[Siren]

VÀO NGHỀ

Mùa đông đã đến, cũng là kết thúc một mùa câu. Đi theo chú Biên, tôi võ vẽ biết cầm cần câu, tuy vút chưa được xa, cuộn cước vào bát chưa được gọn; nhưng chú Biên nhận xét: tôi bắt đầu có thể vào nghề câu được.
Chú đèo tôi lên chùa Xã Đàn. Trước cổng chùa có một bụi tre hóp, cây nào cũng thon thả, cao đến bốn năm mét. Thoạt trông thì có vẻ chặt bất cứ cây nào cũng có thể dùng làm cần câu được. Tôi đứng ở ngoài trông xe, chú đi thẳng vào trong chùa. Chẳng biết chú có quen ai trong chùa không? nhưng một lúc sau, tôi thấy tay chú cầm một con dao rựa đi ra. Chú đi đi lại lại quanh bụi hóp ngắm nghía một hồi lâu, rồi mới quyết định chọn một cây gần giữa bụi. Chú bảo:
- Chặt cây ở giữa bụi tuy có khó khăn, nhưng thường là được những cây thẳng và già. Những cây mọc ở rìa, dễ chặt nhưng thường bị cong.
Dưới con mắt của tôi lúc bấy giờ, cây hóp này gốc hơi to, gióng lại ngắn, ngọn hơi nhỏ; trông không được đẹp lắm. Mang dao trả nhà chùa, khi quay trở lại; chú bảo:
- Họ không lấy tiền, chú bỏ vào hòm công đức năm nghìn cho có lộc.
Cây hóp tuy được lựa chọn kỹ, nhưng cũng có một vài đoạn không được thẳng. Mang ra phía vườn sau nhà máy, chú lấy ba cái cọc tre, đóng xuống đất; gài đoạn cong của cây hóp vào chiếc cọc giữa. Lấy giẻ, tẩm dầu ma-zút, đốt lửa hơ vào chỗ đoạn cong. Chú giải thích:
- Hiếm khi tìm được một cần câu hoàn hảo. Cái căn bản nhất là phải tìm được cây hóp già, gốc to, gióng ngắn, ngọn thon vút; còn một vài chỗ khiếm khuyết, cong giữa cần, có thể khắc phục được, bằng cách uốn nó dưói lửa như cách chú đang làm.
Ở chợ Hà Đông, chợ Bưởi và trên Hàng Điếu, người ta cũng bán cần câu, nhưng hầu hết là cần câu trúc. Cần câu trúc tuy dẹp, nhưng giòn, dễ bị gẫy. Họ cũng bán một vài cần câu hóp, nhưng đa phần là hóp bánh tẻ. Làm hàng để bán, trông mã thì đẹp, nhưng chỉ năm sau là bị mọt. Tục ngữ có câu “Tre già là bà gỗ lim”. Do đó, cái thứ cần câu này phải chọn được cây hóp già đanh; chặt vào cuối năm, khi nhựa của nó đã rút xuống hết gốc, mới tránh được mối mọt sau này. Cuối cùng, chú cũng làm cho tôi một chiếc cần câu quả mà mãi sau này, tôi mới nhận thức được hết giá trị của nó: Không chỉ có hình dáng đẹp, khỏe; lại không sợ mối mọt. Cho đến bây giờ, tôi vẫn còn giữ, như là vật kỷ niệm.