[Siren]

17

HAI NGƯỜI CƯỠI NGỰA RỜI KHỎI BẢN ĐI VỀ vùng núi. Một người cưỡi con ngựa màu vàng nhạt, người kia cưỡi con ngựa hồng. Đuôi ngựa thát thành búi thật chặt: đây là một chuyến đi xa. Bùn lãn với tuyết lép nhép dưới vó ngựa, vọt lên từng tia và từng cụm.
Gunxarư phóng bước trong một nhịp đi hăng hái, dây cương bị gò căng. Thời gian ông chủ ốm nằm nhà, Gunxarư bị giam hãm đến chồn chân. Nhưng lần này ngồi trên lưng nó không phải là ông chủ, mà là một người lạ, mặc chiếc bành tô da, bên ngoài choàng tấm áo mưa. Áo quần ông ta tỏa ra mùi sơn và mùi cao su. Tsôrô cưỡi con ngựa kia đi ở bên cạnh. Ấy là vì ông nhường con ngựa có nước đi dị dạng cho đồng chí cán bộ ở huyện về. Còn Gunxarư thì thực tình nó dửng dưng, ai cưỡi nó cũng thế thôi. Từ khi nó bị tách khỏi đàn, không được ở với chủ cũ nữa, đã có bao nhiêu người cưỡi trên lưng nó. Đủ loại người: hiền có, ác có. Những người ngồi thư thái trên yên và những người ngồi không thư thái. Nó cũng đã lọt cả vào tay những kẻ bạt tử. Ôi chao, bọn này mới tai ác làm sao khi họ cưỡi trên lưng ngựa. Họ giục ngựa phóng thật lực rồi đột nhiên ghì chặt hàm khiến ngựa chồm ngược lên, sau đó lại thúc cho phóng thật lực và ghìm phắt lại. Bản thân họ cũng chẳng biết họ nghịch dại, họ chỉ cốt sao cho mọi người đều nhìn thấy họ được cưỡi con ngựa hay. Gunxarư đã quen chịu đựng hết thẩy. Miễn sao đừng bị giam hãm chết mòn chết mỏi trong chuồng là được. Niềm say mê trước kia vẫn còn sống trong lòng nó: chạy, chạy và chạy. Còn ai cưỡi trên lưng nó, nó bất cần. Chính người cưỡi lại coi trọng việc mình cưỡi con ngựa nào. Được cưỡi Gunxarư có nghĩa là được kính trọng, được người ta nể sợ. Gunxarư khỏe, đẹp. Cưỡi nó vừa êm vừa vững dạ.
Lần này ngồi trên lưng Gunxarư là kiểm sát trưởng của huyện được đặc phái về xem xét công việc của nông trang. Tháp tùng ông ta có bí thư tổ chức đảng của nông trang, đó cũng là dấu hiệu bầy tỏ lòng kính trọng. Bí thư đảng chẳng nói câu nào, có vẻ e sợ: tình hình sinh sản trong ngành chăn nuôi cừu thật tồi tệ. Quá tồi tệ. Thế thì tay bí thư này im lặng là phải. Sợ là phải. Chẳng cần gì phải chuyện vãn với ông ta, cấp dưới rụt rè trước cấp trên là lẽ đương nhiên. Không thì chẳng còn ra thể thống gì nữa. Có những người đối xử một cách tự nhiên với cấp dưới, rồi sau lại bị chính những kẻ cấp dưới ấy chơi cho những vố đau điếng, chẳng khác gì người ta rũ bộ quần áo cũ. Quyền lực là một việc lớn lao, trọng đại, không phải ai cũng đảm đương nổi.
Xêghizơbaep nghĩ như vậy, toàn thân lắc lư trên yên theo nhịp bước đi của con ngựa, và không thể nói là ông ta bực bội trong lòng, tuy ông ta đến kiểm tra công việc của những người chăn cừu và biết rằng ở đấy sẽ chẳng có gì đáng hài lòng. Mùa đông và mùa xuân vẫn đang tranh hơn thua, chẳng bên nào chịu nhường bên nào, và trong cuộc cạnh tranh này, bầy cừu bị thiệt hơn cả; cừu non chết, cừu mẹ gầy mòn cũng lăn ra chết, và không có cách gì cứu vãn. Năm nào cũng thế. Ai cũng biết chuyện ấy. Nhưng một khi ông ta được cử đi làm đặc phái viên thì ông ta sẽ phải cột trách nhiệm cho một kẻ nào đó. Và ở một chỗ nào đó trong bóng tối sâu thẳm của tâm hồn, ông ta còn biết rằng tỉ lệ chết cao của gia súc trong huyện thậm chí có lợi cho ông ta. Xét cho cùng, ông ta không phải chịu trách nhiệm về tình hình chăn nuôi, vì ông ta là kiểm sát trưởng huyện và chỉ là ủy viên thường vụ huyện ủy. Bí thư thứ nhất mới là người phải chịu trách nhiệm. Tay này mới về, công tác ở huyện chưa được bao lâu, mặc cho tay ấy è cổ ra hứng chịu hậu quả. Xêghizơbaep sẽ chờ xem sự thể ra sao. Mặc cho các ông ở trên xem xét các ông ấy có lầm chăng khi đưa người nơi khác về làm bí thư. Xêghizơbaep bực tức về chuyện đó, ông ta không thể cam chụy để mình bị bỏ rơi. Ông ta làm kiểm sát trưởng ở đây đã lâu, có thể nói là nhiều làn tỏ rõ ông ta có khả năng như thế nào. Nhưng không sao, ông ta có bạn bè, gặp dịp họ sẽ giúp đỡ ông ta. Đã đến lúc ông ta nên chuyển sang công tác đảng, ngồi mãi cái ghế kiểm sát trưởng rồi… Ờ mà con ngựa hay thật đấy, nước đi bồng bềnh như con tầu, bùn lầy nước vũng nó coi như không.
Con ngựa mà ông bí thư chi bộ cưỡi đã đẫm mồ hôi, mà Gunxarư mới chỉ hơi thấm ướt…