điều kiện sống và làm việc cho các nhà khoa học.
- Xác định những hướng chính của tiến bộ khoa học, và công nghệ và những dự án nền tảng để phục vụ – như là những chất xúc tác cho sự phát triển và đem lại những kết quả cơ bản hữu hình, như những gì chúng ta đã đạt được trong các chương trình nghiên cứu hạt nhân và không gian của Liên Xô trước đây.
- Tích cực thu hút đến nước Nga những nhà khoa học lớn và những dự án công nghệ trên phạm vi toàn cầu. Mục tiêu chính của những dự án như vậy là để chuyển trọng tâm của nghiên cứu khoa học tiên tiến vào Nga, điều này sẽ tạo ra những hiệu ứng tâm lý, thay đổi quan niệm và nó sẽ là một chất xúc tác cho sự phát triển khoa học và công nghệ. Một cơ hội duy nhất cho loại dự án này là dự án xây dựng máy gia tốc hạt năng lượng cao thế hệ mới. Dự án này sẽ yêu cầu phát triển tích cực hầu hết các công nghệ tiên tiến nhất. Ứng dụng trong trong công nghệ năng lượng, khoa học máy tính, sinh học, khoa học vật liệu và những lĩnh vực khác, cũng như việc sử dụng nó trong việc tạo ra các lò phản ứng hạt nhân hiệu quả và an toàn, điều này cho phép nước Nga quay trở lại dẫn đầu thế giới trong các nghành công nghiệp công nghệ cao (một lá thư với nội dung tương tự đã được gửi cho Tổng thống và Chính phủ liên bang Nga, tháng 7 năm 2008)
- Đảm bảo tuyệt đối sự minh bạch các luồng tài chính thu được thông qua các dự án quốc tế.
- Triệt để nâng cao quá trình hội nhập của khoa học Nga vào khoa khoa học thế giới, tạo tham vọng cho tập thể lãnh đạo trong các dự án nghiên cứu quốc tế lớn, tích cực tham gia vào thị trường du học toàn cầu: tạo ra các vị trí học tập cho sinh viên thế giới, mở thường xuyên và tạm thời các suất học bổng cho các ứng viên, chuẩn bị các điều kiện sống và làm việc hấp dẫn cho các ứng viên.
- Giới thiệu các chuẩn thế giới cho việc đánh giá chất lượng nghiên cứu khoa học, tăng cường có hệ thống cho việc tài trợ cho các nghiên cứu độc lập.
- Thành lập Viện nghiên cứu cao cấp của Nga với sự tài trợ của nhà nước và tư nhân. Mở cửa tuyển dụng cho các nhà khoa học tốt nhất của Nga và nước ngoài trên cơ sở cạnh tranh phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế, bắt đầu một chương trình hoạt động giao lưu khoa học
- Tạo ra một chương trình nhà nước tập trung nhằm phổ biến và tuyên truyền các kiến thức khoa học trong nước cho học sinh, sinh viên.
Chúng tôi tin rằng công tác phòng chống sự sụp đổ sắp tới của khoa học trong nước, sự phát triển trước mắt và việc hiện thực hóa mô hình mới về phát triển của khoa học và công nghệ phải là một trong những ưu tiên hàng đầu của lãnh đạo nhà nước Nga.
Chúng tôi dưới đây, không liên kết với bất kỳ lợi ích chính trị hay công ty ở Nga. Dẫn đặt bởi một cảm giác rằng việc đoàn kết của tất cả chúng ta – một mối quan tâm sâu sắc về số phận của nước Nga, chúng tôi kêu gọi các nhà lãnh đạo hãy kiên quyết từng bước giải quyết các vấn đề đã được nêu ra trong lá thư này, và chúng tôi sẵn sàng hiến dâng kinh nghiệm, trí tuệ, và sức khỏe để hộ trợ các chuyên gia trong những vấn đề này.
Trân trọng,
Các tác giả của lá thư ngỏ “ Khoa học cở bản và tương lai của nước Nga” gửi Tổng thống và Thủ tướng của Liên bang Nga
Alexander Belyaev, giảng viên, khoa vật lý thiên văn, đại học Southampton, vương quốc Anh
Andrei Nomerotsky, giảng viên, khoa vật lý, đại học Oxford, vương quốc Anh
Andrei Seryi, chuyên gia cao cấp, trưởng dự án FACET, phó phát ngôn cộng tác của ATF, thí nghiệm quốc gia SLAC, Stanford, Mỹ, Hội viên hội Vật lý Mỹ (2008)
Andrei Starinets, giảng viên, khoa Vật lý, đại học Oxford, vương quốc Anh