[Siren]

- Các đồng chí ủy viên thường vụ, nếu các đồng chí cho phép, tôi xin làm sáng rõ thực chất của việc này – Xêghizơbaep nói bằng giọng kiên quyết – Tôi muốn nói ngay để phòng ngừa điều này: một số đồng chí có thể có ý định coi hành động của đảng viên Bakaxôp chỉ như một hành động du côn. Nếu chỉ có thế thì xin hãy tin tôi, tôi sẽ không đưa vấn đề ra trước thường vụ đâu: với bọn du côn, chúng ta có những biện pháp đấu tranh khác. Và vấn đề cố nhiên không phải ở chỗ tình cảm của tôi bị xúc phạm. Tôi có sự ủng hộ của thường vụ huyện ủy, và trong trường hợp này, nói các đồng chí miến thứ, tôi có chỗ dựa là toàn đảng và tôi không để cho ai làm hại đến uy tín của đảng. Điều căn cốt ở đây là tất cả những cái đó nói lên sự lơi lỏng trong công tác giáo dục chính trị của chúng ta đối với đảng viên và người ngoài đảng, về những thiếu sót nghiêm trọng trong công tác tư tưởng của huyện ủy. Rồi đây tất cả chúng ta đều phải chịu trách nhiệm về nếp suy nghĩ của những đảng viên thường như Bakaxôp. Chúng ta sẽ phải tìm hiểu kĩ xem chỉ có một mình Tanabai như thế hay còn những kẻ khác cùng tư tưởng với ông ta. Ông ta tuyên bố: “tên quan lại mới mặc bành tô da”, như vậy nghĩa là làm sao? Hãy tạm gác chuyện chiếc áo bành tô sang một bên. Nhưng theo Bakaxôp thì một người xô viết, một ủy viên đặc phái của đảng như tôi lại là một quan chức, một tên quý tộc, kẻ đàn áp nhân dân! Thì ra là thế đấy! Các đồng chí có hiểu những lời lẽ như vậy chứa đựng ẩn ý gì không? Tôi cho rằng không cần bình luận… Bây giờ xin nói về khía cạnh khác của cong việc. Quá buồn bực về tình hình chăn nuôi tồi tệ ở nông trang “Đá trắng” lại phải nghe những lời bất mãn của Bakaxôp, thêm nữa, dường như ông ta đã quên cả giao ước thi đua của mình, tôi đã gọi ông ta là kẻ phá hoại, kẻ thù của nhân dân và nói rằng vị trí của ông ta không phải ở trong đảng, mà là ở trong tù. Tôi thừa nhận là tôi đã lăng mạ ông ta và sẵn lòng xin lỗi ông ta. Nhưng bây giờ tôi thấy rằng tôi nói chẳng sai chút nào. Tôi sẽ không rút lại những gì tôi đã nói và tôi khẳng định rằng Bakaxôp là một phần tử nguy hiểm, có đầu óc thù địch…
Tanabai đã trải qua mọi thử thách trong đời, đã tham gia chiến tranh từ đầu đến cuối, nhưng ông không ngờ trái tim có thể gào thét như nó đang gào thét lúc này. Đồng thời với tiếng thét ấy, tiếng thét vang lên trong tai như một tràng tiếng nổ không ngớt, tim ông rơi xuống, trỗi lên, leo lên, buột rơi xuống, rồi lại cố trỗi lên, như những viên đạn nã thẳng vào nó. “Trời ơi – trong đầu Tanabai có tiếng gõ đập – Đâu mất rồi tất cả những ý nghĩa của toàn bộ công tác ta làm? Đời ta lại đến nông nỗi này ư: ta trở thành kẻ thù của nhân dân. Vậy mà ta từng đau khổ về một cái chuồng cừu nào đó, về những con cừu con gầy ốm trụi lông ấy, về gã Bêctai ba bứa. Ai cần gì cái đó!...”.
- Tôi xin nhắc lại lần nữa những kết luận trong bản tường trình của tôi – Xêghizơbaep nói tiếp, sắp đặt các từ theo một trật tự sắt thép – Bakaxôp căm thù chế độ ta, căm thù nông trang, căm thù thi đua xã hội chủ nghĩa, phỉ nhổ tất cả những cái đó, căm ghét toàn bộ cuộc sống của chúng ta. Ông ta đã nói trắng ra điều đó trước mặt bí thư chi bộ nông trang là đồng chí Xaiakôp. Trong hành vi của ông ta có cả yếu tố cấu thành tội hình sự: hành hung đại diện của chính quyền trong lúc người đó đang thi hành công vụ. Tôi mong các đồng chí hiểu đúng ý tôi, tôi đề nghị phê chuẩn việc truy tố Bakaxôp, để sau khi ra khỏi đây, ông ta bị bắt giữ ngay. Yếu tố cấu thành tội phạm hoàn toàn ứng với điều năm mươi tám. Còn về việc để cho Bakaxôp ở trong hàng ngũ của đảng thì theo tôi không thể có quyền như thế được!...
