[Siren]

ĐÔI CÁ KỲ LẠ

Hồi ấy, phố Thái Thịnh mới mở đến đầu Trường phổ thông cơ sở Thái Thịnh. Phía đông bắc của trường là ba cái hồ nhỏ, bãi cỏ, thùng đấu và những chiếc lò gạch bỏ hoang đổ nát. Xa hơn nữa là con mương, ngăn cách giữa những hồ nhỏ với một hồ sen lớn. Ngày nay, tất cả đã bị lấp. Thay thế vào đó là các khu nhà cao bốn, năm tầng; rạp Chiếu bóng Quốc gia; phố Thái Hà và xóm liều bãi rác Đống Đa.
Khu hồ ấy vắng vẻ. Có thể đám thợ câu Hào Nam không biết nên chỉ có tôi và chú Biên, thỉnh thoảng mới ra câu. Lần này, chú Biên nghỉ tranh thủ về quê; nên chỉ có mình tôi đứng câu. Có hai đứa trẻ: trạc chín mười tuổi; chúng men theo tường rào, ngăn cách giữa hồ với Trường công nhân kỹ thuật Hà Nội; lội sang bãi cỏ để bắt cào cào, châu chấu. Sau khi chúng lội qua; tôi thấy đám bèo tổ ong sát chân tường, cách chỗ tôi đứng câu khoảng mười lăm mười sáu mét; như có con vật rất to, bơi lồng lộn ở dưới, đội đám bèo lên. Rồi liên tiếp hai ba con săn sắt nhảy vọt lên mặt bèo. Có lẽ là tổ cá quả! Tôi đoán như vậy và cho rằng: khi bọn trẻ lội qua, cá bố mẹ phải rời tổ. Nhân cơ hội đó, bọn cá săn sắt xông vào ăn cá con. Cá bố mẹ quay trở lại bảo vệ đàn con, cắn đuổi bọn cá săn sắt!
Tôi tung mồi câu về phía đám bèo tổ ong, kéo con mồi lấp lửng trên mặt bèo. Không nghe thấy tiếng đớp mồi của cá, nhưng cần câu trong tay nặng chình chịch. Cá cắn mồi rồi chăng? Giữ căng dây câu, làm động tác giả như con mồi giẫy dụa tìm cách thoát thoát thân; nhưng tuyệt nhiên, không có hiện tượng day hoặc xốc mồi như tôi thường gặp. Thử giật nhẹ. Điều bất ngờ xảy ra: Cả một vùng bèo tổ ong, đường kính ba bốn mét cuộn sóng. Cước câu căng thẳng băng. Từ từ cuộn cước lôi con quả vào bờ. Tôi đoán, con quả này cũng phải đến bảy tám lạng; nên nó mới ghì khỏe như vậy. Khoảng hai ba phút sau, kéo con quả vào sát bờ và nhấc lên khỏi mặt nước. Con quả to hơn nhiều so với dự đoán, như cái bắp chân người lớn. Nhấc lên khỏi mặt nước chừng nửa mét, con quả giẫy mạnh. Chiếc cần câu trong tay nhẹ bỗng và tiếng rơi “tùm”, nước bắn tung tóe lên tận bờ. Con quả đã thoát! Tôi bàng hoàng cả người; tiếc ngẩn tiếc ngơ, nhìn con quả lù lù rẽ đám bèo lao ra giữa ao.
Tôi đoán là con quả bố đã cắn câu, nên tiếp tục câu nữa, hy vọng sẽ tóm được con quả mẹ. Cũng có trường hợp, cá bố mẹ bị bắt sểnh hai ba lần. Nhưng để bảo vệ đàn con, chúng vẫn tiếp tục cắn câu. Vì vậy, tôi kiên trì rở mọi “ngón nghề” mà chú Biên đã truyền cho. Hết trò câu bóng, rồi chuyển sang câu chọc tức, câu phá tổ cho đến khi Mặt Trời sắp lặn. Bỗng nhiên, tôi thấy dưới đám bèo tổ ong, nhoi lên một con rắn mòng, to bằng ngón chân cái. Nó vươn cao cái cổ ngó nghiêng, trườn đến định đớp mồi câu. Một tiếng “bụp” rất to. Cái thân uốn éo, dài ngoẵng tung lên khỏi mặt bèo. Con rắn mòng biến mất trong làn nước nhuộm màu đen của màn đêm. Đến lúc này, tôi nhận ra rằng: có câu tiếp cũng vô ích. Cá quả bố mẹ đã phân biệt được đâu là kẻ thù, đâu là mồi giả. Trời đã tối hẳn, đành phải cuốn câu, ngày mai nhất định phải câu tiếp. Tôi tự hứa với mình như vậy.
Hôm sau là ngày chủ nhật, tôi ra câu rất sớm. Nhưng bặt vô âm tín, không có bất cứ một tín hiệu nào chứng tỏ tổ cá vẫn còn ở chỗ hôm qua. Xắn quần, tôi lội ra tận nơi để kiểm tra lại một cách cẩn thận. Thật là ngạc nhiên, tổ cá vẫn còn nguyên vẹn, không lớn lắm, to bằng miệng bát ăn cơm. Đám rồng rồng con mới chập chững biết bơi. Tôi quyết định dùng thủ thuật câu chọc tức, mắc mồi gọn, chỉ cần cá bố mẹ đớp nhẹ là dính câu ngay. Đứng câu chỉ cách tổ cá không quá bốn mét, từ thủ đoạn nhấp mồi xa tổ, đến gần tổ; rồi đưa con mồi vào giữa tổ quấy phá làm tan tác đàn con. Bọn cá săn sắt bắt đầu xuất hiện. Chúng lao vào tấn công đàn cá con. Lập tức cá bố mẹ xuất hiện đánh đuổi bọn cá săn sắt. Trong nhiều trường hợp như vậy, cá bố mẹ đễ cắn nhầm phải mồi câu. Nhưng đôi quả này rất tinh khôn, chúng phân biệt được mồi câu và cá săn sắt. Chỉ một lúc sau, bọn cá săn sắt: con thì bị sầy vẩy, con thì bị đớp đứt vây đuôi, nhảy tán loạn trên mặt bèo; cuối cùng đàn cá săn sắt buộc phải rút lui, chỉ còn lại cái mồi câu vô duyên của tôi quấy phá. Dừng câu một lúc, lấy tay che ánh sáng Mặt Trời, nhìn qua khe trống giữa những đám bèo. Dưới làn nước trong xanh, tôi trông rõ mồn một đôi vợ chồng cá quả: Chúng làm thành một vòng tròn, đầu con nọ tiếp giáp với đuôi con kia, quây đàn con vào giữa. Nhìn hai con quả cỡ bắp chân người lớn, dài tới nửa mét; cái đầu mốc thếch với những hoa văn đen, trắng, vàng nhạt trên mình cá; bị khúc xạ bởi ánh sáng Mặt Trời qua làn nước trong xanh, càng làm tăng vẻ hấp dẫn, kích thích sự kiên trì và quyết tâm của tôi.