Glushkov còn nổi tiếng trong lĩnh vực làm tăng thêm khả năng trí tuệ của robot và quan niệm nhận biết lý thuyết; ông quan tâm đến khả năng nhân tạo như là một phương hướng đầy triển vọng nhất trong ngành điều khiển học.
Viktor Mikhailovich đã đóng một vai trò to lớn để trong sự tạo dựng nên hệ thống Thiết kế Bằng máy Điện toán (CAD) và Chế tạo Bằng máy Điện toán (CAM), được ứng dụng rộng rãi. Trong phạm vi này, cũng như trong lĩnh vực công nghệ máy tính, các nhà khoa học của Viện đã đảm đương với nhiệm vụ giành được không chỉ trên nguyên tắc cơ bản mà còn cả những kết quả thực tiễn. Họ cần phải thiết kế những hệ thống kiểm soát thực sự cho các qui trình công nghệ hóa hệ thống kiểm soát khu liên hiệp kỹ thuật và những cuộc thí nghiệm công nghiệp, những hệ thống quản lý xí nghiệp, những hệ thống công nghiệp. Qua những nỗ lực này, Glushkov đã hoàn thành những công trình ngiên cứu trên nguyên lý của CAD và OGAS, ví dụ như; Giới thiệu CAD (1972), các Qui tắc Cơ bản của Công nghệ Không tin không Giấy (1982), Mô hình Kinh tế Vĩ mô và các Nguyên lý Cơ bản của Đồ án OGAS (1975) và một số bài báo khoa học khác được xuất bản địng kỳ khác nhau.
Glushkov đã tham gia vào rất nhiều hoạt động trên các phạm vi của giới học viện. Ông từng làm cố vấn khoa học cho một số tổ chức của nhiều bộ ngành ở Liên Xô và còn là một chủ nhiệm của một số ủy ban khác và dĩ nhiên, ông thường xuyên được quan tâm như là một "người quấy nhiễu" trong bộ máy chính quyền bao cấp của Xô Viết.
Những nỗ lực to lớn của Glushkov luôn va vào các bức tường của sự thờ ơ, sự hiểu lầm… Vợ của ông – Valentina Mikhailovna đã nhận xét về sự thất vọng của chồng mình sau những chuyến công du của ông đến Moscow. Ở Liên Xô, điều khiển học đã vấp phải sự bực bội ngay từ đầu, thậm trí ngay cả đối với những người ở trong hội khoa học. Nó được nhiều người biết đến rằng, điều khiển học cũng như lý thuyết của những hệ thống phức tạp, nó đòi hỏi cần phải có một sự phê chuẩn có tính chất khoa học của các quy trình kiểm soát không chỉ trong các bộ máy và thủ tục của cuộc sống mà còn ở cả trong xã hội. Thật đáng tiếc, nó không phải trên nền tảng của chủ nghĩa Marxism-Leninism mà trên nền tảng của ngành khoa học chính xác như; toán học, kiểm soát tự động và khoa học thống kê. Do đó, nó đã mâu thuẫn với "những phương pháp" quản lý của Liên Xô mà đã hằng khao khát từ bây lâu
Людмила Александровна Корытная
Bí thư ủy ban trung ương đảng, Andrei Kirilenko đã công khai chế nhạo dự án OGAS trước mặt Glushkov: "Tại sao chúng ta lại phải cần nó? Tôi đến một nhà máy làm một bài diễn thuyết trước mặt công nhân vậy là năng xuất của nhà máy tăng thêm năm phần trăm! Nó còn tốt hơn nhiều so với hai phần trăm của anh!" Đồng nghiệp cũ của Glushkov là ông Anatoly Ivanovich Kitov đã nhớ lại về một vị công chức chính quyền khác đã bàn cãi về sự ứng dụng của nền công nghệ máy tính với những biện hộ: "Những phương pháp tối ưu và những hệ thống kiểm bằng máy tính là không cần thiết bời vì Đảng đã có những phương pháp kiểm soát của riêng mình. Với mục đích này, nó đòi hỏi cần có lời chỉ bảo của người dân Xô Viết" Những nhà lãnh đạo Xô Viết đã ủng hộ Glushkov gồm có: Kosygin và bộ trưởng quốc phòng Dmitrii Fyodorevich Ustinov, là những người không hề lên tiếng chỉ trích ông.
Glushkov không hề từ bỏ ý định. Bắt đầu vào năm 1962 và hai mươi năm kế tiếp, ông bền bỉ thúc đẩy ý tưởng vi tính hóa quốc gia và thúc giục hội đồng bộ trưởng Xô Viết ở Moscow phê chuẩn cơ sở dự án OGAS. Chỉ còn lại một rào cản, đó là Bộ chính trị, họ cần ban ra một quyết định cuối cùng để đồng ý cho tổ chức một ủy ban quốc gia để đứng ra giám sát dự án OGAS. Nhưng họ đã từ chối ý tưởng của Glushkov.
