"Nước mắt biển khơi" mang niềm vui đến Paris
Tư liệu của đài Tiếng nói nước Nga
Đan Thi Moscow dịch
Photo: RIA Novosti
Trong cuộc đồng hành Năm Nga ở Pháp và Năm Pháp ở Nga, các họa sĩ chuyên ngành hổ phách từ Kaliningrad có dịp phô diễn nét đẹp nghệ thuật rực rỡ và sang trọng của quê hương mình trong Cung điện Louvre ở Paris.
Cứ vào tháng 11 hàng năm, Viện Bảo tàng lớn nhất thế giới tại thủ đô Pháp lại tổ chức Trưng bầy di sản văn hóa các dân tộc. Có tác phẩm lọt vào được triển lãm này là niềm tự hào và vinh dự đặc sắc của giới văn hóa-nghệ thuật-thủ công dân gian thuộc đủ các châu lục.
Nhưng chẳng cần nghi ngờ gì, Kaliningrad của Nga hoàn toàn xứng đáng với với cơ may thể hiện mình tại một cơ sở văn hóa sáng giá ở thủ đô nước Pháp. Là trung tâm của khu vực miền Tây nước Nga, Kaliningrad được bao bọc bởi nước biển xanh Baltich. Năm 1979 trong thành phố đã khai trương Viện Bảo tàng Hổ phách - cơ sở lớn nhất ở Nga cũng như ở tầm thế giới. Nói như vậy không phải là khoa trương, bởi trong Viện Bảo tàng độc đáo này tập hợp đủ các loại hổ phách từ Nhật Bản, Scandinavia, Pribaltich và thậm chí cả từ Nam Mỹ xa xôi. Bảo tàng này khởi đầu như một phòng thí nghiệm phục chế các hiện vật cổ. Chính tại đây các họa sĩ đã thu được những kinh nghiệm đầu tiên qua công việc tái tạo Phòng Hổ phách lừng danh trong Cung điện Ekaterininski ở ngoại ô Peterburg, vốn đã bị bọn phát-xít Đức đánh cắp và hủy hoại trong thời gian Chiến tranh thế giới II. Không ngẫu nhiên mà công cuộc phục chế "kỳ quan thứ 8 của thế giới" lại được tiến hành chính ở đây, ở vùng Kaliningrad, bởi trong khu vực này tập trung đến 90% dự trữ của toàn thế giới về hổ phách - những viên đá có màu vàng óng của nắng Mặt trời mà người ta còn gọi là "những giọt lệ của biển”. Đàm đạo với phóng viên Đài "Tiếng nói nước Nga", bà Tatyana Suvorova Giám đốc Viện Bảo tàng Hổ phách Kaliningrad lưu ý rằng, không phải tất cả mọi người đều biết rõ về thứ của cải mà thiên nhiên ban tặng cho nước Nga.
"Hiện nay mới chỉ có Kaliningrad tiến hành khai thác hổ phách trên qui mô công nghiệp. Các nước khác sở hữu lượng hổ phách không lớn cho nên không có khả năng đáp ứng đòi hỏi công nghiệp. Tuy vậy, trên sàn giao dịch thế giới, hổ phách hầu như chưa được xem là một vật liệu đại diện của Nga, nói đến hổ phách thì người ta coi là nổi tiếng vẫn là của Balan hay Litva. Về nguyên tắc thì cả Balan, hay ở Ukraina, và cả ở vùng Kaliningrad, hổ phách là đồng nhất. Nhưng trữ lượng hổ phách ở Kaliningrad nhiều hơn đáng kể, vì thế ở đây có khả năng lựa chọn những mẫu đá đặc biệt đẹp ".
