[nthach]

Chương II
Di sản của nhà khoa học – một thành tựu mới

Viktor Mikhailovich Glushkov



Viện sĩ hàn lâm Viktor Mikhailovich Glushkov được biết đến bởi những thành tựu to lớn của ông trong ngành điều khiển và toán tin học. Mặc dù sự đa dạng của những vấn đề thuộc khoa học nhưng vẫn làm cho Glushkov rất quan tâm đến chúng, tất cả đối với ông chỉ rút lại là một – vấn đề chung của thông tin và vi tính hóa. Tất cả các đồng nghiệp của ông cũng đòng ý rằng; ông lài một người có tài phi thường và là một trong những nhà khoa học lỗi lạc nhất trong thời kỳ hiện đại này. Bất cứ ai cũng có thể dễ dàng nhận ra điều đó ngay khi họ đọc được một trong những bản báo cáo hoặc được lắng nghe chỉ một bài phát biểu ông, cũng như chỉ đơn giản là nói chuyện với ông.

Glushkov đã đưa ra công bố bản lý thuyết thứ nhất thuộc lĩnh vực đại số khi tuổi đời mới hai mươi bảy. Ông đã xuất bản hơn tám trăm cuốn sách và bài báo nói về lĩnh vực điều khiển học, trong số đó có hơn năm trăm đầu là do chính ông viết, số còn lại là ông cùng cộng tác với các đồng nghiệp viết. Đa số những bài diễn văn của ông nói về điều khiển học và gần một trăm bài trong số đó có liên quan đến đề án máy vi tính và lý thuyết kỹ thuật. Glushkov sinh ngày 23/8/1923 trong một gia đình kỹ sư mỏ. Sau khi tốt nghiệp trung học, ông đã nổi bật về các môn toán học và cơ lượng tử. Ông từng ước mơ trở thành một nhà vật lý, nhưng cuối cùng ông cũng không theo đuổi được nguyện vọng. Sau khi kết thúc năm đầu khoa toán ở trường đại học Novocherkassk, ông đã có cảm hứng hầu hết với các lĩnh vực hóc búa của toán học – đại số hình học tôpô. Sau ba năm làm việc trên giải pháp bài toán tổng quát thứ năm của Hilbert, ông đã trở thành nhà toán học đầu tiên trên thế giới giải được bài toán đó và cũng do đó ngay lập tức ông cũng trở thành một trong những nhà toán học hàng đầu của Liên Xô. Sau thành công nhanh chóng đó, ông đột ngột chuyển từ lĩnh vực lý thuyết sang lĩnh vực thực hành – điều khiển học, một lĩnh vực mà đã theo ông suốt đến cuối đời.


Vera Ioxifovna Gluskova

Một điều không thể tin nổi là chỉ trong vòng có 5 năm, ông đã thành lập được Viện Điều khiển học Ukraina thuộc Học viện Khoa học và đã thu hút được một đội ngũ gồm có các nhà khoa học và các kỹ sư trẻ tuổi đầy nhiệt huyết. Trong những năm 1960 và những năm 1970, Viện này đã trở thành một viện nổi tiếng trên toàn Liên Xô cũng như trên thế giới. Glushkov đã xác định, điều khiển học là một môn khoa học của cả một hệ thống kiểm soát phức hợp liên quan đến qui luật, nguyên tắc và phương pháp cơ bản của qui trình thông tin, khi những chiếc máy tính được coi là phương tiện kỹ thuật cho thực hiện công việc khoa học đó. Định nghĩa này đã được trình bày trong bộ sách Bách khoa Điều khiển học và được xuất bản lần đầu tiên trên thế giới do Glushkov chủ động biên soạn, được ấn hành tại Nga và Ukraina. Lần xuất bản của cuốn sách vào năm 1974 cũng trùng hợp với sự phát triển phổ biến của nền điều khiển học trê toàn thế giới. Giữa những người đứng đầu trong số một trăm nhà khoa học Xô Viết tham gia vào chuẩn bị bộ sách Bách khoa (Glushkov là tổng biên tập), có đến hơn năm mươi người thuộc Viện Điều khiển học. Vào năm 1978, những người biên tập và các tác giả của các chương trong bộ sách bách khoa đã được tặng thưởng Phần thưởng Quốc gia Ukraina.

