Năm 1946, Đại tướng Võ Nguyên Giáp kết hôn với bà Đặng Bích Hà (con gái giáo sư Đặng Thai Mai). Mẹ bà Hà là người họ Hồ. Vì vậy viết đôi chút về vị đại tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt nam trong mục về giòng họ Hồ cũng không phải là lạc đề.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp sinh ngày 25 tháng 8 năm 1911 ở làng An Xá, xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình trong một gia đình nhà nho, con của ông Võ Quang Nghiêm (Võ Nguyên Thân). Võ Quang Nghiêm là một nho sinh thi cử bất thành về làm hương sư và thầy thuốc Đông y, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, ông bị Pháp bắt, đưa về giam ở Huế và mất trong tù.
Đó là "chính sử". Theo đó thì năm nay Đại tướng 99 tuổi. Nhưng theo nguồn tin đáng tin cậy thì năm nay sẽ tổ chức sự kiện truyền hình trực tiếp kỷ niệm 100 năm ngày sinh Đại tướng tại Quảng Bình. Vậy là Đại tướng sẽ tròn 100 tuổi theo kiểu tính "tuổi ta"? Hay thực ra là Đại tướng sinh năm 1910?
Tôi được người ta đưa cho đọc 2 kịch bản của hai buổi truyền hình:
1. "Quê hưởng mỗi người chỉ một" tổ chức ngay tại làng quê của Đại tướng ngày 25/8/2010.
2. "Bản giao hưởng Điện Biên" ngày 28/8/2010 tổ chức tại Quảng trường thành phố Đồng Hới, Quảng Bình.
Tôi đã gặp tổng đạo diễn, đạo diễn sân khấu của hai chương trình trên, họ cho biết ngày 25/7/2010 sẽ hội quân ở Huế để bắt đầu tập dượt và có ý định mời tôi vào Huế vài ngày. Đi chơi thôi, chả có phận sự gì.
Ngôi nhà tuổi thơ của Đại tướng
Năm 2009 tôi đã về thăm quê Đại tướng Võ Nguyên Giáp