[Siren]

Ăn tết xong, chú vào chợ Hà Đông, mua tặng tôi bảy mươi mét cước số 2; ba chì câu, ba ròng rọc sứ và một chiếc bát câu gỗ mít, tiện rất công phu.
Chú Biên gọi là bát câu, chứ thực ra nó chẳng có lấy được một đặc điểm nào của cái bát. Đúng ra là một cái vòng gỗ tròn, đường kính tới hai nhăm hai sáu centimet; dày ba bốn centimet, tựa dáng vành xe đạp. Mặt cắt ngang của vành có dạng hình chữ V. Mặt ngoài vành có một rãnh sâu cũng tiện hình chữ V; sâu từ 1-1,5 centimet. Lưỡi câu, chú tự làm lấy. Chú bảo:
- Cước số 1 thì chắc đấy, nhưng to quá, cá dễ nhận ra dây câu; cước số 3 thì hơi nhỏ, dễ bị đứt; cước số 2 là vừa phải. Chú lựa chọn con số bẩy mươi, vì chú cho rằng: 70 là con số đẹp, tuy hơi dài, nhưng sẽ thoải mái cắt đi mỗi lần phải buộc lại lưỡi câu. Lưỡi câu ở chợ họ uốn cũng đẹp và khéo, nhưng do làm hàng, thép không được tốt: dễ bị oãi, nhanh rỉ, mau cùn.
Chú thửa cho tôi một bộ câu quả, gồm ba lưỡi, làm bằng nan hoa xe đạp của loại thép không rỉ. Tranh thủ lúc nghỉ trưa, chú lấy kìm, dũa, cắt ngạnh, uốn trên một cái giá gỗ, có hai đinh đóng so le.
- Chú sáng tạo ra hay chú đã bắt chiếc người ta làm? Tôi hỏi chú:
Không hề tự ái, chú thành thật:
- Lưỡi câu rô, câu trê, đa phần sản xuất hàng loạt, bằng máy; bán đầy ở các quầy hàng xén ở chợ; còn lưỡi câu cá quả, thường sản xuất đơn chiếc. Chất liệu để làm lưỡi câu rất quan trọng, phải chọn được loại thép nhỏ, nhưng cứng và dẻo. Khẩu độ cong ở lưỡi câu cho từng loại cá cũng khác nhau. Người chế tạo ra nó phải có kiến thức về cấu tạo mồm cá. Do đó, khẩu độ cong thế nào là vừa; cong thoải hay cong tròn. Loại lưỡi câu nào thích hợp cho mồm của cả cá bé lẫn cá lớn. Tất cả phụ thuộc vào kinh nghiệm của từng thợ câu.
Ở quê chú, những thợ câu cá quả đều tự tay chế tạo lấy lưỡi câu. Họ cũng bí mật về hình dạng lưỡi câu; kể cả cách mắc mồi câu. Về cách thức làm lưỡi câu, có lẽ là giống nhau; nhưng về hình dạng lưỡi câu, là khác nhau đấy. Chắc chắn lưỡi câu cá quả ở Hà Nội khác với lưỡi câu cá quả ở Nam Hà. Lưỡi câu và cách mắc mồi câu cá quả ở miền Bắc, chắc khác với miền Trung và miền Nam.
Nửa đùa nửa thật, chú bảo:
- Đây là lưỡi câu quả mác “made in Namha”; giật cá quả ba bốn kilô cũng không oãi được đâu cháu nhá.
Chú còn mua cho tôi một chiếc dũa con ba cạnh, giống như dũa móng tay của chị em phụ nữ. Chú dặn:
- Phải thường xuyên kiểm tra mối buộc cước vào lưỡi câu. Nếu đã bị cắn xơ, phải cắt bỏ đi, buộc nút mới. Lưỡi câu lúc nào cũng phải dũa sắc.
Sau tết ta khoảng một tháng, thời tiết đã trở nên ấm áp. Mưa xuân nhè nhẹ mang sức sống lại cho muôn loài. Cỏ cây trút dần những tấm áo vàng úa. Thay vào đó là những mầm xanh mơn mởn. Từ các bụi cỏ, cúc tần, các vạt rau muống quanh hồ gần nhà tôi; tiếng kêu ro ro của dế; tiếng chuộc chuộc, chạc chạc của loài chẫu chuộc; tiếng cóc, nhái kèng kẹc; tiếng ếch ồm ộp. Tất cả hòa thành một dàn đồng ca, râm ran từ tối cho đến mờ sáng ngày hôm sau. Chú Biên bảo tôi:
- Mùa câu đã đến rồi cháu ạ. Ngày mai chủ nhật, chú cháu ta đi khai trương cần câu mới.