Những ai mê say loại đá này đều biết sự phong phú về màu sắc của hổ phách, rồi những hình vẽ tuyệt diệu, ánh sáng long lanh và những gam ngả đậm tinh tế tự nhiên... Hổ phách là cả một vùng khoáng đạt bao la đối với tâm hồn họa sĩ! Thế mà do những éo le xưa để lại, lịch sử đã định đoạt lạ lùng khiến Nga không có danh trong số những đất nước đóng vai trò hàng đầu trong ngành kinh doanh hổ phách. "Suốt một thời gian dài, bao nhiêu tấn hổ phách thô đã từ Nga chảy ra nước ngoài. Và hôm nay, khi thiết kế sơ đồ xuất khẩu, cần thấy rằng điều quan trọng không phải là bán nguyên liệu hổ phách thô, mà phải vươn tới xuất khẩu sản phẩm đã chế tác", - bà Tatyana Suvorova nhận định.
"Chuyện không phải đơn giản chỉ khai thác hổ phách, mà là phải xem từ hổ phách chúng ta có thể làm ra những gì. Thống đốc vùng đã đặt nhiệm vụ đưa hổ phách Kaliningrad ra châu Âu, làm thế nào để hổ phách tạo ấn tượng gắn với chính nước Nga và vùng quê hương Kaliningrad. Với hướng chủ đề cơ bản là đá quí Baltich, Viện Bảo tàng của chúng tôi cũng tìm kiếm con đường tiến lên như vậy. Và hiển nhiên chúng tôi rất mong muốn gây dựng sự hợp tác với Viện Bảo tàng Louvre, cụ thể là ở hoạt động thường niên tiến hành Diễn đàn quốc tế về nghề thủ công của các dân tộc. Để tham gia Diễn đàn này, có một trong những điều kiện rất hệ trọng: sẽ là không đủ, nếu chỉ đưa tới đó các chuyên gia kim hoàn, dù cho họ có thú vị và tài năng đến mấy hay là nghệ nhân thuộc đẳng cấp cao nhất chăng nữa. Ở cuộc trưng bày trong Louvre cần phải giới thiệu các tác phẩm độc nhất vô nhị trên thế giới. Và nhiệm vụ của chúng tôi là tìm cho ra những hiện vật toàn vẹn tuyệt đối như vậy. May mắn là chúng tôi có khả năng giải quyết việc này vì ở Kaliningrad không chỉ sẵn nguyên vật liệu mà còn có các xưởng nghề và các bậc thầy, đủ sức tạo lập những sản phẩm hoàn toàn độc đáo", - Nữ giám đốc Bảo tàng Hổ phách cho biết.
Nhân tiện cũng cần nói, hồi tháng Sáu năm nay, những tác phẩm của thợ kim hoàn từ Kaliningrad đã khơi lên niềm ngưỡng mộ hân hoan cho các vị khách thăm "Rue Violet", là Triển lãm quốc tế lần thứ nhất ở Paris về nghệ thuật trang trí. Vậy tháng 11 tới, hổ phách đại diện Nga sẽ khiến công chúng phải ngạc nhiên bằng cách nào? Bà Tatyana Suvorova không muốn lộ bí mật mà chỉ cho biết như sau:
"Ở Kaliningrad hiện nay có một số công ty đi theo hướng dùng hổ phách trong những chủ thể lớn. Nước Nga chúng ta có Phòng Hổ phách mà bề dầy tuổi đời đã hơn 300 năm. Thế nhưng sau khi lập ra Phòng Hổ phách, không còn ai thử sử dụng món đá màu quí giá của miền biển Baltich với qui mô đồ sộ như vậy nữa. Và nếu như nhìn hổ phách như là một thứ vật liệu, có thể dùng trong các công trình lớn, thì bình diện này giống như vùng đất chưa vỡ hoang. Ở đây, tôi không muốn vượt trước những sự kiện tương lai. Chỉ xin nói rằng, hiện thời đang là giai đoạn khi các bên khác nhau của đề án cần đi tới nhất trí về nhiều chi tiết, và cần làm việc nhiều nữa. Khi nào những mong muốn và dự định của chúng ta trở thành hiện thực, khi ấy mới có thể công bố dõng dạc: Đúng vậy, thậm chí cả Louvre cũng phải công nhận rằng trên đời này, trên cả thế giới này không đâu có những hiện vật như của Nga".
Có thể là cuối cùng rồi mọi người ở châu Âu cũng sẽ được biết thủ đô hổ phách của thế giới nằm ở đâu...