Cũng như nhà khoa học của Mỹ tên là Norbert Weiner, đã từng là một chuyên gia hàng đầu trong những năm đầu của sự phát triển nền điều khiển học. Glushkov cũng là một vai trò chủ đạo trong lĩnh vực này trong suốt những năm 1960 và những năm 1970. Những bản thảo của ông, Nguyên lý của máy tính số (Kiev: Naukova Dumka, 1967), Nguyên lý của Hệ thống Tự Chuyển động (Kiev: KVIRTU, 1962), Tiêu chuẩn Thiết lập của Điều khiển học (Kiev: AN-USSR, 1964), và những bản khác đã là những mục then chốt cho sự thúc đẩy nền khoa học mới trong những năm đầu. Những hoạt động của Glushkov không chỉ ở trong Ukraina: Ông đã có những bài thuyết trình về điều khiển học và các vấn đề thiết bị máy tính ở đa số các thành phố công nghiệp lớn của Liên Xô. Với kỹ năng diễn thuyết tài tình, nó đã trợ giúp ông trong các cuộc tích cực vận động cho ngành điều khiển học. Tập san chuyên ngành, Điều khiển học và Hệ thống Kiểm soát và Máy móc, nơi ông là chủ biên tập, nó cũng là một tờ chủ đạo để tạo dựng, phát triển và là phương tiện truyền thông luôn duy trì để đưa tin về điều khiển học


Victor và Valentina cuối những năm 40

Thông thạo cả tiếng Anh và tiếng Đức, những ngoại ngữ này cũng đã trợ giúp đắc lực cho ông để làm những bản trình bày ở tại các diễn đàn khoa học thế giới và xuất bản ở hải ngoại, với những vấn đề này đã mang lại cho ông những công nhận của thế giới. Với danh tiếng trên thế giới của mình đã đưa ông trở thành chủ tịch và là ủy viên của nhiều chương trình ủy ban đại hội thế giới và đại hội qui trình thông tin. Ông đã có những bài diễn thuyết trong hầu hết các quốc gia chính trên thế giới. Ngoài ra, Glushkov còn là một cố vấn máy tính cho chính phủ Cộng hòa Dân chủ Đức và Bulgaria. Ông cũng là thành viên danh dự của Học viện Khoa học Balan, Học viện Khoa học Bulgaria, Học viện Khoa học Cộng hòa Dân chủ Đức và Học viện tự nhiên Leopoldina Đức. Các nhà xuất bản những tái bản của các Bộ sách Bách khoa Anh quốc, Bộ sách Bách khoa Mỹ và Bộ sách Đại Bách khoa Xô Viết đã mời Glushkov đến để giúp chuẩn bị cho các chương về "Điều hiển học". Glushkov đã thấy trước được phạm vi rộng lớn của nền thông tin trong xã hội của chúng ta ngay từ đầu những năm 1960, khi mà nền công nghệ máy tính ở Liên Xô và các nước khác trên thế giới vẫn còn ở thủa sơ khai và một số người còn đang mơ hồ về vai trò tương lai của nó trong nền kinh tế. Nhưng Glushkov đã có thể nhìn thấy toàn cảnh của sự phát triển, ứng dụng công nghệ máy tính cùng với điều khiển học và những lợi ích thiết thực của chúng cho nhân loại.
Glushkov đã để nghị chính phủ Xô Viết thực hiện bước đầu tiên một đề án phức tạp có phạm vi rộng lớn này: Thành lập một Hệ thống Toàn diện Máy tính trợ giúp Quản lý nền Kinh tế (OGAS).