[Siren]

Mắc xong mồi, chú khẽ buông câu vào đám rau muống gần sát tổ rồng rồng; nhấp nhấp con mồi giống như động tác nhấp nước của con gián nước: khẽ nhô lên, thụt xuống giữa những cánh rau muống. Năm phút, mười phút, hai mươi phút, nửa tiếng, rồi một tiếng. Không có động tĩnh gì. Tôi sốt ruột hỏi khẽ chú Biên:
- Hay ai bắt mất cá bố mẹ rồi?
- Chưa đâu!
Chú Biên khẽ trả lời. Phải kiên trì cháu ạ.
Chú thay đổi chiến thuật, đưa con mồi vào giữa tổ làm đám rồng rồng con dạt ra bốn phía. Rồi lại đưa con mồi ra phía ngoài tổ, quây đàn con lại. Cuối cùng, chú cũng phải thốt nên:
- Con quả bố này ranh ma lắm, biết mồi giả nên không ăn.
Lúc này cũng phải đến tám giờ sáng. Ánh nắng Mặt Trời mùa hè bắt đầu trở nên chói chang. Chú Biên giục tôi vào tránh nắng dưới gốc tre. Chừng năm phút sau, chú Biên cũng cuốn câu đi về phía tôi. Chú nhoẻn miệng cười:
- Sắp có kết quả rồi cháu ạ! Nghỉ cho đỡ nóng cái đã. Mồ hôi ướt đẫm trên áo chú.
Nghỉ khoảng mươi mười lăm phút; chú cầm cần câu đứng lên, tôi cũng ra theo. Sự kiên trì nhấp mồi của chú cuối cùng cũng có kết quả. Cá bố không chịu nổi sự hành hạ những đứa con của nó, đã bắt đầu phản ứng: Lấy mõm đẩy con mồi ra khỏi đàn con. Lần này chú Biên đưa mồi vào giữa tổ, khuấy mồi thật mạnh, làm tan tác cả đàn con. Cá bố tức giận đớp mạnh vào con mồi. Sợi dây câu căng thẳng băng, tiếng quẫy nước ùm ùm. Chỉ đợi có thế. Chú Biên nhấc cần câu lên.
Con quả chỉ cắn mớm vào lưỡi câu; vừa lên đến bờ, rơi đánh bịch một cái xuống bãi cỏ. Thì ra nó đã bị sứt mép. Không đợi chú Biên phải nhắc; bằng hai tay, tôi chộp vào gáy con quả, bỏ ngay vào túi vải.
- Cũng phải nửa cân! Chú Biên nhận định.
Thấy chú Biên cuộn cước, tháo ròng rọc, tôi hỏi:
- Thôi không câu nữa à chú?
- Câu nữa chứ! Nhưng để cá mẹ kịp hoàn hồn cái đã.
Kéo tôi vào quán nước gần đấy. Bà chủ quán rót hai chén nước chè Thái. Thấy tôi có vẻ không hào hứng lắm; chú Biên biết ý, bảo bà rót riêng cho tôi một cốc nước trắng. Cầm chiếc bình thủy tinh đựng bánh rán, chú lấy ra bốn chiếc, loại hai hào.
- Ăn đi cháu! Chú mời tôi.
Tất nhiên là tôi muốn ăn rồi, nhưng cũng phải giả vờ từ chối cho có phép lịch sự:
- Cháu ăn sáng rồi mà! Sáng nào cô Cúc chả mang bánh cho anh em cháu.
Chú Biên cũng biết điều ấy, nhưng chú bảo:
- Ăn một mình đau tức, làm một mình cực thân. Ăn với chú cho vui!
Cầm chiếc bánh rán ăn, tôi nhận ra ngay là bánh rán của lò nhà cô Cúc.
Cái thời ấy vất vả: Cô Cúc vợ bác Quản; bác Quản là bạn học với bố tôi từ hồi đi Ba Lan. Quen biết nhau dạng bác cầu như vậy, nhưng hai gia đình thân nhau lắm. Cô là giáo viên dạy ở Trường Thái Thịnh và làm thêm cái nghề làm bánh rán để có đồng ra đồng vào. Thức khuya dậy sớm: ngâm gạo xay bột, rán bánh, đưa bánh. Nghĩa là làm từ A đến Z. Chẳng biết một đêm cô ngủ mấy tiếng, nhưng trước khi đi dạy học, cô đã đưa bánh tới tất cả các quán ở phố Thái Thịnh, khu lăng Hoàng Cao Khải, khu chợ Láng và không quên: giành cho anh em tôi hai ba chiếc; nhưng cũng có hôm đưa không hết bánh, còn lại cả chục cho chúng tôi.
Ngồi nghỉ khoảng mười lăm phút; đủ để kịp ăn bánh, uống nước. Chú còn tranh thủ rít một hơi thuốc lào cho đỡ thèm.
Trên đường đi về phía tổ cá, chú bảo:
- Bắt được con bố rồi, bắt con mẹ nhanh thôi; còn chưa bắt được con bố thì còn lâu mới bắt được con mẹ. Trong trường hợp bắt được con mẹ trước, thì khó có thể bắt được con bố. Giống cá quả là như vậy!
Vẫn con mồi cũ, chú sửa lại đôi chút cho gọn. Nhấp nhấp mấy cái vào giữa tổ rồng rồng. Con quả mẹ phản ứng ngay, nhưng nó không đớp; chỉ ngậm con mồi, rồi nhả ra ngay. Phải một lúc sau mới thấy chiếc cần câu trong tay chú Biên uốn cong. Con quả đã đóng câu. Chú nhẹ nhàng nhấc lên bờ. Thật là hoàn hảo.

Suốt cả mùa hè năm ấy, nhờ có chú Biên chỉ bảo; tôi đã phát hiện được đến mười chín hai mươi tổ cá ở các ao trong phường Trung Liệt. Ao dài cạnh bể bơi: sáu tổ; ao trước Học viện Thủy lợi: bốn tổ; ao trước Đại học Công đoàn: ba tổ; ao nước chấm Thuận Hưng: năm tổ; ao cạnh cầu sắt, nay là Trạm biến áp Đống Đa: hai tổ. Chú luôn luôn giữ nguyên tắc chia đôi, mỗi người một nửa số cá câu được.
Tôi cũng rút ra được kinh nghiệm tìm tổ cá: Cá quả thường làm tổ dưới bụi cây, giữa các bè rau muống, cách bờ khoảng một vài mét; hoặc những nơi kín đáo, có mạch nước chảy ra.