Khi vấn đề được đưa ra thỏa luận tại phiên họp của Bộ chính trị, Glushkov đã dự báo: "Những vấn đề trong nền kinh tế của chúng như đã nói rõ, vào cuối những năm 1970 chúng ta sẽ xem sét lại dự án OGAS. Nếu không thì, nền kinh tế của chúng ta sẽ suy sụp!" Khi ông quay trở lại Kiev, ông được Petr Efimovich Shelest, bí thư thứ nhất Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Ukraina triệu tập, ông này đã cảnh báo với Glushkov là hãy dừng xúc tiến dự án OGAS trong các cơ quan chính phủ và hạ mức "tiêu chuẩn" xuống mang ý nghĩa là thành lập những hệ thống máy tính trợ giúp cho các xí nghiệp. Nhưng trước khi có chỉ thị này, Glushkov cũng đã tập hợp các nhân viên của ông ở Viện Điều khiển học để thiết kế hai hệ thống. Thứ nhất là hệ thống Lvov, nó là một hệ thống CAD/CAM, đã được thiết và lắp đặt tại Xí nghiệp Vô tuyến Lvov. Thứ hai là hệ thống Kuntsev, đã được lắp ráp tại nhà máy Radio ở Kuntsev gần Moscow. Theo như Glushkov, hai hệ thống này được đặt ở mức tiêu chuẩn quốc gia.
Vào thời gian đó Ustinov là người ủng hộ Glushkov và ông đã đề nghị cho mở đầu dự án OGAS, ít nhất là để bảo vệ nền công nghiệp. Bộ phận bảo vệ đã tổ chức hỗ trợ để nhanh chóng thiết lập hàng loạt các hệ thống trợ giúp bằng máy tính có hiệu quả để quản lý xí nghiệp, nhưng những người phản đối Glushkov vẫn khăng khăng rằng các hệ thống kiểm soát bằng máy tính là không đáng tin cậy và không mang lại lợi ích. Tiếp theo đó, đã nảy ra vấn đề ngăn chặn sự nhanh chóng vi tính hóa trong xã hội Xô Viết. Như trong trường hợp đã xảy ra với điều khiển học, những người phản đối các chương trình CAD/CAM có phần chiếm ưu thế hơn.
Vào đầu những năm 1980, tình hình càng trở nên tồi tệ hơn… Tuy nhiên, những sự kiện của Glushkov vẫn còn mãi khắc ghi trong trái tim của những người đã từng làm việc cùng với ông, và tôi hy vọng, các độc giả của cuốn sách này sẽ thấu hiểu hơn. Nếu như ai đã biết đến công trình của Viktor Mikhailovich, thì sẽ phải công nhận rằng, những mạng lưới thông tin hiện đại là một di sản sáng tạo của ông. Những hệ thống đó đã được tạo dựng mà không cần có bất kỳ sự chỉ đạo của " người chỉ huy cấp cao" nào, và hầu hết đều vì những lý do có lợi cho nền kinh tế. Sự xuất hiện của máy tính cá nhân trong văn phòng của các kỹ sư, thiết kế viên và các nhà điều hành, đó là tấm giấy chứng nhận cho ý tưởng của Glushkov. Và ngày nay, một mạng lưới thông tin khổng lồ đó là Internet – nó trải rộng khắp Khối thịnh vượng chung của các quốc gia mới độc lập và trên toàn thế giới, nó đang thực hành những ước mơ và những lời tiên đoán vào bốn mươi năm về trước của Viktor Mikhailovich.
Trong một sự tình cờ được gặp Vladimir Petrovich Krasnikov, một nhà báo nổi tiếng của Kiev, tôi đã nói với ông mục đích viết một hồi ký về phát minh và sự phát triển nền công nghệ máy tính ở Liên Xô. Ông cho tôi biết rằng, ông đang có những cuốn băng cassette những bài tường thuật trực tiếp về thời thơ ấu, thời trai trẻ và những năm đầu làm khoa học của Glushkov. Hóa ra rằng Krasnikov đã rất nhiều lần gặp gỡ với Glushkov vào đầu những năm 1970 và ông cũng đã có ý định viết tiểu sử về Glushkov, nhưng ông lại đột ngột bị ngã bệnh. Ông ghi chú vào những tài liệu này là chưa sử dụng đến, sau đó ông giao tất cả lại cho tôi.
Vợ của Viktor Mikhailovich, bà Valentina, đã giới thiệu với tôi về các di vật của gia đình và những tập hồi ký của chồng mình, ông đã đọc cho cô con gái Olga viết vào chín ngày cuối cùng của cuộc đời, những tập hồi ký này hiện vẫn còn được lưu giữ tại phòng lưu trữ cá nhân của tôi ở Kiev. Qua đây, chúng ta có thể nhận thấy rằng ông là một thiên tài sáng tạo. Tôi muốn giới thiệu sau đây một số tình tiết ấn tượng nhất, vài tường thuật và ký ức đặc sắc nhất. Chúng sẽ bổ xung thêm hồi ký từ những sinh viên thân cận và các đồng nghiệp của ông tại Viện Điều khiển học, từ những đoạn thư của bạn bè, từ những hồi ức của vợ ông và từ những bình luận của cá nhân tôi.
|