[Siren]

Hồi hộp và tò mò, tôi rón rén đi tới bụi cúc tần. Lạ thay, mặt nước lặng như tờ. Hay nó bỏ đi chỗ khác rồi? Tôi thầm nghĩ. Nhưng nhìn kỹ hơn, tôi thấy một đám màu vàng mật ong, to bằng miệng bát múc canh; gồm những hạt tròn vo, to bằng hạt tấm, kết lại với nhau. Trên lá cúc tần rả xuống mặt nước, cũng thấy lác đác những hạt như vậy. Thôi! Đúng rồi, ổ trứng cá. Tôi xuýt kêu lên vì sung sướng. Lần đầu tiên tôi nhìn thấy ổ trứng cá quả mới đẻ như thế nào? Không dám đứng lâu để ngó, sợ có người khác theo dõi; tôi vội vã trở về nhà, chạy sang bên nhà máy khoe với chú Biên ngay:
- Cá đẻ rồi chú ạ!
Tuy là ngày nghỉ, nhưng chú vẫn phải trực ca, phòng khi điện lưới yếu, hoặc mất thì phải chạy máy ngay. Chú chỉ ghế cho tôi ngồi, rồi hỏi:
- Nói cho chú nghe xem, ổ trứng trông nó thế nào?
Tôi vừa dùng tay ra hiệu, vừa diễn giải như mới phát hiện ra một điều gì mới mẻ. Tôi mô tả tỉ mỉ, không bỏ sót một chi tiết nào, tất cả những gì tôi đã quan sát được: kích thước ổ, màu sắc, kích thước quả trứng. Kể cả những chi tiết: có những quả trứng bám trên lá cúc tần, sự lặng lẽ và không một bóng sinh vật ở vùng nước bao quanh ổ trứng. Tôi mô tả tuy có phần lộn xộn, nhưng khi nghe tôi trình bày xong, thấy nét mặt của chú Biên có vẻ hài lòng thực sự. Chú còn thanh minh như có ý để tôi thông cảm về sự nghi ngờ của chú đối với nguồn thông tin vừa rồi:
- Chú phải hỏi cho chính xác. Vì mùa này, cũng là mùa sinh nở của bọn chẫu chuộc, ếch nhái. Chúng cũng đẻ trứng dưới nước, trong giữa các bụi khoai nước, bè rau muống hay dưới bụi cúc tần. Nếu không tinh, dễ nhầm sang ổ trứng của chúng. Trứng chẫu chuộc cũng có kích thước tương tự, thường có màu vàng thẫm; ở giữa có chấm đen, nhưng số lượng trứng ít hơn; màng nhầy bao trứng nhiều hơn. Chú nói tiếp:
- Đã bắt đầu mùa cá quả đẻ rộ rồi đấy cháu ạ!
- Sao chú biết ?
Tôi hỏi lại chú.
- Biết chứ! kinh nghiệm mà cháu. Chú trả lời tôi giọng đầy tự tin.
Tôi chợt nhớ ra chuyện dự đoán trời mưa vào sáng nay, tôi hỏi:
- Sao chú biết rạng sáng nay có mưa rào? Chú nghe đài có phải không?
Chú cười, rồi nói:
- Chú làm gì có đài mà nghe! Người ngoài Hành tinh báo cho chú đấy!
- Nói đùa thế thôi, chứ dự đoán thời tiết vào chiều hôm qua là quá dễ cháu ạ. Có câu: “Chớp đông nhay nháy, gà gáy thì mưa”. Qua hàng ngàn năm trải nghiệm, quan sát các hiện tượng tự nhiên, ông cha ta đã đúc kết ra câu tục ngữ này. Chiều tối hôm qua, tuy vòm trời vẫn trong xanh, nhưng khi nhìn về phía đông, chú thấy dưới chân trời lóe lên những ánh chớp. Cháu biết đấy, Trái Đất quay từ tây sang đông. Do đó, đến thời điểm gần sáng, chỗ chúng ta ở sẽ gặp cơn mưa lớn.
- Chú giỏi thật đấy! Tôi tỏ ra tâm phục, khẩu phục.
Chú bảo:
- Làm cái nghề câu này cũng phải biết dự báo thời tiết, lúc nào trời mưa, lúc nào trời nắng chứ. Có khi phải tính được thời tiết cho hai ba ngày sau; nhất là vào mùa đông. Trước khi gió mùa đông bắc tràn về, bao giờ thời tiết cũng trở nên ấm áp, có phần oi ả. Cá quả thường ra sưởi ấm và tranh thủ kiếm chút mồi cho cái dạ dày đã bị lép kẹp sau nhiều ngày giá lạnh, không kiếm được mồi. Do đó, việc dự báo chính xác thời điểm gió mùa đông bắc tràn về trước khoảng ba bốn giờ đồng hồ là hết sức quan trọng. Đi câu cá quả vào thời điểm này sẽ thắng to; trong vòng ba hoặc bốn giờ đồng hồ, ở những ao đầm nhiều cá quả, có thể kiếm được dăm bảy con đằng khác. Vào thời điểm mùa xuân thì ngược lại, khi bắt đầu xuất hiện gió nồm nam trở lại, thời tiết sẽ trở nên ấm áp; câu cá quả mới có hiệu nghiệm. Cho nên, muốn làm nghề câu cá, cũng phải thuộc những câu tục ngữ này:

- Chớp đằng đông, mưa dây mà tát;
- Cỏ gà màu trắng, điềm nắng đã tắt;
- Cóc nghiến răng, đang nắng thì mưa;
- Ếch kêu uôm uôm, ao chuôm đầy nước;
- Kiến dọn tổ thời mưa;
- Ráng mỡ gà thời gió, ráng mỡ chó thời mưa;
- Mống cao gió táp, mống áp mưa rào;
- Mống đông vồng tây, chẳng mưa dây cũng bão giật;
- Mống vàng trời nắng, mống trắng trời mưa;
- Mống dài trời lụt, mống cụt trời mưa;
- Mưa chẳng qua ngọ, gió chẳng qua mùi;
- Mây kéo xuống bể thì nắng chói chang mây kéo lên ngàn thì mưa như trút;
- Mây xanh thì nắng, mây trắng thì mưa;
- Mặt Trời có quầng thì hạn, Mặt Trăng có tán thì mưa;
- Quạ tắm thì nắng, sáo tắm thì mưa;
- Rồng đen lấy nước thời nắng, rồng trắng lấy nước thời mưa;
- Ráng mỡ gà, ai có nhà phải chống;
- Rễ si đâm ra trắng xóa, mưa to gió lớn hẳn là tới nơi...