Sau giờ trực ca thứ bẩy, chú rủ tôi đi cùng ra ruộng rau muống cạn, trước cổng Trường đại học Công đoàn bắt mồi. Chú giải thích:
- Mùa đông, ếch nhái gần như nhịn ăn. Chúng ngủ kỹ trong hang hốc rất khó phát hiện. Mùa xuân, bắt đầu mùa sinh sản. Rời hang, chúng tìm đến nơi có nước như hồ ao, hố nước. Đấy cũng là địa điểm lý tưởng để chúng tận hưởng thú vui ngày xuân và cũng là để duy trì nòi giống. Chúng làm tình với nhau suốt đêm, tìm đến những chỗ có nước đẻ trứng; gần sáng mò lên ruộng rau, tìm bắt những con sâu, con bọ ra ăn lá non. Đánh chén no say sau một đêm vui vẻ; lũ nhái đất tìm vào những chỗ kín đáo ẩn náu: như bụi cây, bụi cỏ, làn rau muống; chờ màn đêm buông xuống, chúng lại đi vui vẻ tiếp.
Chú vạch các bụi cỏ quanh bờ ao, ruộng rau muống. Chỉ một loáng, chú đã tóm được hai ba con nhái đất. Tôi cũng bắt chước chú, một tay vạch bụi cỏ, tay kia lăm lăm, sẵn sàng; nhưng không phát hiện được con nào cả. Chú giảng giải cho tôi một lần nữa:
- Tìm vào những bụi cỏ có hốc kín, có những cái hang nông. Nhưng phải cảnh giác. Trong hang, đôi khi cũng bắt gặp rắn hổ mang, rất nguy hiểm.
Quả nhiên, chú ý quan sát; tôi cũng phát hiện và tóm được một con nhái đất, nhưng to quá cỡ. Chú bảo:
- Thôi cũng được! Mùa này không cho phép kén chọn con mồi vừa ý. Sẽ có cách khắc phục khi mắc mồi.
Trên đường về nhà, chú dặn tôi, sáng mai phải dậy sớm, ăn cơm cho no cái bụng mới đủ sức đứng câu.
Học bài xong, tôi tắt đèn đi ngủ; nhưng chẳng hiểu sao, nằm mãi, mắt cứ mở trừng trừng. Tôi nghĩ đến buổi câu ngày mai mà lòng rạo rực, mong trời chóng sáng. Rồi ngủ thiếp đi lúc nào không biết, cho đến khi nghe tiếng mẹ tôi gọi:
- Minh! Dậy đi con. Chú Biên sang rủ con đi câu đấy!
Tôi bật dậy như chiếc lò xo, nhảy vội xuống đất. Cũng chẳng kịp đi dép, tôi ngó đầu ra cửa. Trời đã sáng bạch. Chú Biên đang đứng đợi trước cửa, phì phèo hút thuốc. Chú nhoẻn miệng cười và như hiểu được tâm trạng của tôi lúc này:
- Còn sớm cháu ạ. Ăn sáng cho no, rồi sang chú nhá.
Tôi cảm thấy có lỗi, vì đã để chú phải đợi. Vội vã đi đánh răng, rửa mặt.
Mẹ đốt bếp dầu, rang cho tôi một bát cơm, đập thêm quả trứng gà của nhà nuôi được. Tôi là đứa rất thích ăn cơm rang, trộn nước mắm; nhưng hôm nay không còn có thời gian để vừa ăn, vừa nhâm nhi, thưởng thức cái hương vị đó nữa. Và ào ào, cố để nhét thật đầy những hạt cơm vào miệng; nuốt vội, nuốt vàng, chẳng kịp nhai. Bữa sáng kết thúc chóng vánh. Quên cả uống nước, đội mũ. Tôi rút vội cần câu và túi đựng bát câu, lao ra cổng. Mẹ phải chạy theo, chụp cái mũ giang rộng vành lên đầu tôi.