Xêghizơbaep biết rằng ông ta đòi hỏi quá đáng, nhưng ông ta dự tính rằng cho dù thường vụ thấy không cần thiết phải truy tố Tanabai Bạkaxôp thì việc khai trừ Tanabai ra khỏi đảng cũng sẽ là điều chắc chắn. Kaskataep không thể không ủng hộ đòi hỏi đó, và như vậy địa vị của Xêghizơbaep sẽ càng vững chắc hơn.
- Đồng chí Bakaxôp, đồng chí có muốn nói gì về hành động của đồng chí không? – Kaskataep hỏi, xem ra đã có chiều nổi nóng.
- Không. Mọi việc đã được nói rõ cả rồi – Tanabai trả lời – Vậy ra trước nay tôi vẫn luôn luôn là kẻ phá hoại, kẻ thù của nhân dân. Nếu vậy thì cần gì phải biết tôi nghĩ ra sao? Các đồng chí cứ xét xử đi, các đồng chí thấy rõ hơn…
- Vậy đồng chí vẫn cho mình là một đảng viên cộng sản chính trực à?
- Bây giờ điều đó không thể chứng minh được.
- Đồng chí nhận là đồng chí có lỗi chứ?
- Không.
- Thế là cái quái gì, đồng chí tự cho mình là thông minh hơn tất cả mọi người ư?
- Không, trái lại đần độn hơn ai hết là đằng khác.
- Cho phép tôi phát biểu ý kiến – Một gã trẻ tuổi đeo huy hiệu Kômxômôm trên ngực rời chỗ, đứng lên. Anh ta trẻ nhất ở đây, thân hình gầy gò, mặt choắt, nom như trẻ con.
Mãi đến lúc này Tanabai mới để ý anh ta. “Cứ đả đi, chú mày, đả kịch liệt vào – Ông thầm nghĩ – Hồi xưa ta cũng như thế, không hề biết xót thương…”
Và như làn chớp lóe sáng giữa những đám mây, ông nhìn thấy khoảng rộng trống trơn ven đường, chỗ Kulubai đã nhổ bật rễ và xẻo nát lúa non. Ông nhìn thấy mồn một, tất cả hiện lên tức khắc trước cái nhìn bằng trí tưởng tượng của ông, và ông giật mình, trong tâm hồn ông vang lên một tiếng thét thầm lặng.
Tiếng nói của Kaskataep đưa ông trở lại thực tế.
- Nói đi, Kêrimbêkôp…
- Tôi không tán thành hành động của đồng chí Bakaxôp. Tôi cho rằng đồng chí ấy phải chịu kỷ luật thích đáng của đảng. Nhưng tôi cũng không đồng ý với đồng chí Xêghizơbaep…
- Gớm chưa! – có tiếng ngắt lời chàng trai – Trong đoàn Kômxômôm của các đồng chí có cái thể thống gì như thế ư?
- Chỉ có một thể thống duy nhất chung cho tất cả chúng ta – Kêrimbêkôp đáp, vẫn còn xúc động và đỏ mặt lên. Anh ngắc ngứ, lựa lời, cố khắc phục sự ngượng nghịu của mình, và đột nhiên, dường như vì tuyệt vọng. anh bỗng nói một cách gay gắt và tức giận
- Đồng chí có quyền gì lăng nhục một nông trang viên chăn cừu, một đảng viên kì cựu? Đồng chí cứ thử gọi tôi là kẻ thù của nhân dân xem… Đồng chí viện cớ rằng đồng chí hết sức buồn phiền về tình trạng chăn nuôi ở nông trang, thế đồng chí không nghĩ rằng người chăn cừu cũng buồn phiền không kém gì đồng chí ư? Khi đến với người đó, đồng chí có quan tâm đến chuyện người đó sống ra sao, tình hình công việc như thế nào không? Tại sao cừu non lăn ra chết? Không, cứ theo tờ trình của đồng chí thì đồng chí xỉ vả người ta ngay. Chẳng ai còn lạ gì, vụ cừu đẻ ở các nông trang hiện đang lâm vào tình trạng nguy ngập. Tôi vẫn thường đến tận nơi xem xét, và tôi xấu hổ, ngượng mặt với các đoàn viên Kômxômôm chăn cừu vì chúng đòi hỏi nhiều ở họ, mà thực tế lại không giúp đỡ gì cho họ. Các đồng chí hãy xem chuồng cừu ở các nông trang như thế nào, thức ăn chăn nuôi ra sao? Bản thân tôi là con một người chăn cừu. Tôi biết khi cừu con bị chết thì điều đó nói lên cái gì. Ở các trường đại học chúng tôi học một đằng, còn ở các địa phương thì sự thể lại đi một nẻo: tất cả vẫn theo lối cũ. Nhìn thấy tình cảnh ấy mà đau lòng!...